Những lớp học thắp sáng tri thức ở vùng cao Mường Than

Từ những lớp học được duy trì vào buổi tối, công tác xóa mù chữ tại xã Mường Than, tỉnh Lai Châu đang từng bước mang lại cơ hội tiếp cận tri thức cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Không chỉ giúp người dân biết đọc, biết viết, các lớp học còn góp phần nâng cao dân trí, tạo điều kiện để bà con chủ động tiếp cận thông tin, cải thiện đời sống và phát triển kinh tế gia đình.

Những lớp học ở bản xa

Khi màn đêm buông xuống, sau một ngày lao động vất vả, nhiều người dân ở các bản vùng cao xã Mường Than lại tranh thủ đến lớp học xóa mù chữ. Dưới ánh đèn sáng, những học viên ở nhiều độ tuổi chăm chú theo dõi từng nét chữ, tập đọc từng câu, làm quen với những con số. Với không ít người, đây là lần đầu tiên trong đời họ có cơ hội được học tập bài bản.

Ở tuổi đã cao, việc học chữ không còn dễ dàng. Đôi mắt không còn tinh tường, trí nhớ và khả năng tiếp thu kiến thức cũng hạn chế hơn, nhưng điều đó không làm giảm quyết tâm đến lớp của bà con. Bởi họ hiểu rằng, biết đọc, biết viết sẽ giúp bản thân tự tin hơn, không còn phụ thuộc quá nhiều vào người khác trong những công việc thường ngày.

lophoclc.jpg
Một lớp học xóa mù chữ cho đồng bào dân tộc thiểu số ở xã vùng cao Mường Than, tỉnh Lai Châu.

Trước đây, do điều kiện kinh tế gia đình khó khăn, đường sá đi lại vất vả, nhiều người dân không có cơ hội đến trường. Vì vậy, những lớp học xóa mù chữ hôm nay mang ý nghĩa thiết thực, giúp bà con từng bước nhận biết mặt chữ, đọc được thông tin cần thiết, viết được tên mình và chủ động hơn trong cuộc sống.

Chị Cầm Thị Hương, dân tộc Thái ở bản Nà Phát (xã Mường Than) chia sẻ, trước đây chị không có điều kiện đến trường nên không biết chữ. Từ khi tham gia lớp xóa mù chữ, chị đã biết đọc, biết viết, thuận tiện hơn trong sinh hoạt hằng ngày. Nếu trước kia nhiều việc phải nhờ người khác đọc hoặc hướng dẫn thì nay chị đã có thể tự đọc những thông tin đơn giản. Chị rất vui và cảm ơn các thầy cô giáo, nhà trường đã tạo điều kiện để những người chưa biết chữ có cơ hội học tập.

Niềm vui của chị Hương cũng là động lực để nhiều học viên khác tiếp tục gắn bó với lớp học. Từ những nét chữ còn nguệch ngoạc ban đầu, qua từng buổi học, bà con dần đọc thông, viết thạo hơn. Những thay đổi tưởng chừng nhỏ bé ấy lại có ý nghĩa lớn, giúp người dân tự tin khi giao tiếp, tìm hiểu thông tin và giải quyết các công việc trong gia đình.

Linh hoạt tổ chức lớp học, kiên trì đưa con chữ đến với người dân

Hiện xã Mường Than duy trì 11 lớp xóa mù chữ với 234 học viên, gồm 4 lớp mức độ 1 và 7 lớp mức độ 2. Để tạo điều kiện cho người dân tham gia, các lớp được tổ chức vào buổi tối hoặc những ngày nghỉ, phù hợp với thời gian lao động, sản xuất của bà con.

Trong khoảng 9 tháng học tập, học viên được tiếp cận những môn học cơ bản như tiếng Việt, Toán, Lịch sử và Địa lý. Tuy nhiên, việc tổ chức dạy học cho đối tượng người lớn tuổi cũng đặt ra không ít khó khăn. Phần lớn học viên đã qua độ tuổi đến trường từ lâu, khả năng ghi nhớ và tiếp thu kiến thức không đồng đều. Có người mắt kém, có người phải học đi học lại nhiều lần mới nhớ được mặt chữ, cách ghép vần.

Bởi vậy, bên cạnh việc truyền đạt kiến thức, giáo viên phải kiên trì, linh hoạt trong phương pháp giảng dạy, thường xuyên động viên để học viên không bỏ cuộc giữa chừng.

