Sông Chảy bắt nguồn từ Trung Quốc, lần lượt chảy qua các tỉnh Lào Cai, Yên Bái rồi hợp lưu với sông Lô ở Đoan Hùng (Phú Thọ), nhưng đoạn qua huyện Si Ma Cai và Bắc Hà (Lào Cai) là thơ mộng nhất. Nếu như mùa nước lớn, con sông mênh mang kỳ vĩ, thì đến mùa nước cạn, con sông hiền hòa, dịu êm.
 Cầu Mây tại xã Tả Van, huyện Sapa (Lào Cai) luôn là điểm đến hoang sơ đầy thích thú với khách du lịch. Nhật Anh – TTXVN |
| Ông Đinh Ngọc Đức, Vụ trưởng Vụ Thị trường (Tổng cục Du lịch Việt Nam): Khai thác theo lộ trình Du lịch đường sông cũng là một trong những tiềm năng phát triển của vùng Tây Bắc. Theo tôi, việc khai thác sản phẩm du lịch đường sông vùng Tây Bắc là cần thiết, nhưng chúng ta cần có những ưu tiên nhất định, trong những giai đoạn nhất định. Chúng ta không nên sốt ruột, là ngay trong ngày mai, trong năm sau phải khai thác ngay, mà chúng ta cần khai thác từng bước. Cụ thể, chúng ta cần tính toán xem có thể tập trung khai thác sản phẩm nào, giai đoạn nào hiệu quả nhất, và tạo được bước phát triển nhanh nhất, chứ không nên và cũng không thể tìm mọi cách khai thác tất cả các tiềm năng trong cùng lúc. Để khai thác tiềm năng một sản phẩm du lịch, trước hết, cần tính đến khả năng quản lý của các ngành, các địa phương, khả năng xây dựng phát triển sản phẩm và tạo ra sản phẩm có sức thu hút, để sản phẩm có thể bán được. Bên cạnh đó, các địa phương cần tính đến các dịch vụ đi kèm đã sẵn sàng đón khách hiệu quả hay chưa? Làm thế nào để khách hài lòng, khách ở lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn… Có như vậy, mới không bị lãng phí tiềm năng và du lịch mới phát triển bền vững. |
Tương tự, du lịch trên dòng sông Đà, du khách không chỉ được ngắm nhìn cảnh đẹp của những hang động kỳ vĩ, non nước hữu tình, mà còn có cơ hội tìm hiểu, khám phá đời sống văn hóa các dân tộc Thái, Mường, Khơ Mú, Xinh Mun, Dao… tham gia những phiên chợ nổi trên sông, thăm những di tích lịch sử dọc bờ sông như phế tích dinh thự của vua Thái Đèo Văn Long, viếng đền vua Lê Thái Tổ và bia Lê Lợi trên địa bàn Lai Châu…
Thung Nai (Hòa Bình) được ví như Hạ Long trên cạn, với những hòn đảo nhỏ nằm nhấp nhô trên một vùng hồ rộng lớn, tạo nên một khung cảnh lãng mạn trữ tình, đặc biệt là trong ánh hoàng hôn. Nơi đây, đã có một số doanh nghiệp làm du lịch bằng việc cho thuê nhà nghỉ, phục vụ ăn uống, du thuyền ngắm cảnh, tham quan trên hồ... Theo đánh giá của các chuyên gia, nếu chúng ta có quy hoạch tốt và thực hiện đồng bộ thì Thung Nai sẽ trở thành một nơi tiêu biểu của du lịch đường sông.
Không chỉ có những con sông dài, vùng Tây Bắc còn có nhiều hồ lớn, với cảnh sắc tuyệt đẹp, hút hồn du khách. Đó là hồ Thác Bà (tỉnh Yên Bái), một trong ba hồ nước nhân tạo rộng nhất Việt Nam. Hồ Ba Bể (Bắc Kạn) từng được trang web MSN bình chọn là một trong 16 hồ đẹp nhất thế giới. Hồ Núi Cốc (Thái Nguyên), hồ Pa Khoang (Điện Biên), hồ Na Hang (Tuyên Quang), thác Bản Giốc (Cao Bằng)… bên cạnh cảnh quan đẹp, xung quanh các hồ còn có những bản làng dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao, Phù Lá, Cao Lan... với những nét văn hóa đặc sắc, hút hồn du khách…
Một thực tế là, xưa nay, mỗi khi nhắc tới vùng Tây Bắc, những người làm du lịch và du khách thường nghĩ ngay đến các di tích, những địa danh nổi tiếng, như di tích lịch sử Điện Biên Phủ (Điện Biên), Sapa (Lào Cai), Mộc Châu (Sơn La), Mai Châu (Hòa Bình), cao nguyên đá Đồng Văn (Hà Giang), hồ Ba Bể (Bắc Kạn)... Đây là các tuyến điểm khá phổ biến, được nhiều người biết tới. Tuy nhiên, cũng là những tour tuyến đã khá cũ kỹ, rất khó kéo được du khách quay trở lại những lần sau.
