Theo trang The Japan Times, sống tại Yokohama và có 5 người cháu, bà Yonezawa vẫn đều đặn tham gia các cuộc thi bơi lội. Nhiều năm qua, thành tích của bà liên tục được nhắc đến. Riêng năm ngoái, bà 29 lần phá kỷ lục thế giới ở nhóm tuổi 90-94, trong đó có những kỷ lục do chính bà thiết lập trước đó.
Yonezawa cho rằng một phần thành tích của mình đến từ việc bà thuộc nhóm vận động viên trẻ nhất trong hạng tuổi 90-94. Nhưng lý do ấy không đủ để giải thích những gì bà đã đạt được.
Tại một giải đấu ở tỉnh Niigata vào tháng 6/2025, bà Yonezawa đã hoàn thành nội dung 200 m bơi ếch trong bể ngắn với thời gian 4 phút 32,36 giây, nhanh hơn 13% so với kỷ lục thế giới trước đó của nhóm tuổi này.
Liên đoàn Bơi lội Thế giới (World Aquatics) đã đánh giá cao thành tích của bà Yonezawa, cho rằng bà đã chứng minh “bơi lội là môn thể thao có thể gắn bó suốt đời”.
“Trong khoảng 3 năm tới, có lẽ tôi sẽ khó hướng tới những kỷ lục mới”, bà Yonezawa nói trước một buổi tập tại Trung tâm Thể thao Kanagawa. Mặc quần jean, đeo ba lô, bà bước đi với dáng thẳng và vẻ tự tin, gần như không để tuổi tác hiện diện trong từng cử chỉ.
“Tuy nhiên, tôi vẫn sẽ tiếp tục thi đấu, ít nhất là để giành chức vô địch. Khi bước sang tuổi 95 và đủ điều kiện thi đấu ở nhóm 95 - 99, có một số kỷ lục mà tôi tin mình có thể phá được”, bà nói thêm.
Với bà Yonezawa, tuổi tác không phải dấu mốc để khép lại những cuộc đua. Bà vẫn đặt ra cho mình những mục tiêu mới, trong khi từng ngày thích nghi với những căn bệnh và bất tiện đi cùng năm tháng.
Câu chuyện của Yonezawa cũng trở thành nguồn cảm hứng đối với những người trẻ hơn bà hàng chục tuổi.
“Bà Yonezawa là hình mẫu và là người chị lớn lý tưởng của tôi”, bà Keiko Saeki, 72 tuổi, thành viên Câu lạc bộ Bơi lội Sunway Yokohama, nói. Bà Saeki là bạn lâu năm và hỗ trợ Yonezawa như một người quản lý không chính thức.
Thành tích của người cao tuổi ngày càng được cải thiện
Câu chuyện của bà Yonezawa không phải trường hợp duy nhất. Trong thể thao thi đấu, những người cao tuổi đang đạt được những thành tích ngày càng tốt hơn.
Một nghiên cứu do các nhà khoa học Mỹ thực hiện và công bố năm 2023 đã phân tích thành tích bơi tự do của các vận động viên thuộc hệ thống Masters của Mỹ trong độ tuổi 40-90, trong giai đoạn 1981-2021.
Kết quả cho thấy thành tích bơi nhìn chung suy giảm theo tuổi tác. Tuy nhiên, trong 40 năm, thành tích của tất cả các nhóm tuổi đã được cải thiện đáng kể, trung bình khoảng 0,5% mỗi năm.
Mức cải thiện ở nữ vận động viên thậm chí còn cao hơn nam giới. Đến năm 2021, những nữ vận động viên lớn tuổi đạt thành tích gần tương đương với các nam vận động viên cùng nhóm tuổi vào năm 1981.
Người cao tuổi đang ngày càng “trẻ hóa”?
Một số nhà nghiên cứu về lão hóa từng nhận định người cao tuổi Nhật Bản hiện nay có thể “trẻ hơn” khoảng 5-10 năm về mặt sinh học và trí tuệ so với những người cùng độ tuổi cách đây vài thập kỷ.
Ông Satoshi Fujita, Giáo sư sinh lý học thể thao tại Đại học Ritsumeikan, cho rằng thể trạng trung bình của người cao tuổi thực sự đã được cải thiện. Song theo ông, sự tiến bộ về thành tích thể thao còn bắt nguồn từ nhiều thay đổi trong môi trường sống.
