Nếu coi SEA Games như một "bữa tiệc buffet thể thao", thì các môn như bóng đá, điền kinh hay bơi lội chắc chắn là những "món chính" quen thuộc.
Thế nhưng, mỗi khi một quốc gia đăng cai, "thực đơn" ấy lại được bổ sung thêm những món đặc sản địa phương, những môn thể thao độc đáo, đôi khi rất hiếm thấy bên ngoài biên giới nước chủ nhà, thậm chí có những môn mà trong cả khu vực chỉ duy nhất một đội thật sự tinh thông.
Người hâm mộ vừa tò mò vừa háo hức, trong khi các đoàn thể thao khác chỉ biết thở dài và có lẽ đành chép miệng: "Nước bạn mạnh thì cứ bổ sung thêm, chúng tôi tham dự cho vui".
Trong lúc chúng ta chờ đợi những môn thể thao "lạ" mà chủ nhà Thái Lan sẽ đưa vào chương trình thi đấu tại SEA Games 2025 thì đây là một số môn thể thao độc lạ từng được các nước chủ nhà đưa vào chương trình thi đấu trong các kỳ đại hội gần đây, từ những môn mang tính chiến đấu, truyền thống cho đến những môn kỳ quặc mà hiếm ai ngờ tới. Có những môn thể thao thậm chí khiến khán giả không biết nên cổ vũ hay phải lên mạng tìm hiểu trước khi xem.
SEA Games 2023 tại Campuchia
Kun Khmer
Nếu Thái Lan có Muay Thái, Campuchia sở hữu Kun Khmer, môn thể thao mà họ khẳng định là tinh hoa võ thuật Khmer. Các võ sĩ sử dụng tay, chân, đầu gối và cùi chỏ để tấn công. Kun Khmer được đưa vào SEA Games 2023 như một cách để Campuchia khẳng định bản sắc và "đòi lại" vị thế lịch sử. Sự cạnh tranh trực tiếp với Muay Thái từ lâu đã khiến bộ môn này trở thành tâm điểm trong khu vực.
Kun Bokator
Với lịch sử hơn 1.000 năm, Bokator từng được các chiến binh Khmer sử dụng trong chiến đấu và hiện đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa Phi vật thể.
Khi xuất hiện tại SEA Games, Bokator giống như một màn trình diễn nghệ thuật với những động tác mềm mại, đẹp mắt, đến mức gần như không quốc gia nào ngoài chủ nhà có khả năng giành huy chương.
Keong
Một môn đua thuyền truyền thống của người Khmer. Với các đội tuyển khác, đây gần như là môn thể thao "xa lạ", trong khi đội chủ nhà lại thi đấu vô cùng thuần thục. Chỉ cần nắm được kỹ thuật bơi và chèo thuyền theo phong cách Campuchia là đủ để tiến gần bục huy chương.
SEA Games 2019 tại Philippines
Arnis
Môn võ truyền thống của Philippines, sử dụng gậy và các loại vũ khí mô phỏng.
Nhìn qua tưởng đơn giản, nhưng thực tế lại cực kỳ khó bởi tốc độ ra đòn nhanh đến khó tin. Philippines đương nhiên thống trị bảng huy chương, còn các nước khác phải học cấp tốc chỉ để đạt chuẩn thi đấu.
SEA Games 2013 tại Myanmar
Sittuyin
Phiên bản cờ cổ của Myanmar, có cách bố trí quân rất khác so với cờ vua hiện đại, đòi hỏi chiến thuật hoàn toàn mới. Với các kỳ thủ quốc tế, đây là thử thách không dễ vượt qua, bởi họ buộc phải học từ đầu. Myanmar vì thế gần như "một mình một sân".
Chinlone
Nếu Sepak Takraw là môn để thi đấu, thì Chinlone là môn để trình diễn.
Các vận động viên chuyền bóng bằng chân theo phong cách nghệ thuật, tạo nên những màn biểu diễn khiến khán giả vừa bất ngờ vừa thích thú. Ngay cả các đội cũng không chắc nên gọi đây là môn thể thao hay một loại hình nghệ thuật truyền thống.
SEA Games 2009 tại Lào
Kok
Phiên bản Kok của Lào, dùng quả bóng lớn hơn, có lối chơi kết hợp giữa sepak takraw và đá cầu của Việt Nam. Trong bộ môn này, Lào và Việt Nam gần như không có đối thủ.
Nhìn lại hành trình của SEA Games, có thể thấy mỗi nước chủ nhà đều nỗ lực để lại dấu ấn bằng cách đưa vào chương trình những môn thể thao truyền thống hoặc giàu bản sắc văn hóa.
Điều này đôi khi gây tranh cãi, nhất là khi lợi thế nghiêng hẳn về phía chủ nhà, nhưng cũng góp phần làm cho SEA Games trở nên sống động, thú vị và mang đậm màu sắc Đông Nam Á.
SEA Games vì thế không chỉ là đấu trường thể thao đỉnh cao, mà còn là lễ hội văn hóa - thể thao, nơi quy tụ mọi thứ từ võ thuật nghìn năm đến các trò chơi dân gian, từ những môn trí tuệ như bài lá đến các môn hiện đại như thể thao điện tử.
