Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo ngày càng quyết định năng lực phát triển của mỗi quốc gia, việc đào tạo đội ngũ cán bộ lãnh đạo, chuyên gia công nghệ và nhân lực trình độ cao không chỉ là yêu cầu trước mắt mà còn là yếu tố then chốt đối với năng lực cạnh tranh quốc gia trong tương lai.
Đánh giá về công tác đào tạo cán bộ lãnh đạo, Giáo sư Vũ Minh Khương, Trường Chính sách công Lý Quang Diệu, Singapore cho rằng đây là một trong những điểm sáng nổi bật của Singapore mà Việt Nam có thể tham khảo. Theo ông, khi nghiên cứu mô hình phát triển của Singapore, điều quan trọng không phải chỉ nhìn vào những thành quả hay các chính sách cụ thể mà quốc gia này đang triển khai, mà cần tìm hiểu từ “thượng nguồn”, tức là cách thức họ thiết kế thể chế và xây dựng hệ thống vận hành ngay từ đầu. Ông cho rằng chính sự bài bản trong khâu thiết kế đã giúp Singapore triển khai chính sách một cách mạch lạc, hiệu quả, qua đó tạo dựng niềm tin vững chắc của người dân và cộng đồng doanh nghiệp. Đây cũng là nền tảng giúp đảo quốc này duy trì được năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng cao trong bối cảnh thế giới biến động mạnh.
Theo Giáo sư Vũ Minh Khương, một ví dụ tiêu biểu là cách Singapore thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nghiên cứu phát triển. Quốc gia này áp dụng nhiều cơ chế quản trị tưởng chừng đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rất lớn. Trong đó có cơ chế đồng tài trợ, theo đó Nhà nước chỉ hỗ trợ ngân sách khi khu vực tư nhân cùng tham gia đóng góp vốn đầu tư theo tỷ lệ nhất định. Ông nhận định cơ chế này không chỉ giúp bảo đảm nguồn vốn công được sử dụng hiệu quả mà còn tạo sức hút đối với các nhà đầu tư nước ngoài, qua đó kéo theo sự tham gia của các chuỗi giá trị sản xuất và công nghệ. Theo ông, nếu các nhà lãnh đạo nắm bắt được những khái niệm cốt lõi như vậy, quá trình hoạch định chiến lược và xây dựng chính sách sẽ trở nên sát thực tế và hiệu quả hơn nhiều.
Giáo sư Vũ Minh Khương cho rằng việc học tập tại Singapore vì thế không đơn thuần là tiếp thu kiến thức lý thuyết mà quan trọng hơn là lĩnh hội tư duy quản trị, cách tiếp cận chiến lược và nghệ thuật điều hành quốc gia. Ông nhấn mạnh bài học quan trọng nhất từ Singapore chính là khả năng biến khó khăn, thách thức và những điểm dễ tổn thương thành động lực phát triển riêng biệt. Theo ông, việc vận dụng thành công những kinh nghiệm quản trị và tư duy chiến lược này sẽ là điều kiện quan trọng để Việt Nam có thể tăng tốc phát triển và tạo ra những bước chuyển mạnh mẽ trong thời gian tới.
Trong khi đó, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lưu Anh Tuấn - Khoa Khoa học máy tính và dữ liệu, Đại học Công nghệ Nanyang, Singapore (NTU) - cho rằng hợp tác giữa hai nước trong phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao vẫn còn nhiều dư địa và cần được thúc đẩy bằng các cơ chế linh hoạt, phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Theo ông, hợp tác song phương có thể bắt đầu từ những bước đi cụ thể trong giáo dục đại học và nghiên cứu khoa học. Các nhà khoa học, chuyên gia của hai nước hoàn toàn có thể phối hợp thông qua đồng hướng dẫn nghiên cứu sinh, trao đổi sinh viên, triển khai các dự án nghiên cứu chuyên sâu hoặc xây dựng các phòng thí nghiệm chung.
Ông nhận định việc hình thành những cơ chế hợp tác linh hoạt như vậy sẽ tạo ra một nền tảng bền vững để kết nối cộng đồng khoa học giữa hai nước. Từ đó, sự cộng hưởng về tri thức, công nghệ và kinh nghiệm sẽ tạo động lực thúc đẩy năng lực công nghệ quốc gia phát triển mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, theo Phó Giáo sư Lưu Anh Tuấn, yếu tố quan trọng nhất để hợp tác thực sự phát huy hiệu quả vẫn là vấn đề thể chế. Ông cho rằng cần xây dựng các quy định rõ ràng, minh bạch cùng những chính sách ưu đãi phù hợp nhằm tạo môi trường hợp tác linh hoạt và thuận lợi hơn cho giới khoa học. Theo ông, chính các cơ chế này sẽ trở thành động lực để thu hút chuyên gia, nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài quay trở về hợp tác cùng các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước nhằm giải quyết các bài toán thực tiễn cụ thể của nền kinh tế.
Giới chuyên gia nhận định trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển kinh tế xanh, kinh tế tri thức và khoa học công nghệ, nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ ngày càng lớn. Trong khi đó, Singapore sở hữu nhiều lợi thế về đào tạo quản trị công, công nghệ, tài chính, đổi mới sáng tạo và kết nối quốc tế. Với nền tảng quan hệ song phương ngày càng phát triển sâu rộng, đặc biệt sau khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện, hợp tác về đào tạo nhân lực chất lượng cao được đánh giá sẽ trở thành một trụ cột quan trọng trong giai đoạn phát triển mới.
Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Singapore vì thế được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy mạnh hơn các chương trình hợp tác giáo dục, nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực giữa hai nước, qua đó tạo nền tảng cho những bước phát triển dài hạn của quan hệ Việt Nam - Singapore trong tương lai.
