Với chuỗi hoạt động phong phú từ trình diễn, giao lưu, trải nghiệm văn hóa đến tri ân những người gìn giữ nghề truyền thống, Ngày hội Văn hóa áo dài TP Hồ Chí Minh lần II năm 2026 với chủ đề “Sài Gòn áo dài” đã khép lại hành trình ý nghĩa tại Đường sách TP Hồ Chí Minh vào ngày 18/10.
Ngày hội do Hiệp hội Áo dài TP Hồ Chí Minh phối hợp cùng Công ty Đường sách TP Hồ Chí Minh và Hội Nhiếp ảnh TP Hồ Chí Minh tổ chức, hướng đến đưa áo dài đến gần hơn với đời sống thường nhật.
Không chỉ tôn vinh vẻ đẹp của áo dài Việt Nam, ngày hội còn góp phần gợi mở hướng bảo tồn di sản từ thực tiễn, thông qua việc quan tâm đến những người trực tiếp gìn giữ nghề may, thêu, đính kết. Việc tạo điều kiện để họ tiếp tục gắn bó với nghề cũng là cách duy trì các kỹ thuật thủ công và trao truyền những giá trị văn hóa qua nhiều thế hệ.
Điểm nhấn của chương trình là hoạt động “Áo dài tri ân”, ghi nhận và hỗ trợ các nghệ nhân, thợ thủ công, thợ may có hoàn cảnh khó khăn. Thông qua Quỹ Sinh kế, ban tổ chức mong muốn tiếp thêm động lực để những người làm nghề duy trì công việc, đồng thời khẳng định vai trò của lao động thủ công trong quá trình tạo nên giá trị của áo dài.
Được nhận hỗ trợ tại chương trình, chị Cao Thị Mai Khanh (phường Xóm Chiếu) xúc động chia sẻ nghề may áo dài là nghề truyền thống mà chị đã gắn bó qua nhiều năm. Dù cuộc sống còn khó khăn, chị vẫn cố gắng bám nghề, kiên nhẫn đính từng hạt cườm, chăm chút từng đường kim, mũi chỉ để hoàn thiện sản phẩm. Với những người thợ như chị Khanh, duy trì nghề không chỉ là bảo đảm sinh kế mà còn là cách tiếp nối một phần giá trị văn hóa truyền thống.
Theo nhà thiết kế Anna Hạnh Lê, Chủ tịch Hiệp hội Áo dài TP Hồ Chí Minh, việc gìn giữ áo dài không thể chỉ dừng ở các hoạt động trình diễn hay tôn vinh vẻ đẹp trang phục. Giá trị của áo dài được tạo nên từ sự đóng góp của nhiều người, từ người mặc, nhà thiết kế đến thợ may, thợ thêu và những người bền bỉ gìn giữ nghề. Vì vậy, Hiệp hội hướng đến kết nối người làm nghề với doanh nghiệp và thị trường, mở rộng cơ hội sáng tạo, đồng thời tạo điều kiện để áo dài hiện diện thường xuyên hơn trong đời sống cộng đồng.
Cách tiếp cận này cho thấy bảo tồn di sản không chỉ là lưu giữ những giá trị đã hình thành trong quá khứ mà còn cần tạo môi trường để di sản tiếp tục được thực hành, sáng tạo và phát triển. Với áo dài, bên cạnh vẻ đẹp về kiểu dáng, chất liệu và kỹ thuật may mặc, mỗi sản phẩm còn hàm chứa kinh nghiệm nghề nghiệp, sự khéo léo và những giá trị thẩm mỹ được tích lũy qua thời gian. Khi người thợ có thể sống bằng nghề và sản phẩm truyền thống tìm được chỗ đứng trong đời sống hiện đại, việc gìn giữ di sản mới có cơ sở để duy trì lâu dài.
Các bộ sưu tập áo dài được giới thiệu tại ngày hội mang đến nhiều góc nhìn về vẻ đẹp trang phục truyền thống, trong đó có áo dài ngũ thân qua chương trình “Áo dài tri ân - Khai mở di sản ngũ thân” của nhà thiết kế Hà Văn Lợi. Sự kết hợp giữa trình diễn và giao lưu giúp công chúng cảm nhận sâu sắc hơn giá trị lịch sử, nghệ thuật và nét đẹp văn hóa được lưu giữ trong từng thiết kế áo dài.
