Tuy nhiên, các tổ chức môi trường vẫn kỳ vọng những sáng kiến bảo vệ rừng nhiệt đới và huy động tài chính khí hậu có thể tạo ra tiến triển thực chất.
Lo ngại bước lùi trong cam kết về nhiên liệu hóa thạch
Theo tờ The Guardian, việc nhiên liệu hóa thạch bị loại khỏi dự thảo thỏa thuận mới nhất tại Hội nghị Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu COP31 đang vấp phải phản ứng từ các tổ chức môi trường. Động thái này làm dấy lên lo ngại những tiến triển đạt được trong các cuộc đàm phán khí hậu trước đây có thể bị đảo ngược.
John Verdieck, Giám đốc Chính sách khí hậu quốc tế tại tổ chức The Nature Conservancy, cho rằng việc đưa nội dung đề cập trực tiếp đến nhiên liệu hóa thạch vào văn bản cuối cùng của COP từng mất gần 30 năm đàm phán. Vì vậy, việc nội dung này biến mất trong dự thảo mới nhất có nguy cơ xóa bỏ thành quả đã đạt được.
Theo ông Verdieck, dù nhiên liệu hóa thạch luôn là một trong những vấn đề gây tranh cãi lớn nhất tại các hội nghị COP, tiến trình ứng phó biến đổi khí hậu không chỉ phụ thuộc vào những gì được thống nhất trên bàn đàm phán. Các hành động cụ thể giữa những kỳ hội nghị, đặc biệt tại cấp quốc gia và địa phương, cũng đóng vai trò quan trọng.
Ông đánh giá lộ trình chống phá rừng của Brazil và Quỹ Tropical Forest Forever Facility (TFFF) là những sáng kiến đáng chú ý, có thể tạo thêm động lực cho nỗ lực bảo tồn thiên nhiên.
TFFF là cơ chế tài chính bảo tồn nhằm khuyến khích các quốc gia duy trì và bảo vệ rừng nhiệt đới thông qua các khoản hỗ trợ tài chính. Sáng kiến này được kỳ vọng góp phần giải quyết một trong những thách thức lớn của công tác bảo tồn khi bảo đảm nguồn lực lâu dài để các quốc gia có động lực giữ gìn hệ sinh thái rừng.
Những tiến triển trong lĩnh vực này mang lại cơ sở để kỳ vọng, dù kết quả chung của COP31 đến nay chưa đáp ứng được mong đợi.
Nỗ lực bảo vệ rừng vẫn diễn ra ngoài bàn đàm phán
Cùng quan điểm, Chris Dragisic, Giám đốc điều hành phụ trách chính sách toàn cầu của Hiệp hội Audubon Quốc gia Mỹ, nhấn mạnh khối lượng công việc và hoạt động ngoại giao đang được triển khai bên ngoài các phòng đàm phán.
Bà cho rằng các bên vẫn cần hướng tới một văn bản thỏa thuận mạnh mẽ và có cam kết rõ ràng. Tuy nhiên, việc một vấn đề không được đưa vào văn bản chính thức không đồng nghĩa với việc các quốc gia không thể hành động trên thực tế.
Dẫn chứng cho nhận định này, bà Dragisic đề cập hội nghị thượng đỉnh các nhà lãnh đạo về rừng cùng nhiều sự kiện bên lề COP31 tập trung thảo luận lộ trình bảo vệ rừng. Những hoạt động này cho thấy các nỗ lực thúc đẩy tiến triển vẫn đang được duy trì, ngay cả khi đàm phán chính thức gặp khó khăn.
Tuy nhiên, không phải tổ chức môi trường nào cũng giữ thái độ lạc quan. Fernanda de Carvalho, Trưởng bộ phận Chính sách và Năng lượng khí hậu của WWF Quốc tế, cho rằng văn bản thỏa thuận chung vẫn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và những vấn đề cốt lõi chưa được giải quyết cần tiếp tục được ưu tiên.
Bà nhận định tiến trình đàm phán hiện chưa đạt kết quả như kỳ vọng, đặc biệt trong các nội dung liên quan đến tài chính khí hậu và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là những lĩnh vực cần được giải quyết nếu các quốc gia muốn chuyển những cam kết chính trị thành hành động cụ thể.
Mục tiêu 1,5 độ C và công nghệ thu giữ carbon
Một điểm tích cực được bà de Carvalho ghi nhận là dự thảo vẫn đề cập đến nguy cơ nhiệt độ toàn cầu vượt ngưỡng 1,5 độ C. Tuy nhiên, nội dung này đã bị làm suy yếu so với phiên bản dự thảo đầu tiên.
Bà cho rằng các quốc gia cần tái khẳng định mục tiêu giới hạn mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở 1,5 độ C là đích đến cao nhất của Công ước khung Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu. Việc duy trì mục tiêu này có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh các tác động của biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng và khoảng cách giữa cam kết với hành động thực tế vẫn còn lớn.
Bên cạnh đó, đại diện WWF Quốc tế bày tỏ quan ngại về điều khoản ủng hộ mở rộng quy mô công nghệ thu giữ carbon trên toàn cầu. Bà gọi đây là nội dung tiềm ẩn rủi ro, cho rằng những dự báo về khả năng đóng góp của công nghệ này đang bị đánh giá quá cao.
Việc quá chú trọng vào công nghệ thu giữ carbon có thể trở thành cơ hội để một số bên thúc đẩy những giải pháp phức tạp, trong khi chưa giải quyết thỏa đáng yêu cầu cắt giảm phát thải từ các nguồn gây ô nhiễm.
Dù vậy, bà de Carvalho cho rằng vẫn còn cơ hội để các bên điều chỉnh dự thảo trước khi tiến trình hội nghị kết thúc. Nhắc đến câu nói nổi tiếng của ca sĩ Lenny Kravitz, "mọi chuyện chưa kết thúc cho đến khi thực sự kết thúc", bà kêu gọi các nước đồng chủ trì COP31 tiếp tục thúc đẩy đàm phán và tìm kiếm đồng thuận.
Những tranh cãi quanh dự thảo mới nhất cho thấy khoảng cách giữa kỳ vọng về một thỏa thuận khí hậu mạnh mẽ và khả năng đạt đồng thuận giữa các quốc gia vẫn còn đáng kể. Trong khi bảo vệ rừng và huy động tài chính khí hậu mở ra những hướng đi tích cực, việc thiếu cam kết rõ ràng về nhiên liệu hóa thạch tiếp tục là vấn đề gây sức ép lên kết quả chung của hội nghị.
Nhận định của các chuyên gia môi trường cho thấy, dù những sáng kiến bên lề có thể tạo ra tiến triển thực tế, văn bản thỏa thuận cuối cùng vẫn là thước đo quan trọng đối với quyết tâm chính trị của các quốc gia trong cuộc chiến chống biến đổi khí hậu.