Ngày nay, người cao tuổi có nhiều điều kiện hơn để duy trì hoạt động thể chất. Các câu lạc bộ thể hình ngày càng phổ biến, nhiều nhóm thể thao dành cho người cao tuổi được thành lập và các giải đấu dành cho nhóm này cũng được tổ chức thường xuyên hơn. Trang thiết bị thể thao cũng không ngừng được cải tiến.
Nghiên cứu năm 2023 cũng chỉ ra rằng những bộ đồ bơi có thiết kế thủy động học hiệu quả hơn, cùng các bể bơi được thiết kế để giảm nhiễu động của nước, là những yếu tố góp phần nâng cao thành tích của các vận động viên Masters.
Khi “thể thao suốt đời” trở thành một phong trào
Theo ông Makoto Chogahara, Giáo sư lão khoa thể thao tại Đại học Kobe, không khí tích cực và tinh thần tương trợ đang trở thành nét đặc trưng của cộng đồng thể thao dành cho người cao tuổi.
“Trong cộng đồng thể thao dành cho người cao tuổi trên toàn thế giới, mọi người tôn trọng nhau và thường nói: ‘Ai cũng là người chiến thắng’, ‘Đam mê là điều kiện đủ’ và ‘Không bao giờ là quá muộn’”, ông Chogahara nói.
Theo ông, những thông điệp ấy không chỉ tiếp thêm động lực cho các vận động viên mà còn truyền cảm hứng tới những người trẻ xung quanh. Các giải đấu cũng từng bước điều chỉnh luật lệ để người cao tuổi có thể tiếp tục thi đấu phù hợp với thể trạng.
Thể thao và những lợi ích với tuổi già
Hoạt động thể chất mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe ở mọi lứa tuổi. Theo Giáo sư Fujita, thể lực, đặc biệt là sức mạnh cơ bắp và sức bền, có mối liên hệ với tuổi thọ. Tập luyện cũng giúp duy trì chức năng miễn dịch, khả năng giữ thăng bằng và thị lực động, đồng thời làm chậm quá trình suy giảm cơ bắp do tuổi tác.
Khối lượng cơ bắp bắt đầu giảm sau tuổi 30 và suy giảm nhanh hơn từ cuối độ tuổi 70. Tuy nhiên, tập luyện sức mạnh kết hợp chế độ ăn đủ protein có thể hạn chế quá trình này, đồng thời giúp xương chắc khỏe hơn và giảm nguy cơ té ngã, gãy xương.
“Thể thao có thể làm chậm, nếu không muốn nói là ngăn chặn, những tác động tiêu cực của quá trình lão hóa trên nhiều phương diện”, ông Fujita nhận định.
Với người cao tuổi, ông khuyến nghị kết hợp các bài tập tăng cường sức mạnh như chống đẩy và kéo xà để duy trì cơ bắp và hạn chế nguy cơ chấn thương.
Bà Yonezawa từng bơi khi còn học trung học, nhưng chỉ trở lại với môn thể thao này ở tuổi khoảng 50. Bà duy trì chế độ ăn giàu protein, thường xuyên sử dụng những thực phẩm như natto và trứng.
Sau khi chồng qua đời, bà Yonezawa sống một mình và vẫn chú trọng rèn luyện trí não. Bà ghi nhớ, đọc thuộc tên 47 tỉnh, thành của Nhật Bản theo thứ tự diện tích, đồng thời học thuộc tên tất cả các ga trên tuyến đường sắt vành đai Yamanote ở Tokyo. Nhưng tuổi tác vẫn để lại những dấu ấn không thể tránh khỏi.
Bà Yonezawa đã trải qua 2 ca phẫu thuật do hẹp ống sống - tình trạng không gian bên trong cột sống bị thu hẹp. Hai bàn chân, từ mắt cá trở xuống, vẫn bị tê khiến việc đi lại khó khăn. Tuy nhiên, dưới làn nước những hạn chế ấy dường như lùi lại phía sau.
Trong một buổi tập gần đây, bà Yonezawa vẫn vui vẻ trò chuyện, đùa vui với đồng đội trong những khoảng nghỉ bên thành bể, rồi thư giãn tại bồn tắm nước nóng sau buổi tập.
“Tôi cảm thấy rất khỏe khi ở dưới nước”, bà nói trước khi bước vào vòng bơi cuối cùng. Những sải bơi ếch đều đặn đưa bà lướt qua mặt bể dài 50 m, để lại phía sau những gợn sóng đối xứng.
“Với tôi, bơi còn dễ hơn đi bộ”, bà nói.