Trong khi đó, lợi thế về hệ thống sông ngòi, ao hồ và cảnh quan tuyệt đẹp… là những điều kiện thuận lợi để phát triển mạnh du lịch vùng Tây Bắc. Tuy nhiên, những tour du lịch trên các sông, hồ này vẫn rất manh mún, nhỏ lẻ, phát triển chưa xứng với tiềm năng. Đặc biệt là các tour du lịch đường sông vùng Tây Bắc, đến nay hầu như chưa được khai thác là một điều đáng tiếc.
Lộ diện nhiều tour hấp dẫn
Với kinh nghiệm trên 30 năm khai thác dịch vụ lữ hành, ông Trần Thế Dũng, Hiệp hội Lữ hành Việt Nam, Phó giám đốc Công ty du lịch Thế hệ trẻ TP Hồ Chí Minh cho rằng, sông Đà ở Tây Bắc và dòng sông Gâm, sông Năng ở Đông Bắc, dài hàng trăm cây số, được hình thành sau khi các công trình thủy điện Sơn La và Tuyên Quang tích nước.
 Bản du lịch Cát Cát, Sapa, tỉnh Lào Cai. Nhật Anh – TTXVN |
Ở phía đông bắc, từ Bắc Mê (Hà Giang) xuôi dòng sông Gâm hướng tới vùng Na Hang (Tuyên Quang) mất khoảng 6 tiếng đồng hồ, còn nếu tiếp tục ngược dòng sông Năng, du khách sẽ đặt chân đến hồ Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn. Song song với trục đường dài trên sông Đà, sông Gâm còn có tuyến đường ngắn của sông Chảy (Lào Cai), Kỳ Cùng (Lạng Sơn), Quây Sơn (Cao Bằng) chảy dọc vùng thượng du biên giới cũng hứa hẹn tạo nhiều sản phẩm du lịch mới lạ.
| Bà Nguyễn Thị Việt Hương, Giám đốc Tiếp thị - Truyền thông Công ty Vietravel: Phát huy lợi thế Nói đến sản phẩm du lịch đường sông, người ta nghĩ ngay đến miền Tây, nhưng thực sự ai đã từng sử dụng sản phẩm du lịch đường sông vùng Tây Bắc, sẽ thấy đây là một sản phẩm rất đặc sắc. Tuy nhiên, chúng ta chưa được đầu tư kỹ, nên chúng ta chưa có sản phẩm du lịch đường sông tốt ở Tây Bắc, mà nó vẫn còn đang trong giai đoạn là sản phẩm tiềm năng. Bản thân các doanh nghiệp du lịch như chúng tôi luôn mong muốn có một sự gắn kết các đơn vị du lịch vùng Tây Bắc, để phát triển tốt hơn sản phẩm này. Chúng tôi cũng mong các địa phương, các nhà đầu tư chú trọng đến việc đầu tư tốt hơn cho bến bãi, để sản phẩm du lịch đường sông Tây Bắc có thể phát triển. |
Ông Trần Thế Dũng cho rằng, nếu kết hợp đường thủy kể trên, sẽ không chỉ đi tắt rút ngắn thời gian, mà còn tạo ra những sản phẩm du lịch Tây Bắc, Đông Bắc thêm hấp dẫn, phong phú.
Tuy nhiên, theo ông Dũng, nhiều năm qua, ngành du lịch các địa phương vùng Tây Bắc lại chưa quan tâm tới những tuyến thủy lộ đó, nên vẫn chưa có được những tour du lịch có chất lượng phục vụ du khách.
Ông Trần Thế Dũng cho biết, Công ty du lịch Thế hệ trẻ là một trong những đơn vị tiên phong đưa sản phẩm du lịch đường sông vùng Tây Bắc vào tour. Chẳng hạn, vùng Đông Bắc, có tour cao nguyên đá Đồng Văn - hồ Ba Bể - thác Bản Giốc - ải Chi Lăng với điểm nhấn là "Xuôi dòng sông Gâm - ngược dòng sông Năng". Vùng Tây Bắc, có tour cao nguyên Bắc Hà - Sapa - Điện Biên - thung lũng Mai Châu với điểm nhấn là thủy lộ độc đáo ngược dòng sông Đà.
