Góp ý về dự thảo luật, các đại biểu tập trung vào yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ của hệ thống pháp luật, tạo thuận lợi cho thị trường chứng khoán phát triển nhưng không làm giảm các tiêu chuẩn an toàn và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư.
Đại biểu Nguyễn Hải Nam (Đoàn Thành phố Huế) nêu vướng mắc trong hoạt động thoái vốn nhà nước tại doanh nghiệp đang thua lỗ. Theo quy định hiện hành, doanh nghiệp chào bán chứng khoán ra công chúng phải đáp ứng điều kiện về kết quả kinh doanh có lãi, trong khi pháp luật về quản lý, sử dụng vốn nhà nước tại doanh nghiệp yêu cầu việc thoái vốn phải bảo đảm công khai, minh bạch, trong đó có hình thức đấu giá và công bố thông tin rộng rãi.
“Như vậy, một doanh nghiệp có phần vốn nhà nước đang bị lỗ nếu muốn thoái vốn thì việc đăng thông tin đấu giá trên các phương tiện thông tin đại chúng có thể vướng quy định của Luật Chứng khoán. Nhưng nếu không công khai thông tin thì lại tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài sản nhà nước”, đại biểu phân tích.
Để tháo gỡ, đại biểu đề nghị phân biệt việc công khai thông tin đấu giá cổ phần hiện hữu với hoạt động chào bán chứng khoán ra công chúng; đồng thời phân định rõ giữa phát hành cổ phiếu mới để tăng vốn và chuyển nhượng cổ phần hiện hữu để thoái vốn. Theo đại biểu, cần có quy định ngoại lệ đối với việc công bố thông tin phục vụ đấu giá cổ phần hiện hữu của doanh nghiệp có vốn nhà nước, đồng thời yêu cầu công bố rõ tình trạng thua lỗ để nhà đầu tư nhận diện rủi ro.
Quan tâm đến quyền lợi nhà đầu tư, đại biểu Bùi Xuân Hải (Đoàn thành phố Hải Phòng) đề nghị bổ sung vào chính sách phát triển thị trường chứng khoán quy định rõ trách nhiệm của Nhà nước trong bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư. Theo đại biểu, thị trường muốn huy động được nguồn vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế cần bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả và tạo dựng niềm tin.
Đại biểu cũng đề nghị làm rõ phạm vi, nguồn lực và cơ chế triển khai chính sách khuyến khích, đãi ngộ, thu hút nhân lực ngành chứng khoán.
Giải trình tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình xây dựng, hoàn thiện dự thảo luật là đáp ứng yêu cầu huy động nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới, nhất là khi nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số.
“Thị trường chứng khoán cũng là một trong những kênh huy động vốn trung và dài hạn để đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế”, Bộ trưởng nhấn mạnh, đồng thời cho biết nhu cầu huy động vốn của nền kinh tế có thể vào khoảng 40% GDP.
Theo Bộ trưởng, thị trường chứng khoán cần phát triển theo hướng công khai, minh bạch, hoạt động hiệu quả và đáp ứng chuẩn mực quốc tế. Trong đó, yêu cầu quan trọng nhất của việc xây dựng luật là bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư và các thành viên thị trường.
Làm rõ ý kiến đại biểu về vai trò của Nhà nước trong bảo vệ nhà đầu tư, Bộ trưởng cho biết nội dung này được thể hiện xuyên suốt trong dự thảo, đặc biệt là các quy định liên quan đến bảo vệ nhà đầu tư nhỏ lẻ.
Bộ trưởng cũng thông tin Việt Nam đã được FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán từ cận biên lên mới nổi thứ cấp. Bộ Tài chính đang tiếp tục làm việc với MSCI về xếp hạng thị trường. Theo Bộ trưởng, việc nâng hạng sẽ góp phần thu hút sự quan tâm của các quỹ đầu tư quốc tế đối với thị trường chứng khoán Việt Nam, qua đó mở thêm cơ hội thu hút dòng vốn.
