Trong khi các địa phương triển khai nhiều biện pháp bảo vệ sản xuất, tại một số nơi, người dân vẫn sử dụng điện để bẫy chuột. Cách làm này không chỉ vi phạm quy định của pháp luật mà còn tiềm ẩn nguy cơ đối với tính mạng con người.
Những ngày giữa tháng 8, dọc các cánh đồng ven Quốc lộ 37B, đoạn từ cầu Tam Tòa về phía xã Nghĩa Hưng, những thửa ruộng lúa được người dân quây kín bằng nilon để ngăn chuột phá hoại xuất hiện khá phổ biến. Lo ngại chuột cắn thủng lớp nilon, một số hộ đã bất chấp nguy hiểm, lén lút chăng dây diện ra cánh đồng để diệt chuột.
Việc bố trí dây điện diệt chuột tại một số thửa ruộng được thực hiện khá kín đáo, khó nhận biết nếu không quan sát kỹ. Những ống nhựa hoặc que nứa nhỏ chỉ nhô khoảng 10cm trên mặt nước được sử dụng làm cọc, giữ các dây sắt chìm dưới ruộng. Cọc được bố trí liên tiếp, cách nhau khoảng 80cm đến 1m để duy trì độ căng của dây. Tại một số vị trí, bóng đèn màu nhỏ được cố định trên cọc tre để phát tín hiệu cảnh báo vào ban đêm.
Anh Nguyễn Văn Thành, xã Nghĩa Hưng cho biết, ban ngày những bẫy chuột bằng điện trên đồng ruộng gần như rất khó nhận biết. Ban đêm, các hộ thường thắp bóng đèn nhỏ trên cọc để cảnh báo người đi đường, người dân đi bắt ếch, câu cá biết khu vực có điện và tránh xa. Tuy nhiên, theo anh Thành, việc cảnh báo bằng những bóng đèn nhỏ cũng khó bảo đảm an toàn tuyệt đối, nhất là với những người không biết trước hoặc vô tình đi vào khu vực đặt bẫy.
Nếu tại những cánh đồng xa khu dân cư, bẫy điện đã tiềm ẩn nguy cơ khó lường thì tại các thửa ruộng nằm sát Quốc lộ 37B, mức độ nguy hiểm càng đáng lưu ý. Đoạn đường xuôi về phía xã Nghĩa Sơn, một số hộ sử dụng điện để bẫy chuột ngay tại những diện tích canh tác ven đường. Trong trường hợp phương tiện không may mất lái, lao xuống ruộng, nguy cơ người và phương tiện tiếp xúc với nguồn điện là điều khó có thể lường trước.
Anh Trần Minh Đức, người thường xuyên qua lại khu vực này cho biết, do đặc thù công việc, anh thường di chuyển trên tuyến đường vào buổi tối, đoạn từ cầu Tam Tòa đến khu vực giáp ranh xã Nghĩa Sơn có khá nhiều thửa ruộng sử dụng điện để bẫy chuột. Ban đêm, những bóng đèn nhỏ được đặt trên các thửa ruộng liên tục nhấp nháy để cảnh báo, khiến người đi đường không khỏi lo ngại. Nếu chẳng may xảy ra tai nạn, người và phương tiện lao xuống ruộng, không biết hậu quả sẽ ra sao.
Theo ông Nguyễn Văn Việt, xã Nghĩa Hưng, một số hộ dân vẫn lén sử dụng điện để diệt chuột, chủ yếu bằng bình ắc-quy; tại những thửa ruộng gần nhà, có trường hợp sử dụng nguồn điện lưới. Các bẫy điện thường được kích hoạt từ chập tối đến khoảng 22 giờ và trong thời gian này, người dân thường bố trí túc trực để cảnh báo, đề phòng người khác đi vào khu vực nguy hiểm. Điều đáng lưu ý là dù đã có người canh giữ, nguy cơ tai nạn vẫn khó loại trừ, nhất là khi hệ thống dây điện được đặt giữa đồng ruộng, người ngoài không biết hoặc không nhận diện được khu vực có điện.
Không chỉ tại xã Nghĩa Hưng, một số địa phương khác như Hải Hưng, Xuân Trường, Quỹ Nhất… vẫn có một số hộ dân lén lút sử dụng điện để diệt chuột. Người dân thường chế các lưới điện bẫy chuột bằng các dây thép nhỏ loại đường kính từ 1mm đến 2mm quấn vào các cọc tre nhỏ rồi cắm chìm sát mép nước hoặc trên bờ ruộng đất bị che khuất bởi cỏ, lúa rồi đấu nối trực tiếp vào đường điện cường độ cao, thường không có biển cảnh báo. Với cách thức như vậy rất khó phát hiện khi di chuyển qua những nơi có bẫy điện nhất là vào buổi tối, do đó nạn nhân dễ bị điện giật. Việc đặt bẫy tại những khu vực khuất tầm nhìn, ven bờ ruộng hoặc giữa đồng khiến nguy cơ người dân vô tình tiếp xúc với nguồn điện càng lớn, đặc biệt vào ban đêm.
Mới đây nhất, tháng 4/2026 tại cánh đồng tại phường Phủ lý, tỉnh Ninh Bình xảy ra vụ việc cháu L.D.V sinh năm 2011 và cháu L.G.B. sinh năm 2012 trong lúc đi soi cua bị điện giật làm cháu V. tử vong, cháu B. bị thương cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. Nguyên nhân do mắc phải lưới điện do ông L.V.V. sinh năm 1957 giăng bẫy chuột trên ruộng lúa nhà mình. Sự việc đau lòng đó gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về việc tuỳ tiện sử dụng các biện pháp không an toàn trong sử dụng điện gây hậu quả nghiêm trọng.
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình, mặc dù các địa phương trong tỉnh đã tích cực phát động diệt chuột nhưng vẫn có nhiều diện tích lúa, màu bị chuột gây hại. Để hạn chế tới mức thấp nhất tác hại do chuột gây ra, ngành nông nghiệp đã có văn bản hướng dẫn các địa phương giải pháp diệt chuột kịp thời, hiệu quả như: sử dụng các biện pháp bẫy, diệt chuột an toàn như bẫy cơ học, thuốc diệt chuột vi sinh; hướng dẫn thành lập các tổ, đội diệt chuột hoặc ký hợp đồng với các công ty dịch vụ diệt chuột đảm bảo hoạt động liên tục trong suốt vụ sản xuất…
Ông Nguyễn Quốc Việt, Phó Chi cục trưởng, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Ninh Bình khuyến cáo, giai đoạn đầu vụ khi lấy nước làm đất, người dân nên tập trung vệ sinh đồng ruộng, đặt mồi bả sẽ giúp giảm nguồn chuột trên đồng ruộng ngay từ đầu vụ. Giai đoạn lúa đang sinh trưởng, trên đồng ruộng sẵn thức ăn, việc đặt bả hiệu quả thấp. Ngành nông nghiệp khuyến cao bà con nên chuyển sang đánh chuột bằng phương pháp thủ công, chủ yếu là đặt bẫy, nghiêm cấm sử dụng điện để bẫy chuột.
Nghị định số 134/2013/NĐ-CP ngày 17/10/2013 của Chính phủ quy định phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 30 triệu đồng đối với hành vi “sử dụng điện để bẫy, bắt động vật hoặc làm phương tiện bảo vệ trực tiếp trái quy định pháp luật”; ngoài ra nếu gây ra hậu quả chết người có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “Giết người” theo Điều 123 Bộ Luật hình sự.
