Phần Lan dự kiến chi 100 triệu euro (112 triệu USD) để mua một triệu quả mìn chống bộ binh, trong bối cảnh nước này đang tăng cường năng lực phòng thủ dọc biên giới phía Đông giáp Nga và đã rút khỏi Công ước Ottawa về cấm mìn chống bộ binh.
Theo Al Jazeera ngày 19/10, Đại tá Riku Mikkonen thuộc Bộ Tư lệnh Lục quân Phần Lan cho biết giới chức nước này đang thu thập thông tin từ các nhà cung cấp để chuẩn bị cho kế hoạch mua sắm. Helsinki ưu tiên đặt hàng các doanh nghiệp trong nước, với mục tiêu ký hợp đồng trước cuối năm 2027 và đưa hoạt động sản xuất vào vận hành từ năm 2028.
“Việc các doanh nghiệp Phần Lan sản xuất mìn chống bộ binh ngay tại Phần Lan sẽ mang lại nhiều lợi ích”, ông Mikkonen nói với hãng thông tấn quốc gia STT. Theo ông, 6 doanh nghiệp Phần Lan đáp ứng các điều kiện cần thiết để tham gia sản xuất loại vũ khí này.
Tuy nhiên, quan chức trên cho biết phương án mua mìn từ nước ngoài vẫn chưa bị loại bỏ hoàn toàn.
Kế hoạch được đưa ra sau khi Phần Lan tuyên bố rút khỏi Công ước Ottawa vào tháng 4/2025. Văn kiện quốc tế này nhằm cấm sử dụng, tàng trữ, sản xuất và chuyển giao mìn chống bộ binh, đồng thời yêu cầu các bên tiêu hủy kho dự trữ theo quy định. Phần Lan chính thức không còn bị ràng buộc bởi công ước từ tháng 1/2026.
Phần Lan gia nhập công ước năm 2012, nhưng sau đó quyết định thay đổi chính sách trước những đánh giá về môi trường an ninh đang biến động tại khu vực Bắc Âu và Đông Âu.
Phần Lan có đường biên giới dài khoảng 1.340 km với Nga. Kể từ khi xung đột Nga-Ukraine bùng phát năm 2022, Helsinki đã tăng cường các biện pháp phòng thủ, trong đó có việc củng cố an ninh biên giới phía Đông.
Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo nhiều lần coi Nga là một thách thức an ninh lâu dài đối với nước này. Trong khi đó, Moskva bác bỏ nhiều cáo buộc của phương Tây về các hoạt động gây mất ổn định tại khu vực.
Bên cạnh kế hoạch mua sắm vũ khí, Phần Lan còn thúc đẩy các biện pháp hạn chế đi lại đối với công dân Nga. Ngày 19/10, Ngoại trưởng Phần Lan Elina Valtonen kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) ngừng cấp thị thực du lịch cho công dân Nga cho đến khi xung đột tại Ukraine kết thúc.
Bà Valtonen cho biết các nước thuộc khu vực Schengen đã cấp gần 500.000 thị thực du lịch cho công dân Nga trong năm 2025. Phần Lan đã dừng cấp loại thị thực này từ năm 2022 và cho rằng các nước thành viên khác nên áp dụng biện pháp tương tự.
Vì sao Phần Lan thay đổi chính sách về mìn chống bộ binh?
Theo Chính phủ Phần Lan, quyết định rút khỏi Công ước Ottawa dựa trên nhu cầu quốc phòng trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực xấu đi. Helsinki nhấn mạnh mục tiêu là bảo vệ độc lập, toàn vẹn lãnh thổ và hạn chế nguy cơ bị cuốn vào xung đột quân sự. Chính phủ nước này đồng thời tuyên bố vẫn ủng hộ các mục tiêu nhân đạo của công ước.
Phần Lan có đường biên giới dài khoảng 1.340 km với Nga và gia nhập NATO vào năm 2023. Trong tính toán quốc phòng của Helsinki, mìn chống bộ binh có thể được sử dụng như một phần của hệ thống phòng thủ trên bộ, nhằm cản trở bước tiến của lực lượng đối phương trong trường hợp xảy ra xung đột.
Xu hướng điều chỉnh chính sách lan rộng tại sườn đông NATO
Phần Lan, Estonia, Latvia, Litva và Ba Lan đều đã tuyên bố rút khỏi Công ước Ottawa, với lý do cần tăng cường các phương án phòng thủ trước những rủi ro an ninh tiềm tàng. Đây là sự thay đổi đáng chú ý trong chính sách quốc phòng của nhóm nước nằm gần Nga và Belarus.
Từ góc nhìn của các nước này, việc có thêm phương án sử dụng mìn giúp mở rộng khả năng phòng thủ lãnh thổ. Đây là những biện pháp chuẩn bị quốc phòng dựa trên đánh giá rủi ro của từng chính phủ.
Về phía Nga, Tổng thống Vladimir Putin hôm 25/9 tuyên bố Moskva không chuẩn bị cho bất cứ hành động quân sự nào chống lại các nước châu Âu, đồng thời bác bỏ những cáo buộc về mối đe dọa từ Nga như một nỗ lực của các nước phương Tây nhằm làm leo thang căng thẳng.
Công ước Ottawa và những lo ngại về hậu quả nhân đạo
Công ước Ottawa được thông qua năm 1997, cấm sử dụng, phát triển, sản xuất, tàng trữ và chuyển giao mìn chống bộ binh, đồng thời quy định việc tiêu hủy kho dự trữ và rà phá các khu vực bị ô nhiễm mìn.
Ủy ban Chữ thập đỏ quốc tế (ICRC) cảnh báo mìn chống bộ binh có thể gây thương vong cho dân thường trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ sau khi chiến sự kết thúc. Vì loại vũ khí này có thể phát nổ khi bất kỳ ai kích hoạt, chúng không thể tự phân biệt binh sĩ với dân thường.
