Theo báo chí Anh ngày 20/9, Ngân hàng Trung ương Saudi Arabia (SAMA) đã chấm dứt tư cách thành viên mBridge sau khi hoàn tất chương trình thử nghiệm vào tháng 5/2025. Riyadh khẳng định việc rút lui nằm trong kế hoạch ban đầu của nước này.
mBridge sử dụng công nghệ blockchain để các ngân hàng trung ương giao dịch trực tiếp bằng đồng tiền kỹ thuật số do chính họ phát hành. Cơ chế này có thể rút ngắn thời gian, giảm chi phí giao dịch ngoại hối và hạn chế vai trò của đồng USD như một đồng tiền trung gian.
Nền tảng dự kiến sớm được đưa vào vận hành thương mại, nhưng đã gây tranh cãi tại Mỹ do lo ngại các nước tham gia có thể sử dụng hệ thống này để tránh những kênh thanh toán truyền thống do đồng USD chi phối, như mạng lưới SWIFT.
Saudi Arabia bắt đầu tham gia mBridge với tư cách quan sát viên vào năm 2023, khi dự án còn nằm dưới sự bảo trợ của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS). Đến năm 2024, Riyadh trở thành thành viên tham gia tích cực cùng Trung Quốc, Hong Kong, Thái Lan, UAE và BIS.
SAMA cho biết đã tham gia xây dựng phiên bản cơ bản của nền tảng và tiến hành thử nghiệm mô hình trong năm 2024. Ngân hàng này hoàn tất chương trình thử nghiệm vào ngày 13/5/2025 và sau đó không còn là thành viên của mBridge.
Khi được hỏi liệu Riyadh có chịu sức ép từ Washington hay không, một nguồn tin am hiểu vấn đề cho rằng không nên suy diễn rộng hơn từ quyết định này, bởi mức độ tham gia của Saudi Arabia ngay từ đầu đã có giới hạn. Tuy nhiên, một nguồn tin khác cho biết SAMA không còn muốn công khai gắn với dự án, dù vẫn duy trì trao đổi ở mức độ kín đáo hơn.
Những lo ngại từ Mỹ
BIS đã rời mBridge vào tháng 10/2024. Báo chí Anh từng đưa tin Washington gây sức ép để tổ chức này rút khỏi dự án. Tuy nhiên, ông Agustin Carstens, Tổng giám đốc BIS vào thời điểm đó, khẳng định quyết định không xuất phát từ thất bại của nền tảng hay các cân nhắc chính trị. Theo ông, BIS chỉ kết thúc vai trò của mình để chuyển dự án cho các ngân hàng trung ương đối tác tiếp tục phát triển.
Mỹ nhiều lần bày tỏ lo ngại trước những sáng kiến có thể làm suy giảm vai trò của đồng USD. Tổng thống Donald Trump từng đe dọa áp thuế 100% đối với các nước BRICS nếu nhóm này thúc đẩy những phương án thay thế đồng tiền Mỹ.
Đầu năm 2025, ông Daleep Singh, khi đó là Phó cố vấn an ninh quốc gia Mỹ phụ trách kinh tế quốc tế dưới thời chính quyền Joe Biden, cảnh báo Trung Quốc có thể gây ảnh hưởng lớn tới việc xây dựng các tiêu chuẩn của mBridge, từ quyền riêng tư, an ninh và khả năng kết nối cho tới việc thực thi các lệnh trừng phạt của Mỹ.
Giáo sư Eswar Prasad thuộc Đại học Cornell, đồng thời là nghiên cứu viên cấp cao tại Viện Brookings, nhận định nhiều đồng minh của Mỹ vẫn coi những sáng kiến như mBridge là công cụ có lợi cho nền kinh tế và giúp giảm sự phụ thuộc quá mức vào hệ thống tài chính toàn cầu do đồng USD chi phối.
Dù vậy, các nước này cũng đặc biệt thận trọng trước phản ứng của Washington đối với những dự án có thể làm suy giảm vị thế của đồng USD hoặc mở rộng vai trò quốc tế của NDT. Theo ông Prasad, việc rút lui khỏi những sáng kiến như vậy đồng nghĩa đặt sự thận trọng lên trên những lợi ích tiềm năng mà đổi mới tài chính có thể mang lại.
Các ngân hàng trung ương tham gia mBridge chưa đưa ra bình luận chính thức về vấn đề này.