Theo ông Hà Văn Lợi, áo dài ngũ thân không chỉ là trang phục mà còn có thể trở thành phương tiện kể chuyện về lịch sử, nghệ thuật và bản sắc Việt Nam. Việc đưa các giá trị mỹ thuật cổ truyền vào sáng tạo đương đại không nhất thiết tạo ra sự đối lập giữa truyền thống và hiện đại, mà có thể mở ra những cách thể hiện mới, giúp di sản đến gần hơn với công chúng hôm nay.
Ở góc độ quảng bá văn hóa, hoa hậu, bác sĩ Vân Anh, một trong những Đại sứ Văn hóa áo dài đầu tiên của TP Hồ Chí Minh, cho biết việc tham gia các hoạt động của ngày hội giúp chị hiểu hơn về công việc thầm lặng của những người phụ nữ gắn bó với nghề, góp phần tạo nên vẻ đẹp của mỗi tà áo dài.
Theo chị, sự đóng góp của họ không chỉ làm nên giá trị của trang phục mà còn góp phần đưa hình ảnh văn hóa Việt Nam đến với bạn bè quốc tế. Với vai trò đại sứ, chị mong muốn tiếp tục đồng hành trong các hoạt động quảng bá áo dài và lan tỏa tình yêu đối với trang phục truyền thống.
Cùng với các hoạt động tri ân, dự án “1.000 gương mặt - 1.000 câu chuyện áo dài Sài Gòn” hướng đến lưu giữ hình ảnh, ký ức và câu chuyện của những người gắn bó với áo dài, góp phần xây dựng nguồn tư liệu cộng đồng về văn hóa mặc áo dài tại TP Hồ Chí Minh. Những câu chuyện cá nhân được kết nối sẽ phản ánh sự hiện diện của áo dài trong đời sống thành phố qua nhiều thế hệ, từ trang phục trong sinh hoạt thường ngày đến những dịp lễ, sự kiện văn hóa và các dấu mốc đáng nhớ.
Các hoạt động trưng bày bộ sưu tập áo dài, trải nghiệm chụp ảnh và tạo postcard “Áo dài Sài Gòn” cũng tạo không gian để công chúng trực tiếp khám phá trang phục truyền thống qua những hình thức gần gũi. Trong khi đó, chương trình “Vinh danh tinh hoa áo dài” ghi nhận các cá nhân, tổ chức có đóng góp cho việc gìn giữ và phát huy giá trị áo dài, khuyến khích sự tham gia của cộng đồng vào quá trình bảo tồn di sản.
Theo ban tổ chức, áo dài có thể trở thành nguồn lực cho du lịch và công nghiệp sáng tạo khi được kết nối với thiết kế, nhiếp ảnh, nghệ thuật và các hoạt động trải nghiệm. Việc mở rộng không gian sử dụng áo dài trong môi trường giáo dục, doanh nghiệp và các hoạt động xã hội không chỉ góp phần làm phong phú đời sống văn hóa mà còn tạo thêm cơ hội cho sản phẩm sáng tạo, duy trì việc làm và phát triển các nghề thủ công liên quan.
Qua hai lần tổ chức, Ngày hội Văn hóa áo dài TP Hồ Chí Minh từng bước tạo không gian kết nối các nhà thiết kế, nghệ nhân và cộng đồng yêu áo dài. Với chủ đề “Sài Gòn áo dài”, trang phục truyền thống được đặt trong mối quan hệ với nhịp sống đô thị, nơi những giá trị văn hóa lâu đời tiếp tục được bồi đắp bằng sáng tạo và sự tham gia của nhiều thế hệ.
Không chỉ góp phần lưu giữ ký ức cộng đồng, ngày hội còn gợi mở hướng bảo tồn áo dài gắn với sinh kế người làm nghề và nhu cầu sáng tạo đương đại. Qua đó, tà áo dài có thêm cơ hội hiện diện bền vững trong đời sống, vừa gìn giữ bản sắc văn hóa, vừa đáp ứng sự vận động của xã hội hôm nay.
