Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Tư vấn nâng cao sức khỏe Việt Nam cho biết, già hóa dân số đang là xu hướng toàn cầu, đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống.
Tại Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 383/2025/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2045, ban hành Chỉ thị số 35/2025/CT-TTg về tăng cường công tác người cao tuổi thích ứng với già hóa dân số. Bộ Công Thương được giao chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan để nghiên cứu, xây dựng các mô hình phát triển nền “kinh tế bạc” thích ứng hiệu quả với thực tiễn tại Việt Nam.
Theo Phó Giáo sư Phạm Thanh Bình, “kinh tế bạc” không đơn thuần là một thị trường dành cho người cao tuổi mà là một hệ sinh thái kinh tế - xã hội lấy sức khỏe, nhu cầu, năng lực và chất lượng cuộc sống của người cao tuổi làm trung tâm. Hệ sinh thái đó liên quan đến y tế, dinh dưỡng, phục hồi chức năng, chăm sóc tại nhà, công nghệ, nhà ở, giao thông, du lịch, văn hóa, giáo dục, tài chính, bảo hiểm, dịch vụ xã hội và những cơ hội để người cao tuổi tiếp tục học tập, làm việc, sáng tạo, tiêu dùng và đóng góp.
Với 14 năm kinh nghiệm hoạt động trong lĩnh vực nuôi dưỡng, chăm sóc người cao tuổi, ông Bùi Anh Trung, Tổng Giám đốc Hệ thống dưỡng lão Bình Mỹ cho rằng, trong xu thế già hóa dân số hiện nay, các trung tâm dưỡng lão ngày càng đóng vai trò quan trọng. Ước tính cả nước hiện có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi nhưng chỉ khoảng 0,07% người được nuôi dưỡng, chăm sóc tập trung tại các trung tâm dưỡng lão.
Điều này cho thấy, dịch vụ dưỡng lão tại Việt Nam vẫn chưa phát triển. Nguyên nhân là do vẫn còn nhiều “nút thắt” như: điều kiện cấp phép khắt khe, chi phí cao, nguồn nhân lực không có sẵn, rào cản văn hóa và có nhiều khoảng trống trong quản trị rủi ro.
Để hệ thống cơ sở chăm sóc người cao tuổi phát triển, ông đề xuất, Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ về đất đai, thuế cho các cơ sở ngoài công lập; xây dựng Bộ tiêu chuẩn quốc gia về an toàn cơ sở chăm sóc người cao tuổi, cần có tiêu chuẩn năng lực và chứng chỉ cho nhân viên chăm sóc người cao tuổi và xây dựng chính sách bảo hiểm dưỡng lão, cơ chế chi trả cho chăm sóc dài hạn. Quan trọng hơn, nước ta cần có cơ chế báo cáo sự cố ngành theo hướng không quy kết, tương đương như báo cáo sự cố y khoa để cả ngành cùng rút kinh nghiệm...
Liên quan đến việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, bác sĩ Nguyễn Đăng Ngọc, Bệnh viện Chỉnh hình và Phục hồi chức năng Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, cần giúp người cao tuổi, gia đình và cộng đồng hiểu đúng về nhu cầu sức khỏe ở tuổi già, nhận diện sớm nguy cơ và chủ động thực hiện biện pháp phòng bệnh, duy trì chức năng và nâng cao chất lượng cuộc sống, thay vì chỉ chăm sóc khi bệnh đã xuất hiện.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thanh Hiệp, Chủ tịch Tập đoàn Y học gia đình Việt Nam, Hiệu trưởng Trường Y và Khoa học sức khỏe HUTECH cho hay, hiện nay việc chăm sóc người cao tuổi ở Việt Nam vẫn thiên về điều trị riêng lẻ từng mặt bệnh, chăm sóc theo từng lần khám bệnh, ưu tiên các chỉ số bệnh học…
Trong khi đó, người cao tuổi thường có nhiều vấn đề cùng lúc cần xem xét, theo dõi trong nhiều năm, duy trì chức năng và khả năng độc lập và cần nhất là sự kết nối giữa hệ thống y tế với gia đình, xã hội. Người cao tuổi cần được chăm sóc sức khỏe toàn diện, liên tục thay vì chỉ tập trung điều trị từng bệnh riêng lẻ như lâu nay chúng ta vẫn làm là có bệnh mới đến bệnh viện.
Từ thực tiễn của nhiều quốc gia trên thế giới, Phó Giáo sư Nguyễn Thanh Hiệp cho rằng Việt Nam cần nhân rộng mô hình bác sĩ gia đình trong cộng đồng để chăm sóc sức khỏe người dân nói chung, người cao tuổi nói riêng.
Các chuyên gia đưa ra quan điểm, chăm sóc người cao tuổi là lĩnh vực cần được đầu tư bài bản, chuyên nghiệp với sức khỏe và sự an vui của người cao tuổi làm trung tâm. Việc phát triển hệ sinh thái “kinh tế bạc” không chỉ tạo ra một thị trường lớn mạnh, mà quan trọng hơn là mang lại một cuộc sống hạnh phúc, giúp người cao tuổi tiếp tục là nguồn lực quý báu cho sự phát triển của đất nước.
