Những góc nhìn mới từ phim tài liệu Việt Nam - Châu Âu

Liên hoan Phim Tài liệu Châu Âu - Việt Nam lần thứ 16 được tổ chức nhằm thúc đẩy mạnh mẽ các hoạt động giao lưu văn hóa, nghệ thuật điện ảnh giữa các nước Châu Âu và Việt Nam.

Liên hoan năm nay quy tụ 20 tác phẩm điện ảnh tài liệu đặc sắc trong chương trình chiếu chính hàng đêm, trong đó bao gồm 11 phim quốc tế đại diện cho 9 quốc gia và phái đoàn Châu Âu (Anh, Phần Lan, Áo, Ý, Na Uy, Thụy Điển, Tây Ban Nha, Pháp, Bỉ - Wallonie-Bruxelles) và 9 phim Việt Nam do Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương sản xuất.

Bên cạnh 5 tác phẩm xuất sắc của các nhà làm phim độc lập Việt Nam được giới thiệu trong khuôn khổ Liên hoan phim. Nhiều bộ phim tham dự đã vinh dự giành được các giải thưởng cao quý tại các Liên hoan phim uy tín trong nước và Quốc tế.

Thông qua các bộ phim tài liệu chân thực và giàu chiều sâu nghệ thuật, đây là dịp đặc biệt để khán giả tìm hiểu sâu sắc hơn về văn hóa, con người, xã hội Việt Nam cũng như của các quốc gia Châu Âu. Qua đây cũng mở ra cơ hội để công chúng hiểu biết hơn về xã hội đang sống, thắt chặt mối quan hệ giữa con người với con người, đồng thời khám phá những vùng đất mới cùng các vấn đề xã hội đương đại đầy ý nghĩa.

Ông Trịnh Quang Tùng, Phó Tổng Giám đốc phụ trách Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, cho biết sau 15 lần tổ chức, Liên hoan phim Tài liệu Châu Âu - Việt Nam lần thứ 16 có nhiều điểm mới.

Năm nay có sự tham gia của nước Na Uy, Đại sứ quán Na Uy đã gửi phim tham dự Liên hoan. Cùng với đó, Liên hoan có sự góp mặt của nhiều bộ phim do các tác giả độc lập thực hiện, trong đó có cả học sinh phổ thông. Những tác phẩm này mang đến “những góc nhìn rất mới” về các đề tài, trong đó có nghệ thuật…

Phần lớn phim tham dự đợt này gần như không sử dụng lời bình, chủ yếu sử dụng lời của nhân vật, để tiếp cận gần hơn với những câu chuyện của nhân vật. Đây cũng là một hướng làm phim mà các nhà làm phim Việt Nam đang học hỏi và từng bước thay đổi qua những kỳ Liên hoan, các cuộc giao lưu, trao đổi với đạo diễn, nhà làm phim.

Cùng với những đổi mới về nội dung và cách kể chuyện, Liên hoan phim lần thứ 16 còn hướng tới một mục tiêu dài hơi hơn. Đó là xây dựng nơi tổ chức Liên hoan trở thành một điểm chiếu phim tài liệu của Hà Nội, cũng như của Việt Nam, để khán giả có thể đến gần hơn với các tác phẩm phim tài liệu trong nước và quốc tế.

Trong bối cảnh Nhà nước đang triển khai các Nghị quyết về phát triển văn hóa, ông Trịnh Quang Tùng cho rằng: “Đây là một cơ hội rất tốt để chúng ta có thể giới thiệu về văn hóa, về đất nước, con người Việt Nam với đông đảo khán giả trong nước và quốc tế, qua đó quảng bá những giá trị đó”.

So với những năm trước, phim tham dự lần này cũng có sự đa dạng hơn về thời lượng. Có những bộ phim dài 40-50 phút, thậm chí dài hơn, nhằm tạo điều kiện để các nhà làm phim kể đầy đủ câu chuyện và có thêm không gian cho sự sáng tạo. Theo ông Trịnh Quang Tùng, làm phim dài cũng là một thách thức đối với các đạo diễn Việt Nam, song đây đồng thời là mong muốn của họ trong việc kể một câu chuyện đầy đủ hơn và thỏa sức sáng tạo.

Đánh giá về sự quan tâm của công chúng, đặc biệt là khán giả trẻ, ông Trịnh Quang Tùng cho rằng đây là một tín hiệu đáng mừng đối với điện ảnh tài liệu Việt Nam. “Gần đây chúng ta thấy khán giả trẻ rất nhiều, họ hỏi và họ quan tâm đến phim tài liệu Việt Nam, đến phim tài liệu quốc tế. Các giá trị của phim tài liệu đang tiếp cận gần với mong muốn của khán giả trẻ, để họ tìm về những giá trị chân thực, những giá trị gần gũi với đời sống và những câu chuyện mà họ đang quan tâm…”.

Chia sẻ về Liên hoan phim lần thứ 16, ông Erlend Skutlaberg, Đại biện Lâm thời Đại sứ quán Na Uy tại Việt Nam chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên Na Uy tham dự Liên hoan Phim Tài liệu Châu Âu - Việt Nam tại Hà Nội và chúng tôi vô cùng hào hứng. Năm nay, Na Uy mang đến Liên hoan bộ phim tài liệu ‘Tuổi thơ’ của nữ đạo diễn nổi tiếng Margreth Olin. Bộ phim lấy bối cảnh tại một trường mẫu giáo ở Na Uy, quan sát và ghi lại cuộc sống của các em nhỏ từ 1 đến 7 tuổi, đồng thời gợi mở một câu hỏi mà nhiều bậc cha mẹ quan tâm: Con em chúng ta thực sự cần gì để phát triển? Bộ phim để chính các em nhỏ giúp khán giả tìm ra câu trả lời”.

Năm nay, Na Uy và Việt Nam kỷ niệm 55 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Vì vậy, ông Erlend Skutlaberg cho rằng, đây cũng là dịp ý nghĩa để Na Uy mang đến khán giả Việt Nam một bộ phim tài liệu của Na Uy, qua đó mở ra một chủ đề đối thoại dành cho các bậc cha mẹ, các nhà giáo, nhà sư phạm và tất cả mọi người: Chúng ta muốn con em mình lớn lên trong một thế giới như thế nào?”

Liên hoan Phim Tài liệu Châu Âu – Việt Nam lần thứ 16 diễn ra đồng thời từ ngày 18/09/2026 đến ngày 26/09/2026 tại Rạp chiếu phim Hãng Phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, TP Hà Nội và Rạp DCINE Bến Thành , TP Hồ Chí Minh. Tất cả các buổi chiếu phim đều mở cửa tự do, miễn phí vé vào cửa phục vụ công chúng.