Từng bước làm chủ công nghệ lõi
Trả lời câu hỏi của đại biểu Nguyễn Minh Tuấn (Đoàn Phú Thọ) về những công nghệ lõi Việt Nam đã làm chủ, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết, một sản phẩm công nghệ chiến lược thường trải qua nhiều công đoạn. Việt Nam có thể làm chủ một số khâu, nhưng vẫn phụ thuộc vào nước ngoài ở những bước khác.
Lấy ví dụ về chip 5G, Bộ trưởng cho biết, Việt Nam hiện có khả năng thực hiện khâu thiết kế, song để chế tạo thành một con chip hoàn chỉnh vẫn phải đưa ra nước ngoài. Quá trình tạo ra sản phẩm công nghệ chiến lược không chỉ liên quan đến thiết kế, mà còn bao gồm chế tạo, vật liệu và nhiều công đoạn kỹ thuật khác.
Bộ Khoa học và Công nghệ đang tiếp cận phát triển công nghệ chiến lược theo hai nhóm. Đối với những công nghệ có thể ứng dụng ngay, Việt Nam cần đẩy mạnh tiếp nhận, chuyển giao để sớm đưa vào sản xuất trong nước.
Đối với những lĩnh vực đòi hỏi chiến lược dài hạn, cần chia nhỏ thành từng nhóm vấn đề để tập trung nghiên cứu, giải quyết. UAV là ví dụ điển hình, bởi đây là sản phẩm tích hợp nhiều công nghệ, từ chip bán dẫn phục vụ điều khiển, thu phát tín hiệu đến cơ khí, khoa học vật liệu và công nghệ vật liệu.
Cách tiếp cận này nhằm tập trung nguồn lực vào những khâu then chốt, từng bước nâng cao năng lực nghiên cứu, phát triển và làm chủ công nghệ trong nước.
Không bỏ quên công nghệ thiết yếu
Tranh luận tại phiên chất vấn, đại biểu Chu Lương Trí (giảng viên Đại học Hạ Long) cho rằng, 10 nhóm công nghệ chiến lược Việt Nam đặt mục tiêu làm chủ như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ lượng tử và công nghệ sinh học đều là những lĩnh vực khó, đòi hỏi nguồn vốn đầu tư lớn, rủi ro cao và phải cạnh tranh với các cường quốc công nghệ.
Trong khi đó, nền tảng khoa học, công nghệ của Việt Nam còn khiêm tốn so với các nước phát triển. Dẫn số liệu của Cục Thống kê, quý III/2026, cả nước có 1,6 triệu thanh niên trong độ tuổi 15 - 24 không có việc làm, không tham gia học tập hoặc đào tạo. Từ đầu năm, khoảng 75% doanh nghiệp thành lập mới thuộc lĩnh vực dịch vụ, trong khi các lĩnh vực công nghiệp, xây dựng, nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản chỉ chiếm khoảng 25%...
Từ thực tế trên, đại biểu cho rằng, bên cạnh mục tiêu làm chủ công nghệ cao, Việt Nam cần quan tâm nhiều hơn đến những công nghệ gần với đời sống, có khả năng ứng dụng trực tiếp và tạo giá trị kinh tế thiết thực.
Các lĩnh vực như thu hoạch, chế biến, bảo quản nông sản, công nghệ thực phẩm, nuôi biển và dược phẩm cần được chú trọng đầu tư nghiên cứu, ứng dụng để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân khẳng định, Việt Nam cần phát triển song song hai hướng. Một mặt, tiếp tục đầu tư dài hạn để từng bước làm chủ công nghệ lõi, công nghệ cao, tạo nền tảng cho sự phát triển trong tương lai. Mặt khác, không thể xem nhẹ các công nghệ thiết yếu phục vụ những ngành sản xuất đang có nhu cầu ứng dụng lớn như nông nghiệp, dệt may.
Lấy ví dụ ngành dệt may, Việt Nam hiện chủ yếu tham gia khâu gia công, trong khi khả năng chủ động về nguyên vật liệu còn hạn chế. Đây là một trong những lĩnh vực cần đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao năng lực sản xuất trong nước.
Việc kết hợp giữa đầu tư dài hạn cho công nghệ chiến lược và phát triển công nghệ thiết yếu được xem là hướng đi cần thiết, giúp Việt Nam vừa xây dựng năng lực làm chủ những công nghệ nền tảng, vừa khai thác hiệu quả tiềm năng của các ngành sản xuất hiện có.
