Học cách làm mới từ sinh kế quen thuộc
Trước đây, công việc của Hồ Văn Quyển, sinh năm 2002, người Gié Triêng ở thôn Phước Công, xã Phước Chánh, thành phố Đà Nẵng, chủ yếu gắn với nương rẫy. Thu nhập phụ thuộc nhiều vào thời tiết, việc tìm thêm sinh kế phù hợp với điều kiện gia đình luôn là điều người thanh niên này trăn trở.
Tham gia mô hình nuôi hươu lấy nhung tại địa phương, Quyển bắt đầu tiếp cận một hướng chăn nuôi mới. Cùng với sự hỗ trợ ban đầu, anh được hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc vật nuôi để từng bước áp dụng vào thực tế.
Theo Quyển, lần thu hoạch đầu tiên, gia đình thu được khoảng 6 lạng nhung, bán với giá khoảng 1 triệu đồng/lạng. Nguồn thu gần 6 triệu đồng tạo thêm động lực để anh tiếp tục chăm sóc đàn hươu, học hỏi kỹ thuật và tính toán hướng phát triển.
Kết quả bước đầu chưa đủ để khẳng định hiệu quả lâu dài, nhưng cho thấy sự thay đổi trong cách tìm sinh kế của người thanh niên vùng cao: chủ động học cách làm mới, mạnh dạn áp dụng vào điều kiện gia đình và tích lũy kinh nghiệm qua từng công việc cụ thể.
Dự án liên kết phát triển chăn nuôi hươu sao Hương Sơn theo chuỗi giá trị được triển khai tại Phước Chánh trong thời gian 36 tháng. Mô hình hiện có khoảng 20 hộ tham gia, được hỗ trợ con giống và xây dựng chuồng trại.
Đối với một vật nuôi còn mới với nhiều hộ dân nơi đây, hỗ trợ kỹ thuật là khâu quan trọng nhất. Người dân được hướng dẫn theo cách “cầm tay chỉ việc”, từ chuẩn bị thức ăn đến chăm sóc đàn hươu. Quá trình thực hành giúp các hộ từng bước bổ sung kiến thức, giảm sự phụ thuộc vào kinh nghiệm chăn nuôi sẵn có.
Sự phối hợp giữa địa phương, đơn vị liên kết và người dân cũng góp phần kết nối các khâu từ đầu vào đến tiêu thụ. Nhung hươu bước đầu được đơn vị thu mua đánh giá có chất lượng khá tốt, mở thêm triển vọng cho hướng chăn nuôi này.
Để duy trì sinh kế, người nuôi cần tiếp tục được hướng dẫn kỹ thuật khai thác, bảo quản nhung, theo dõi chất lượng đàn vật nuôi và kiểm soát chi phí. Việc củng cố đầu ra, đánh giá kết quả qua nhiều chu kỳ sản xuất là cơ sở cần thiết trước khi mở rộng quy mô.
Trang bị kỹ năng để mở thêm cơ hội việc làm
Tại Phước Chánh, phát triển giáo dục nghề nghiệp là một nội dung trong thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững. Giai đoạn 2021–2025, xã được phân bổ 25,17 tỷ đồng vốn sự nghiệp để triển khai các dự án, tiểu dự án thành phần.
Riêng năm 2025, Tiểu dự án 1 về phát triển giáo dục nghề nghiệp vùng nghèo, vùng khó khăn thuộc Dự án 4 được phân bổ 560 triệu đồng; đã giải ngân 240 triệu đồng, đạt 42,85% kế hoạch vốn được giao.
Cùng với hỗ trợ sản xuất, việc trang bị kiến thức và kỹ năng nghề hướng tới giúp người dân nâng cao năng lực lao động. Với người muốn tiếp tục làm nông nghiệp, nhu cầu là kỹ thuật phù hợp để sử dụng hiệu quả đất đai, vật nuôi. Với người có nhu cầu chuyển đổi công việc, học nghề mở thêm lựa chọn tham gia thị trường lao động.
Còn tại xã Đông Giang, thành phố Đà Nẵng, 112 học viên theo học các nghề cơ khí, nấu ăn và kỹ thuật pha chế vừa được trao chứng chỉ sau ba tháng học tập trong các khoá đào tạo thường xuyên do UBND xã phối hợp với Trường Cao đẳng Phương Đông tổ chức. Ở các nghề nấu ăn, pha chế, học viên được hướng dẫn lựa chọn, bảo quản nguyên liệu, chế biến món ăn bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm và xây dựng thực đơn. Nội dung thực hành còn có kỹ thuật pha chế đồ uống, định lượng, phối hợp nguyên liệu, trang trí và trình bày sản phẩm.
Những kỹ năng cụ thể này là bước chuẩn bị để người học tiếp cận công việc hoặc từng bước tự tạo việc làm khi có đủ điều kiện. Trong sáu tháng đầu năm 2026, Đông Giang đã giải quyết việc làm mới cho 65 lao động, gồm 64 lao động tại chỗ và một lao động đi làm việc ở nước ngoài.
Đồng hành để người học sử dụng được nghề
Theo ông Coor Le, Chủ tịch UBND xã Đông Giang, địa phương tập trung thực hiện các chính sách hỗ trợ hộ nghèo, sử dụng nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia để phát triển sinh kế và nâng cao năng lực sản xuất.
Trong đó, hướng dẫn kỹ thuật, đào tạo nghề và từng bước gắn sản xuất với thị trường là những nội dung được chú trọng. Người dân cần được hỗ trợ cả cách tổ chức sản xuất, nâng chất lượng sản phẩm và tìm đầu ra, cùng với giống, vật tư hay mô hình ban đầu.
Sau hỗ trợ, địa phương sẽ tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả thực tế. Mục tiêu là mỗi chính sách phải góp phần tạo sinh kế, thu nhập, tránh tình trạng người dân thiếu hướng dẫn hoặc sản phẩm làm ra khó tiêu thụ. Ông Coor Le cho biết thêm.
Năm 2026, Đông Giang chú trọng phát triển sản phẩm rượu nấm linh chi Tâm Uyên; đồng thời xác định chuối, dứa mật, gạo lúa Ba Trăng là những sản phẩm có tiềm năng xây dựng thành sản phẩm OCOP. Định hướng phát triển sản phẩm địa phương cũng đặt ra nhu cầu nâng kỹ năng sản xuất, chế biến và tổ chức kinh doanh cho người lao động.
Từ câu chuyện học kỹ thuật nuôi hươu của Hồ Văn Quyển đến các lớp dạy nghề tại Đông Giang, sự chủ động của người dân là yếu tố quan trọng để biến cơ hội hỗ trợ thành kết quả. Tinh thần dám nghĩ, dám làm cần đi cùng kiến thức, thực hành và tính toán hiệu quả.
Khi nội dung đào tạo phù hợp, người học được đồng hành sau khóa học và có cơ hội tiếp cận thị trường, giáo dục nghề nghiệp sẽ góp phần tạo nền tảng sinh kế vững hơn cho người dân vùng cao.
