Theo báo cáo do Bộ Y tế Nhật Bản công bố ngày 15/9, số người từ 100 tuổi trở lên đã tăng lên mức kỷ lục 107.677 người. Con số này tăng mạnh qua các thập kỷ, từ 153 người khi bắt đầu thống kê vào năm 1963 lên khoảng 10.000 người vào năm 1998.
Truyền thông Mỹ đánh giá cột mốc này khẳng định vị thế dẫn đầu thế giới của Nhật Bản về tuổi thọ, phản ánh những tiến bộ trong y tế công cộng và chăm sóc sức khỏe, cũng như chế độ ăn uống lành mạnh và lối sống năng động. Các ước tính riêng của Liên hợp quốc cho thấy tổng số người từ 100 tuổi trở lên trên toàn cầu khoảng 672.000 người, trong đó Nhật Bản là quốc gia có số người thuộc nhóm tuổi này cao nhất thế giới, với khoảng cách rất lớn so với các nước khác.
Phụ nữ Nhật Bản có tuổi thọ đặc biệt cao, chiếm khoảng 88% tổng số người từ 100 tuổi trở lên tại nước này. Các nghiên cứu cho thấy tuổi thọ cao của phụ nữ Nhật Bản một phần nhờ tỷ lệ hút thuốc, lạm dụng rượu bia và các tai nạn gây tử vong thấp hơn so với các nhóm khác trong quá khứ.
Việc số người cao tuổi gia tăng cũng làm nổi bật áp lực tài chính do tình trạng già hóa dân số nhanh chóng tại Nhật Bản.
Hiện nay, cứ ba cư dân thì có khoảng một người, tương đương khoảng 40 triệu người, nhận lương hưu công, trong khi lực lượng lao động đang thu hẹp phải gánh vác chi phí ngày càng tăng cho lương hưu, y tế và chăm sóc người cao tuổi. Điều này diễn ra trong bối cảnh chính phủ cũng cần huy động ngân sách cho các ưu tiên khác, từ quốc phòng đến chiến lược tăng trưởng kinh tế.
Báo cáo của Bộ Y tế phác họa những nét chính về cuộc sống của những người sống thọ hơn 100 tuổi. Một số cụ có những thú vui như hát karaoke hoặc chơi “ground golf” - môn thể thao kết hợp giữa golf và bóng cửa, trong khi những người khác góp phần lưu giữ ký ức về Thế chiến II bằng cách chia sẻ trải nghiệm của mình với thế hệ trẻ.
Một số ít vẫn tiếp tục làm việc, trong đó có những người vẫn canh tác trên đồng ruộng ở các vùng nông thôn. Khi bà Fukuko Ishii tròn 100 tuổi vào tháng 9, đài TV Asahi đã giới thiệu bà là nông dân cao tuổi nhất thế giới. Báo cáo cũng cho thấy người cao tuổi nhất cả nước là một cụ bà 114 tuổi đang sống tại Kyoto.
Bên cạnh việc già hóa dân số, xu hướng số lượng trẻ sơ sinh chào đời đang trên đà sụt giảm dường như không thể đảo ngược.
Theo Bộ Y tế, tỷ lệ sinh của Nhật Bản trong năm 2025 đã giảm năm thứ 10 liên tiếp, xuống mức thấp nhất kể từ khi dữ liệu bắt đầu được ghi nhận vào năm 1947. Tổng số ca sinh trong năm 2025 khoảng 671.000, trong khi số ca tử vong lên tới khoảng 1,59 triệu.
Để đáp ứng nhu cầu của dân số đang già hóa, Bộ Y tế Nhật Bản đã đề xuất ngân sách khoảng 33,7 nghìn tỷ yên cho lương hưu và chăm sóc y tế trong năm tài chính tới. Con số này chiếm gần 1/4 tổng số 143.000 tỷ yên ngân sách mà các bộ, ngành yêu cầu.
Bên cạnh đó, cũng nảy sinh câu hỏi về việc ai sẽ chăm sóc số người cao tuổi ngày càng tăng tại Nhật Bản. Chính phủ ước tính sẽ cần khoảng 2,4 triệu nhân viên y tế và chăm sóc để hỗ trợ người cao tuổi vào năm 2026, tăng so với mức 2,1 triệu người vào năm 2024 - số liệu thống kê gần đây nhất.
Nhật Bản đã có những động thái ứng phó, một phần thông qua việc tuyển dụng thêm nhân viên chăm sóc nước ngoài. Số lượng nhân viên thuộc chương trình thị thực dành cho lao động có tay nghề đã đạt khoảng 66.000 người vào năm 2025, trong khi Chính phủ dự kiến cho phép tiếp nhận tới 160.700 lao động theo khuôn khổ này và một chương trình mới dành cho lao động nước ngoài.
Những trải nghiệm của Nhật Bản về tình trạng tuổi thọ tăng cao mang lại cái nhìn sớm về các thách thức nhân khẩu học mà nhiều quốc gia khác cũng sẽ phải đối mặt trong tương lai.
Hàn Quốc và Singapore hiện có tuổi thọ trung bình cao tương đương và cũng đang đối mặt với tình trạng tương tự: tuổi thọ kéo dài, tỷ lệ sinh giảm và lực lượng lao động bị thu hẹp.
