Đẩy nhanh tiến độ
Theo Bộ Y tế, vaccine phế cầu khuẩn là một trong những nội dung nằm trong Kế hoạch Tiêm chủng mở rộng giai đoạn 2026-2028. Để chuẩn bị triển khai, hiện Viện Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương (Bộ Y tế) đã mua 331.800 liều vaccine phế cầu Prevernar 13 thông qua UNICEF; kế hoạch triển khai dự kiến cuối năm 2026.
Hiện Bộ Y tế đang đôn đốc đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện thủ tục đối với lô vaccine này để đưa vào phục vụ Chương trình tiêm chủng mở rộng. Đồng thời, xây dựng kế hoạch tập huấn, giám sát hỗ trợ cho các cán bộ y tế từ tuyến trung ương đến tuyến xã, bệnh viện nhằm phổ biến và hướng dẫn chi tiết tờ hướng dẫn sử dụng vaccine phế cầu đã được Cục Quản lý Dược phê duyệt trước khi triển khai tiêm rộng rãi.
Dự kiến, sẽ có khoảng 165.900 trẻ em dưới 1 tuổi được tiêm 2 mũi vaccine phế cầu.
Theo Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Liên Hương, Bộ Y tế đang khẩn trương đẩy nhanh tiến độ, để sớm có nguồn vacicne phục vụ công tác chăm sóc, bảo vệ nâng cao sức khỏe, chủ động phòng bệnh từ sớm, từ xa cho trẻ em.
Theo các chuyên gia, các nghiên cứu cho thấy trẻ em Việt Nam có tỷ lệ mang vi khuẩn phế cầu vùng mũi họng chiếm trung bình khoảng 33%, cao hơn đáng kể so với mức 10-20% tại nhiều quốc gia phát triển.
Phế cầu khuẩn (Streptococcus pneumoniae) hiện là một trong những tác nhân hàng đầu gây viêm phổi mắc phải trong cộng đồng và nhiều bệnh xâm lấn (IPD) có thể đe dọa tính mạng như nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não. Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, nghiên cứu trên 274 trẻ mắc viêm phổi mắc phải trong cộng đồng và nhiều bệnh xâm lấn ghi nhận 24 ca tử vong, với 84% trong số đó là nhóm dưới 5 tuổi.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng đã khuyến nghị các quốc gia đưa vaccine phế cầu vào chương trình tiêm chủng quốc gia cho trẻ sơ sinh.
Trẻ cần được tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch
PGS.TS Nguyễn Thị Diệu Thúy, Trưởng khoa Nhi, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho biết: Vi khuẩn phế cầu có thể tồn tại trong đường hô hấp của những người hoàn toàn khỏe mạnh. Người lớn có hệ miễn dịch tốt có thể mang vi khuẩn nhưng không biểu hiện bệnh, sau đó vô tình truyền cho trẻ nhỏ trong gia đình.
Theo đó, phế cầu có thể gây bệnh ở mọi lứa tuổi nhưng có thể gây bệnh nặng ở trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới 5 tuổi.
Bệnh nhân mắc bệnh do phế cầu thường có biểu hiện điển hình như: Sốt, ho, chảy mũi; có thể xuất hiện khó thở, mệt mỏi và tổn thương phổi rõ rệt. Bệnh có thể kéo dài và dai dẳng hơn so với nhiễm các loại do virus đường hô hấp khác; có thể diễn tiến 7-10 ngày hoặc lâu hơn tùy mức độ và biến chứng.
Đặc biệt, những trường hợp diễn biến nặng, thời gian điều trị có thể kéo dài nhiều tuần; nhất là những trường hợp phế cầu xâm lấn gây viêm màng não có thể để lại những hậu quả lâu dài đối với trẻ như tổn thương thần kinh, ảnh hưởng khả năng nhận thức, học tập đến chậm phát triển tâm thần, vận động… Bên cạnh đó, còn có thể có một số di chứng thần kinh khiến trẻ chậm nói, chậm phát triển nhận thức hoặc gặp khó khăn về vận động khi lớn lên.
Vì vậy, việc phòng bệnh do phế cầu là rất cần thiết với trẻ. Theo PGS.TS Nguyễn Thị Diệu Thúy, tuy vaccine phế cầu không thể bao phủ tất cả các chủng phế cầu, nhưng hiện tiêm chủng vẫn là biện pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và giảm nguy cơ diễn biến nặng ở những chủng được vaccine bao phủ.
Theo đó, trẻ cần được tiêm vaccine đúng lịch, đủ liều theo khuyến cáo. Phụ huynh không nên trì hoãn tiêm chủng khi trẻ đang khỏe mạnh và đã đến thời điểm được khuyến cáo tiêm.
Để phòng bệnh do phế cầu, phụ huynh cần hướng dẫn trẻ thực hiện các biện pháp vệ sinh như: Rửa tay thường xuyên, giữ vệ sinh môi trường sống, hạn chế để trẻ tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng hô hấp, không dùng chung đồ dùng cá nhân với người khác và người nghi ngờ mắc bệnh.
Đặc biệt, khi thấy trẻ có dấu hiệu cảnh báo bệnh nặng như sốt cao kéo dài, khó thở, thở nhanh, tím tái, li bì, bỏ bú; ăn uống kém, nôn nhiều, co giật hoặc có biểu hiện bất thường về ý thức… cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
