Ít phút sau, bà Nguyễn Thị Đông xuất hiện. Dáng người nhỏ bé, khuôn mặt phúc hậu, mái tóc bạc gọn gàng. Không cần ai giới thiệu, chúng tôi nhận ra bà ngay - người phụ nữ Việt Nam đã xa quê hương hơn 60 năm, sống gần trọn đời nơi đất nước Bắc Phi xa xôi.
Bà Nguyễn Thị Đông năm nay 86 tuổi, quê ở huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An. Năm 20 tuổi, bà lấy chồng người Algeria và đến năm 1964 sang Algeria sinh sống, lập nghiệp. Khi mới sang, bà còn chưa biết tiếng Arab nên phải học. Bà nhanh chóng thích nghi: chỉ sau vài tháng, bà đã giao tiếp được cơ bản và bắt đầu cuộc sống mới.
Những năm đầu, cuộc sống ở Algeria khá khó khăn, bởi môi trường văn hóa Hồi giáo xa lạ và đồ ăn chưa quen. Trong tháng lễ Ramadan hàng năm, bố mẹ chồng và chồng không để bà nhịn ăn ban ngày như mọi người vì lo cho sức khỏe của bà. Sau này, bà dần quen với phong tục và thực hiện đúng như người bản xứ mà không còn cảm giác bị đói nữa.
Bà kinh doanh buôn bán nhỏ để mưu sinh và nuôi các con ăn học. Bà có tới 8 người con, 5 con gái và 3 con trai, hiện đều đã có gia đình riêng và cuộc sống tương đối ổn định. Hiện bà sống cùng người con trai cả, tên Hùng, nay đã 67 tuổi. Gia đình bà giờ đây đã có 4 thế hệ với khoảng 80 thành viên, trong đó có 32 người cháu.
Chồng bà qua đời năm 2007. Dù sinh sống lâu năm tại Algeria, bà Nguyễn Thị Đông vẫn luôn hướng về quê hương. Kể từ năm 1964 đến nay, bà đã 9 lần trở về Việt Nam thăm quê. Lần gần nhất vào năm 2019, bà bị mắc COVID-19 và phải lưu lại Việt Nam khá lâu để điều trị.
Mới đây, trong cuộc gặp mặt giữa Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và bà con cộng đồng người Việt ở Algeria, khi được mời lên phát biểu về mong muốn, nguyện vọng của bà con, do quá xúc động, bà chỉ biết khóc… Dù tuổi cao, sức yếu, mắt kém do bị ảnh hưởng bởi bệnh tiểu đường, bà vẫn luôn mong muốn có thêm một lần nữa được trở về thăm quê hương.
Ngôi nhà của bà tại Oran mang đậm dấu ấn Việt Nam. Trong căn phòng nhỏ, bức ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh được đặt ở vị trí trang trọng. Trước đây, bà rất tích cực tham gia các hoạt động của Hội người Việt tại Algeria; ngôi nhà này từng là nơi gặp gỡ, sum họp của bà con kiều bào mỗi dịp lễ, Tết.
Tiếp chúng tôi, bà pha ấm chè Việt Nam, mùi hương quen thuộc lan nhẹ trong căn phòng.
“Bà vẫn uống chè và cà phê Việt Nam hằng ngày”, bà cười, nụ cười hiền hậu như mang theo cả ký ức quê nhà. Bà kể vẫn thường nấu miến, phở có cả giá đỗ cho con cháu như một cách giữ sợi dây vô hình nối các thế hệ với cội nguồn. Vào dịp Tết đến xuân về, bà vẫn gửi lời chúc Tết tới bà con, họ hàng ở quê nhà Việt Nam.
Cuộc gặp gỡ ngắn ngủi kết thúc, nhưng hình ảnh người phụ nữ nhỏ bé đứng giữa con phố Oran, lặng lẽ gìn giữ tình yêu quê hương suốt hơn nửa thế kỷ, khiến chúng tôi không khỏi xúc động. Xa quê 62 năm, nhưng trong bà Nguyễn Thị Đông, văn hóa và hình ảnh quê hương vẫn luôn hiện hữu.
