Theo báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP) ngày 13/3, ông Rubio trước đây đã được mời thăm Trung Quốc nhưng không tỏ ra sẵn sàng tham gia cho đến gần đây. Việc ông xuất hiện trong chuyến đi được cho là có thể giúp giảm bớt một số khó khăn trong công tác chuẩn bị cho chuyến thăm của ông Trump, trong bối cảnh Bắc Kinh ngày càng tỏ ra thiếu kiên nhẫn vì tiến trình chuẩn bị diễn ra chậm.
Ông Rubio hiện là ngoại trưởng Mỹ đương nhiệm đầu tiên từng bị Trung Quốc áp đặt lệnh trừng phạt. Các biện pháp này được Bắc Kinh đưa ra vào năm 2020 khi ông còn là thượng nghị sĩ Mỹ. Lần trừng phạt đầu tiên được Trung Quốc ban hành nhằm đáp trả các biện pháp trừng phạt của Mỹ đối với quan chức Trung Quốc liên quan đến cáo buộc đối xử với người Duy Ngô Nhĩ tại Tân Cương. Lần thứ hai được đưa ra sau khi Mỹ áp đặt các biện pháp nhắm vào quan chức Trung Quốc đại lục và Hong Kong trong bối cảnh các cuộc biểu tình tại đặc khu này năm 2019.
Bắc Kinh đến nay vẫn chưa làm rõ liệu các lệnh trừng phạt đối với ông Rubio có được tạm gỡ để phục vụ chuyến thăm hay không. Khi được hỏi về vấn đề này vào tháng 1/2025, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết việc duy trì liên lạc cấp cao giữa quan chức hai nước là cần thiết. Về phía ông Rubio, khi được hỏi liệu Trung Quốc có dỡ bỏ lệnh trừng phạt để ông có thể cùng ông Trump thăm Bắc Kinh hay không, ông trả lời rằng ông sẽ biết khi chuyến đi diễn ra.
Theo các nguồn tin, lý do khiến ông Rubio trước đây không mặn mà với chuyến đi là do chương trình nghị sự chủ yếu xoay quanh thương mại - lĩnh vực hiện do Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent dẫn dắt. Ngoài ra, lập trường cứng rắn lâu nay của ông Rubio đối với Trung Quốc có thể khiến ông do dự tham gia chuyến đi vì ông không muốn bị xem là làm mềm quan điểm của mình.
Ông Bessent dự kiến gặp Phó thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong tại Paris trong tuần này để tiến hành vòng đàm phán thương mại mới. Các cuộc thảo luận được cho là nhằm chuẩn bị những kết quả cụ thể trước cuộc gặp giữa ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Bắc Kinh.
Kể từ khi đắc cử vào Thượng viện Mỹ năm 2010, ông Rubio nổi tiếng với lập trường cứng rắn đối với nhiều đối thủ chiến lược của Mỹ, bao gồm Trung Quốc, Iran và Cuba. Ông nhiều lần chỉ trích Bắc Kinh trong các vấn đề nhạy cảm đối với Trung Quốc như Tân Cương, Đài Loan và Hong Kong.
Gần đây, ông Marco Rubio được cho là đã điều chỉnh một số quan điểm để phù hợp hơn với cách tiếp cận đối ngoại của ông Trump. Dù từng áp thuế đối với Trung Quốc trong nhiệm kỳ trước, Tổng thống Mỹ hiện được cho là muốn đạt được một thỏa thuận với Bắc Kinh. Do vậy, ông Rubio cũng khó có thể vắng mặt tại cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vì tầm quan trọng toàn cầu của hội nghị này.
Bắc Kinh chưa xác nhận chuyến thăm sẽ diễn ra, nhưng Nhà Trắng cho biết chuyến đi dự kiến diễn ra từ ngày 31/3 đến ngày 2/4. Nếu chuyến thăm được thực hiện, ông Trump sẽ trở thành tổng thống Mỹ đầu tiên thăm Trung Quốc kể từ chuyến công du của chính ông vào năm 2017.
Các biện pháp trừng phạt năm 2020 của Trung Quốc không nêu rõ hậu quả cụ thể, nhưng thông thường những lệnh này sẽ cấm cá nhân bị nhắm tới cùng người thân nhập cảnh vào Trung Quốc. Điều này từng làm dấy lên câu hỏi liệu ông Rubio, hiện cũng đang giữ vai trò quyền cố vấn an ninh quốc gia Mỹ, có được phép đặt chân đến Trung Quốc hay không.
Ông Da Wei, Giám đốc Trung tâm Chiến lược và An ninh Quốc tế thuộc Đại học Thanh Hoa, cho rằng việc Ngoại trưởng Rubio tham gia chuyến thăm cùng ông Trump sẽ là tín hiệu tích cực. Ông nhận định hai nước vẫn còn nhiều vấn đề cần thảo luận ngoài thương mại và những chủ đề này cần có sự tham gia của ngoại trưởng Mỹ hoặc các quan chức ngoại giao cấp cao khác.
Theo ông Da Wei, dù vai trò của các quan chức phụ trách kinh tế và thương mại trong quan hệ song phương đã khá rõ ràng, nhưng lĩnh vực ngoại giao và chiến lược vẫn cần thêm các kênh trao đổi. Ông Rubio đã gặp Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị hai lần kể từ khi đảm nhiệm cương vị hiện tại. Cả hai cuộc gặp đều diễn ra bên lề các hội nghị quốc tế tổ chức ngoài lãnh thổ Trung Quốc, trong đó lần gần nhất là tại Hội nghị An ninh Munich vào tháng 2/2026.
Ông Ali Wyne, cố vấn nghiên cứu cấp cao tại International Crisis Group, cho rằng ông Rubio hiện có ảnh hưởng lớn trong hoạch định chính sách đối ngoại của Mỹ do đồng thời giữ vai trò ngoại trưởng và quyền cố vấn an ninh quốc gia. Theo ông Wyne, các quan chức Trung Quốc có thể coi chuyến thăm của ông Rubio là cơ hội để nhấn mạnh rằng một chính trị gia từng bị Bắc Kinh trừng phạt và có lập trường cứng rắn đã chấp nhận đến Bắc Kinh trong bối cảnh thực tế chính trị mới.
