Trong phiên họp Quốc hội sáng 21/10, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, đã trình bày Tờ trình về dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội. Dự thảo tập trung hoàn thiện quy định về đối tượng tham gia, chế độ bảo hiểm xã hội, đầu tư quỹ và cắt giảm thủ tục hành chính, đáp ứng yêu cầu thực tiễn và phù hợp với việc sắp xếp tổ chức bộ máy.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải, việc sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về sắp xếp tổ chức bộ máy, tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền; đồng thời khắc phục một số khoảng trống pháp lý, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và cơ quan bảo hiểm xã hội trong quá trình thực hiện.
Dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội đề xuất từng bước mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên; đồng thời cho phép người lao động trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện mà không nhất thiết thông qua người sử dụng lao động.
Dự thảo Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội đề xuất từng bước mở rộng diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên; đồng thời cho phép người lao động trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện mà không nhất thiết thông qua người sử dụng lao động.
Về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, dự thảo sửa đổi quy định tại khoản 6 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 theo hướng căn cứ điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số và các đối tượng khác ngoài nhóm đã được quy định, có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên.
Theo Bộ trưởng, việc sửa đổi nhằm bảo đảm lộ trình mở rộng độ bao phủ bảo hiểm xã hội phù hợp, khả thi. Nội dung cụ thể sẽ được các cơ quan nghiên cứu, thể chế hóa sau khi Trung ương Đảng thông qua nghị quyết mới về chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội.
Đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung, dự thảo đề xuất sửa đổi khoản 5 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 theo hướng cho phép người lao động trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện, không nhất thiết phải thông qua người sử dụng lao động.
Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung một số quy định về ủy quyền thực hiện bảo hiểm xã hội, hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội thông qua tài khoản của người thụ hưởng; giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung như hình thức chi trả, thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện và nguồn kinh phí bảo đảm thực hiện trợ cấp thai sản trong bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Một nội dung đáng chú ý khác là sửa đổi quy định về đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội. Việc sửa đổi nhằm mở rộng danh mục đầu tư, phù hợp với chủ trương tại Nghị quyết số 28-NQ/TW và Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia, vay và trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm giai đoạn 2026-2030, gắn với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số.
Dự thảo sửa đổi, bổ sung khoản 1 và khoản 4 Điều 122 theo hướng quy định nguyên tắc về việc bổ sung đầu tư tiền gửi tại các ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước và doanh nghiệp nhà nước trên 50% vốn điều lệ; đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí, cơ chế đánh giá, lựa chọn, giám sát, kiểm soát rủi ro, lộ trình đa dạng hóa danh mục, cơ cấu và phương thức đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội.
Về thủ tục hành chính, dự thảo đề xuất bãi bỏ các quy định về hồ sơ, thủ tục tại Luật Bảo hiểm xã hội và giao Chính phủ quy định, qua đó tạo sự linh hoạt, phù hợp với thực tiễn và đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục.
Về đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội, dự thảo sửa đổi quy định tại khoản 6 Điều 2 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 theo hướng căn cứ điều kiện phát triển kinh tế - xã hội từng thời kỳ, Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số và các đối tượng khác ngoài nhóm đã được quy định, có việc làm, thu nhập ổn định, thường xuyên.
Việc sửa đổi nhằm bảo đảm lộ trình mở rộng độ bao phủ bảo hiểm xã hội phù hợp, khả thi. Nội dung cụ thể sẽ được các cơ quan nghiên cứu, thể chế hóa sau khi Trung ương Đảng thông qua nghị quyết mới về chính sách tiền lương và bảo hiểm xã hội.
Đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung, dự thảo đề xuất sửa đổi khoản 5 Điều 3 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 theo hướng cho phép người lao động trực tiếp tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung trên cơ sở tự nguyện, không nhất thiết phải thông qua người sử dụng lao động.
Dự thảo cũng sửa đổi, bổ sung một số quy định về ủy quyền thực hiện bảo hiểm xã hội, hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội thông qua tài khoản của người thụ hưởng; giao Chính phủ quy định chi tiết một số nội dung như hình thức chi trả, thời gian đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện và nguồn kinh phí bảo đảm thực hiện trợ cấp thai sản trong bảo hiểm xã hội tự nguyện.
Một nội dung đáng chú ý khác là sửa đổi quy định về đầu tư Quỹ bảo hiểm xã hội. Việc sửa đổi nhằm mở rộng danh mục đầu tư, phù hợp với chủ trương tại Nghị quyết số 28-NQ/TW và Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia, vay và trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm giai đoạn 2026-2030, gắn với mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số.
Dự thảo sửa đổi, bổ sung khoản 1 và khoản 4 Điều 122 theo hướng quy định nguyên tắc về việc bổ sung đầu tư tiền gửi tại các ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước và doanh nghiệp nhà nước trên 50% vốn điều lệ; đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết tiêu chí, cơ chế đánh giá, lựa chọn, giám sát, kiểm soát rủi ro, lộ trình đa dạng hóa danh mục, cơ cấu và phương thức đầu tư quỹ bảo hiểm xã hội.
Về thủ tục hành chính, dự thảo đề xuất bãi bỏ các quy định về hồ sơ, thủ tục tại Luật Bảo hiểm xã hội và giao Chính phủ quy định, qua đó tạo sự linh hoạt, phù hợp với thực tiễn và đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục.