Tỉnh Lào Cai cũng đưa vào khai thác tour du lịch khám phá sông Chảy bằng thuyền, để phục vụ du khách. Trong hành trình khám phá sông Chảy, du khách ghé thăm những bản làng của đồng bào các dân tộc Mông, Dao, Giáy dọc hai bờ sông. Ghé thăm phiên chợ vùng cao Bắc Hà, chợ Cốc Ly nổi tiếng, qua thị trấn Si Ma Cai… tìm hiểu văn hóa của đồng bào các dân tộc, thưởng thức những món ăn đặc sản của địa phương. Tuyến du lịch này từ khi đưa vào khai thác cũng đã thu hút khá đông du khách tham gia.
Một số hồ như hồ Thác Bà (Yên Bái), hồ Ba Bể (Bắc Kạn), hồ Núi Cốc (Thái Nguyên), hồ Pa Khoang (Điện Biên), hồ Na Hang (Tuyên Quang), thác Bản Giốc (Cao Bằng)… ngày càng có nhiều du khách ghé thăm, cho thấy tiềm năng to lớn của việc khai thác sản phẩm du lịch đường sông vùng Tây Bắc.
Còn nhiều việc phải làm
Theo các doanh nghiệp lữ hành, du lịch Tây Bắc phát triển chưa xứng với tiềm năng có nhiều nguyên nhân, như nhân lực làm công tác quản lý nhà nước về du lịch còn thiếu và yếu, cơ sở hạ tầng về du lịch vùng Tây Bắc còn chưa đáp ứng được nhu cầu, chất lượng dịch vụ chưa cao… Đặc biệt, Tây Bắc đang thiếu những sản phẩm du lịch đặc thù.
| Ông Trần Hữu Sơn, nguyên Giám đốc Sở VH,TT&DL Lào Cai: Bảo đảm an toàn cho du khách Trước đây, Lào Cai đã từng tổ chức khai thác tour du lịch trên sông Chảy có hiệu quả, nên tôi cho rằng, du lịch đường sông vùng Tây Bắc hoàn toàn có thể làm được, thậm chí làm tốt, nhất là vùng thủy điện trên dòng sông Đà rất hấp dẫn. Tuy nhiên, muốn phát triển du lịch loại hình này, chúng ta cần lưu ý 2 yếu tố quan trọng. Thứ nhất, là cần phải tìm ra được cái riêng của từng loại đường sông, từ đó có thể đầu tư riêng từng loại thuyền, bè, cách trang trí, cách ứng xử… Thứ 2 là phải đảm bảo an toàn hàng đầu cho du khách, bởi với du lịch đường sông an toàn của du khách là quan trọng nhất. Nếu làm được điều này, thì du lịch đường sông vùng Tây Bắc sẽ phát triển tốt. |
Ông Nguyễn Thanh Tùng, Giám đốc điều hành Threeland Travel, một doanh nghiệp lữ hành quốc tế nhận định, Tây Bắc là khu vực còn rất nhiều tiềm năng chưa được khai thác, thu hút sự quan tâm của nhiều doanh nghiệp du lịch. Ông Nguyễn Thanh Tùng cũng thừa nhận, Tây Bắc đang có xu hướng đi vào vết xe của các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long.
Ngay từ năm 2010, Tổng cục Du lịch, ngành du lịch địa phương đã tổ chức nhiều đoàn khảo sát tuyến du lịch sông Gâm, sông Đà, nhằm kêu gọi đầu tư và tạo điều kiện cho các công ty lữ hành hợp tác mở tour. Tuy nhiên, do sự nghèo nàn của cơ sở hạ tầng tại chỗ, cùng với tâm lý ngại khó của nhiều doanh nghiệp lữ hành, nên dù ai cũng thừa nhận du lịch đường sông vùng Tây Bắc rất hấp dẫn, nhưng vẫn chưa xây dựng được sản phẩm du lịch độc đáo này.
Nói về các giải pháp phát triển du lịch đường sông vùng Tây Bắc, hầu hết các doanh nghiệp lữ hành đều có chung ý kiến, ngành du lịch cần có định hướng phát triển và những giải pháp cụ thể, khả thi.
| Mục tiêu phát triển du lịch vùng Tây Bắc Đưa du lịch Tây Bắc là trở thành vùng du lịch đặc trưng, là điểm đến hấp dẫn, có thương hiệu với những giá trị trải nghiệm đặc sắc về văn hóa, lịch sử và sinh thái cảnh quan hùng vĩ; du lịch Tây Bắc phải đóng góp quan trọng vào chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển kinh tế - xã hội của vùng. Phấn đấu đến năm 2020 vùng Tây Bắc đón 2,3 triệu lượt khách quốc tế, 14 triệu lượt khách nội địa, với 1.900 cơ sở lưu trú và 40.000 buồng lưu trú; tổng thu du lịch đạt 22.000 tỷ đồng… |
