Theo báo Bưu điện Hoa Nam buổi sáng ngày 19/9, các giao dịch mua quyền sử dụng khuôn mặt vốn chủ yếu diễn ra trong những nhóm trò chuyện của ngành điện ảnh và truyền hình Trung Quốc bắt đầu xuất hiện công khai trên các nền tảng trực tuyến từ tháng 4/2026.
Theo báo chí Trung Quốc, một nhân viên ngân hàng đã kiếm được gần 2.500 NDT (khoảng 370 USD) sau khi một công ty quảng cáo mua quyền sử dụng ảnh chân dung của người này 7 lần trong vòng 3 ngày.
Trở thành “diễn viên kỹ thuật số”
Yuanxiang Xinsheng, một trong những nền tảng nổi bật trong lĩnh vực này, được thành lập tại Thâm Quyến vào tháng 5/2026. Sau khi đăng ký và xác minh danh tính, người dùng có thể lập hồ sơ “diễn viên kỹ thuật số” và đưa khuôn mặt của mình lên nền tảng.
Chủ sở hữu khuôn mặt được quyền quy định thời hạn sử dụng, những loại nội dung không được phép xuất hiện và quyền chỉnh sửa hoặc chuyển thể hình ảnh. Mức phí cấp phép trên nền tảng dao động từ 50 NDT (7 USD) đến 99.999 NDT (15.000 USD).
Một người dùng niêm yết mức phí 99 NDT cho mỗi lần sử dụng khuôn mặt. Người này cho phép hình ảnh của mình xuất hiện trong các tác phẩm tình cảm và gia đình, nhưng không chấp nhận nội dung kinh dị hoặc có yếu tố tình dục.
Một phụ nữ tại tỉnh Quảng Đông cho biết tham gia nền tảng để chủ động bảo vệ danh tính số. Theo người này, các nhà sản xuất nội dung AI muốn sử dụng khuôn mặt của cô phải trả phí, thay vì tự ý khai thác hình ảnh.
Các nhà sản xuất video AI có thể tìm kiếm hồ sơ phù hợp và mua quyền sử dụng trực tiếp. Tuy nhiên, Yuanxiang Xinsheng nhấn mạnh việc cấp phép hình ảnh không đồng nghĩa với cho phép sử dụng dữ liệu khuôn mặt để huấn luyện AI, trừ khi hai bên có thỏa thuận riêng.
Một nền tảng khác mang tên Xinzhua được thành lập tại Thành Đô vào tháng 4/2026, hiện có khoảng 370 hồ sơ diễn viên kỹ thuật số. Mức phí trên nền tảng này dao động từ 500 đến 6.000 NDT.
Xinzhua phân loại quyền sử dụng theo từng mục đích, gồm quảng cáo truyền hình, người mẫu, phim ảnh, hoạt hình và trò chơi. Người mua cũng có thể tìm kiếm khuôn mặt theo giới tính, độ tuổi, phong cách và thể loại nội dung.
Hồ sơ được sử dụng nhiều nhất trên nền tảng thuộc về một phụ nữ, với bốn lựa chọn cấp phép có giá 500 nhân dân tệ mỗi loại. Người này chấp nhận để hình ảnh của mình xuất hiện trong vai phản diện, người nước ngoài, cảnh tử vong hoặc mặc trang phục hở hang.
Lo ngại về quyền riêng tư và hợp đồng
Sự phát triển của thị trường này cũng kéo theo những lo ngại về việc thu thập và sử dụng dữ liệu khuôn mặt, đặc biệt đối với trẻ em. Xinzhua có riêng mục tìm kiếm diễn viên nhí, dù chưa có hồ sơ người chưa thành niên nào được đăng tải.
Theo các chuyên gia pháp lý, việc xử lý dữ liệu khuôn mặt của trẻ dưới 14 tuổi phải được cha mẹ đồng ý. Thanh thiếu niên 16-17 tuổi có thể tự cấp phép theo quy định pháp luật, nhưng chưa chắc đã hiểu đầy đủ những hệ quả lâu dài của quyết định này.
Báo chí Trung Quốc cho biết một số nền tảng sử dụng hợp đồng có điều khoản nghiêng nhiều về phía đơn vị vận hành. Luật sư Dai Yue thuộc Công ty luật Hairun Tianrui nhận định một số thỏa thuận buộc người dùng từ bỏ quyền khiếu nại liên quan đến hình ảnh, giọng nói, tên và các quyền nhân thân khác.
Người dùng còn có thể phải chịu mức phạt ít nhất 50.000 NDT (7.500 USD) nếu rút lại sự cho phép trước thời hạn, trong khi trách nhiệm của nền tảng khi chậm thanh toán lại thấp hơn đáng kể.
Dư luận Trung Quốc hiện có ý kiến trái chiều về mô hình này. Một số người xem đây là cơ hội để người bình thường trở thành diễn viên và tạo thêm thu nhập. Tuy nhiên, những người hoài nghi cho rằng các đạo diễn chủ yếu cần khuôn mặt của người nổi tiếng vì giá trị nhận diện, còn hình ảnh của người bình thường có thể được AI tạo ra mà không cần mua quyền sử dụng.