Thầy giáo Nguyễn Xuân Thao, Trường Tiểu học Phúc Than (xã Mường Than) cho biết, các học viên lớp xóa mù chữ chủ yếu đều lớn tuổi nên việc tiếp thu kiến thức gặp nhiều khó khăn. Có những nội dung giáo viên phải hướng dẫn nhiều lần, từ nhận biết mặt chữ, ghép vần đến cách viết từng nét. Trong quá trình giảng dạy, giáo viên luôn cố gắng hướng dẫn tỉ mỉ, lựa chọn cách truyền đạt dễ hiểu, gắn với những tình huống gần gũi trong cuộc sống để bà con dễ tiếp thu, ghi nhớ và vận dụng kiến thức đã học.

lophoclc1.jpg
Học viên lớp xóa mù chữ được tiếp cận những môn học cơ bản như tiếng Việt, Toán, Lịch sử và Địa lý.

Không chỉ tập trung duy trì các lớp học, xã Mường Than còn chú trọng rà soát, vận động người chưa biết chữ tham gia học tập. Địa phương phối hợp với các bản và nhà trường nắm bắt số lượng người trong độ tuổi cần xóa mù chữ, tìm hiểu điều kiện, hoàn cảnh của từng trường hợp để có hình thức tuyên truyền, vận động phù hợp. Việc lựa chọn thời gian, địa điểm mở lớp cũng được quan tâm nhằm hạn chế ảnh hưởng đến công việc thường ngày của người dân.

Mục tiêu địa phương đặt ra không chỉ là mở đủ lớp theo kế hoạch mà còn phải duy trì sĩ số, nâng cao chất lượng dạy và học. Bởi nếu người học chỉ biết chữ trong thời gian ngắn nhưng không có điều kiện sử dụng thường xuyên thì nguy cơ tái mù chữ vẫn có thể xảy ra. Do đó, việc giảng dạy cần hướng tới giúp học viên vận dụng kiến thức vào sinh hoạt, lao động, sản xuất, từng bước hình thành thói quen đọc, viết trong đời sống.

Phấn đấu giảm tỷ lệ mù chữ trong độ tuổi lao động xuống dưới 3%

Năm 2026, xã Mường Than đặt mục tiêu giảm tỷ lệ mù chữ trong độ tuổi lao động xuống dưới 3%. Để thực hiện mục tiêu này, địa phương tập trung mở rộng các lớp học, bảo đảm đúng đối tượng, phù hợp với điều kiện thực tế tại cơ sở; đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, vận động người dân tham gia học tập.

Phó Chủ tịch UBND xã Mường Than Hoàng Phi Hùng cho biết, năm 2026, xã xây dựng kế hoạch mở 12 lớp xóa mù chữ trên địa bàn. Đến nay, xã đã tổ chức được 11 lớp với 234 học viên và đang mở thêm 1 lớp để hoàn thành kế hoạch đề ra, góp phần giảm tỷ lệ người mù chữ trên địa bàn.

lophoclc2.jpg
Sau một ngày lao động vất vả, nhiều người dân ở các bản vùng cao xã Mường Than (Lai Châu)
lại tranh thủ đến lớp học xóa mù chữ.

Trong quá trình triển khai, xã chỉ đạo Phòng Văn hóa - Xã hội phối hợp với các bản và nhà trường rà soát, vận động người dân tham gia học tập; đồng thời quan tâm duy trì sĩ số, tạo điều kiện thuận lợi để học viên theo học đầy đủ. Qua đó, từng bước nâng cao hiệu quả công tác xóa mù chữ, giúp người dân có thêm kiến thức, kỹ năng cần thiết phục vụ cuộc sống.

Thực tế cho thấy, để công tác xóa mù chữ đạt hiệu quả bền vững, bên cạnh việc mở lớp và tổ chức giảng dạy, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương, nhà trường, các bản và gia đình. Đặc biệt, việc duy trì thói quen đọc, viết sau khi hoàn thành chương trình học có ý nghĩa quan trọng, giúp người dân không quên kiến thức, hạn chế tình trạng tái mù chữ.

Từ những lớp học được duy trì đều đặn mỗi tối, công tác xóa mù chữ ở Mường Than đang từng bước đem lại những chuyển biến tích cực. Với người học, mỗi con chữ được nhận biết, mỗi dòng văn bản có thể tự đọc là thêm một cơ hội tiếp cận tri thức, thông tin và tự giải quyết những công việc trong cuộc sống. Với địa phương, đây cũng là nền tảng quan trọng để nâng cao dân trí, góp phần thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Dù phía trước vẫn còn những khó khăn, nhất là trong vận động người lớn tuổi tham gia học tập và duy trì kết quả sau khi hoàn thành chương trình, nhưng sự vào cuộc của chính quyền, nhà trường cùng tinh thần ham học của người dân đang tạo nên những chuyển biến đáng ghi nhận. Những lớp học xóa mù chữ không chỉ thắp sáng tri thức mà còn mở ra cơ hội để đồng bào dân tộc thiểu số ở Mường Than tự tin, chủ động hơn trong cuộc sống, từng bước nâng cao đời sống gia đình và góp phần xây dựng quê hương ngày càng phát triển./.

PV