Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 19/3 cho biết cùng ngày, sáu cường quốc quốc tế lớn, bao gồm Anh, Pháp, Đức và Nhật Bản tuyên bố họ sẵn sàng “đóng góp vào những nỗ lực phù hợp để đảm bảo việc đi lại an toàn qua Eo biển Hormuz”.
Nhóm này, cũng bao gồm Italy và Hà Lan, cho biết trong một tuyên bố chung rằng họ hoan nghênh “cam kết của các quốc gia đang tham gia vào việc lập kế hoạch chuẩn bị”, đồng thời lên án “mạnh mẽ nhất các cuộc tấn công gần đây của Iran nhằm vào các tàu thương mại không vũ trang ở vùng Vịnh”.
Tuyên bố được đưa ra trong bối cảnh một sự phong tỏa trên thực tế của Iran đã làm tê liệt hoạt động vận tải thương mại qua điểm nghẽn chiến lược này, nơi trong thời bình xử lý khoảng một phần năm lưu lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.
Hàng nghìn thủy thủ mắc kẹt khi vận tải biển bị gián đoạn
Cuộc xung đột Trung Đông, bùng phát vào ngày 28/2 với các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, đã kích hoạt các đòn trả đũa của Iran trên khắp Vùng Vịnh, với ít nhất 23 tàu thương mại, bao gồm 10 tàu chở dầu báo cáo bị tấn công hoặc gặp sự cố.
Sự gián đoạn này, theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, đã khiến khoảng 20.000 thủy thủ bị mắc kẹt trên khoảng 3.200 tàu ở phía Tây qua Eo biển Hormuz.
Tuyên bố chung của sáu cường quốc nêu rõ:“Chúng tôi bày tỏ quan ngại sâu sắc về xung đột đang leo thang.
Tuyên bố kêu gọi: “Iran ngay lập tức chấm dứt các mối đe dọa, việc rải thủy lôi, các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) và tên lửa, cũng như những nỗ lực khác nhằm phong tỏa eo biển đối với hoạt động vận tải thương mại”.
Tuyên bố nhấn mạnh rằng “tự do hàng hải là một nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế”, đồng thời cảnh báo rằng hậu quả của sự gián đoạn này sẽ được cảm nhận trên toàn cầu, đặc biệt là đối với các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.
Sự do dự triển khai tàu chiến dù có sức ép từ Mỹ
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã kêu gọi các cường quốc thế giới và các đồng minh trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) hỗ trợ mở lại Eo biển Hormuz, nhưng cho đến nay các quốc gia vẫn chưa cam kết triển khai lực lượng quân sự.
“Mức độ đe dọa hiện nay là (nghiêm trọng) như vậy nên tôi không thấy nhiều quốc gia sẵn sàng đưa tàu chiến vào giữa khu vực nguy hiểm đó vào lúc này”, một quan chức quốc phòng Anh cho biết hôm 18/3.
“Chúng tôi đang làm việc chặt chẽ với các đồng minh và đối tác về những gì chúng tôi có thể làm và những gì chúng tôi có thể cung cấp, khi và nếu tình hình cho phép”, quan chức này nói thêm.
Quan chức này cho biết rằng Anh đã cử “một số lượng nhỏ” các nhà hoạch định quân sự bổ sung tới Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) để hỗ trợ lập kế hoạch dự phòng cho các hoạt động tiềm năng liên quan đến Eo biển Hormuz.
Ấn Độ đặt an ninh Eo biển Hormuz lên vị trí ưu tiên hàng đầu
Trong một diễn biến khác cùng ngày, Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi khẳng định đảm bảo an toàn và tự do hàng hải qua Eo biển Hormuz là “ưu tiên hàng đầu” trong những cuộc điện đàm với các nhà lãnh đạo khu vực Trung Đông, trong bối cảnh căng thẳng gia tăng đe dọa nghiêm trọng an ninh năng lượng.
Trong cuộc điện đàm với Thái tử Kuwait Sheikh Sabah Al-Khaled Al-Hamad Al-Sabah, Thủ tướng Modi bày tỏ quan ngại sâu sắc trước các diễn biến tại Tây Á, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tuyến vận tải chiến lược qua Eo biển Hormuz, nơi trung chuyển khoảng 60% lượng năng lượng nhập khẩu của Ấn Độ.
Trước đó, trong cuộc điện đàm với Tổng thống Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE) Sheikh Mohamed bin Zayed Al Nahyan, Thủ tướng Modi cũng lên án các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự tại UAE, đồng thời tái khẳng định lập trường ủng hộ đảm bảo tự do hàng hải và ổn định trong khu vực. Hai bên nhất trí tăng cường phối hợp nhằm sớm khôi phục hòa bình và an ninh tại Tây Á.
Giới quan sát nhận định việc Thủ tướng Modi liên tiếp điện đàm với lãnh đạo các nước vùng Vịnh cho thấy New Delhi đang đẩy mạnh ngoại giao năng lượng, nhằm giảm thiểu rủi ro gián đoạn nguồn cung trong bối cảnh tình hình khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp.
Ấn Độ hiện vẫn duy trì lập trường thận trọng đối với xung đột khu vực vùng Vịnh, chưa trực tiếp lên án những cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran, song nhấn mạnh nguyên tắc tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia.