Về định hướng sửa đổi luật, Bộ trưởng khẳng định cải cách thủ tục hành chính nhằm tạo điều kiện cho thị trường phát triển không đồng nghĩa với hạ tiêu chuẩn. Các quy định được sửa đổi phải đáp ứng yêu cầu phát triển mới, bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành và bảo vệ quyền lợi chính đáng của nhà đầu tư.
Liên quan đến điều kiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), Bộ trưởng cho biết quy định được sửa đổi theo hướng cho phép xem xét báo cáo kiểm toán có ý kiến ngoại trừ, với điều kiện phần ngoại trừ không ảnh hưởng đến điều kiện chào bán và phải được kiểm toán xác nhận. Đây là bước mở rộng so với quy định trước đây yêu cầu ý kiến kiểm toán chấp nhận toàn phần, nhưng không đồng nghĩa với việc nới lỏng các tiêu chuẩn liên quan.
Đối với mối quan hệ giữa ngân hàng lưu ký và ngân hàng thanh toán, Bộ trưởng cho biết dự thảo tiếp tục hoàn thiện điều kiện hoạt động theo hướng bảo đảm an toàn, tuân thủ Luật Các tổ chức tín dụng và yêu cầu của Ngân hàng Nhà nước. Việc tăng cường phối hợp, trao đổi thông tin giữa các cơ quan liên quan nhằm góp phần bảo đảm thị trường vận hành công khai, minh bạch và hiệu quả.
Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với sản phẩm, dịch vụ và mô hình mới, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo thống nhất với ý kiến đại biểu về việc rà soát kỹ quy định, tránh lặp lại những nội dung đã được điều chỉnh trong Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo. Luật Chứng khoán nên tập trung vào các nội dung đặc thù của thị trường, còn những vấn đề chung thực hiện theo quy định pháp luật có liên quan.
Bộ trưởng nhấn mạnh cơ chế thử nghiệm nhằm tạo điều kiện cho những sản phẩm, dịch vụ và mô hình mới mà pháp luật chưa quy định, nhưng yêu cầu an toàn phải được đặt lên hàng đầu.
Đề cập đến hạ tầng công nghệ, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn đánh giá cao ý kiến của đại biểu Quốc hội về việc tăng cường nguồn lực cho các cơ quan quản lý, giám sát thị trường, nhất là trong lĩnh vực công nghệ thông tin.
Theo Bộ trưởng, hệ thống giao dịch chứng khoán của Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ sử dụng phần mềm được hỗ trợ từ Thái Lan đến hệ thống mua từ Hàn Quốc hiện nay. Dù hệ thống đang vận hành tương đối ổn định, thị trường vẫn cần từng bước làm chủ công nghệ để chủ động nâng cấp, sửa chữa, đáp ứng quy mô và yêu cầu phát triển.
“Để phát triển được thị trường thì chúng ta phải tiến tới là phải làm chủ công nghệ để chúng ta có thể nâng cấp, sửa chữa, đáp ứng quy mô và điều kiện của thị trường và đặc biệt là yêu cầu về công khai minh bạch”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Bộ trưởng cũng đề cập yêu cầu thu hút, giữ chân nhân lực chất lượng cao cho ngành chứng khoán, nhất là đội ngũ thực hiện nhiệm vụ xây dựng cơ chế, quản lý và giám sát thị trường. Theo Bộ trưởng, cạnh tranh nhân lực giữa cơ quan quản lý nhà nước với các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và tổ chức đầu tư diễn ra gay gắt, trong khi nguồn nhân lực có chuyên môn sâu còn hạn chế.
Về mô hình tổ chức Sở Giao dịch Chứng khoán, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo đang tiếp tục nghiên cứu, đánh giá hoạt động của mô hình hiện nay gồm Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và hai sở thành viên là Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.
Theo định hướng đang được nghiên cứu, Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh có thể tập trung vào hoạt động niêm yết và giao dịch cổ phiếu; Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội được nghiên cứu để tổ chức giao dịch trái phiếu và các sản phẩm phái sinh. Tuy nhiên, Bộ trưởng lưu ý việc sắp xếp mô hình phải bảo đảm thị trường hoạt động thông suốt, thúc đẩy phát triển và giảm khâu trung gian.
