Nhóm nghiên cứu đến từ Đại học Monash, Đại học Công nghệ Queensland (Australia) và Đại học Texas (Mỹ) cho biết, việc lập bản đồ di truyền di sản sinh học của loài sinh vật bản địa tại Nam Cực- loài bọ đuôi bật (springtail) có thể thiết lập một lộ trình rõ ràng về các kịch bản sụp đổ thềm băng trong những giai đoạn ấm lên của lịch sử Trái Đất.
Các chuyên gia cho biết, nếu 2 quần thể sinh vật cách xa nhau có cấu trúc di truyền tương đồng, chứng tỏ thềm băng ngăn cách chúng đã từng tan chảy hoàn toàn để chúng gặp nhau. Ngược lại, nếu cấu trúc di truyền khác biệt, điều đó khẳng định chúng đã bị cô lập lâu năm bởi băng giá.
Tiến sĩ Richard Jones, đại diện chương trình nghiên cứu Bảo vệ Tương lai Môi trường Nam Cực (SAEF) thuộc Đại học Monash, trưởng nhóm nghiên cứu nhấn mạnh, các dữ liệu sinh học mang lại những góc nhìn khoa học mới và độc lập trong khi các bằng chứng địa chất học truyền thống còn nhiều hạn chế, mơ hồ hoặc gây tranh cãi.
Theo ông, việc khai thác chiến lược dữ liệu sinh học trên cạn sẽ mở ra hướng đi độc lập giúp kiểm chứng các kịch bản suy thoái thềm băng, từ đó giảm thiểu độ bất định trong mô hình dự báo mực nước biển dâng.
Các chuyên gia nhận định việc làm sáng tỏ trạng thái ổn định của thềm băng Nam Cực là nhiệm vụ cấp bách hiện nay, do các khu vực thềm băng dựa vào nền biển đang đứng trước nguy cơ sụp đổ rất cao dưới tác động của tình trạng biến đổi khí hậu.
Theo Báo cáo Đánh giá Rủi ro Khí hậu Quốc gia của Australia, hiện tượng mực nước biển dâng cao dự kiến sẽ khiến hơn 1,5 triệu người dân thuộc các cộng đồng ven biển của nước này phải đối mặt với nguy cơ lũ lụt cực đoan vào năm 2050, đe dọa nghiêm trọng đến hệ thống hạ tầng thiết yếu.
Giáo sư Steven Chown, Giám đốc SAEF nhấn mạnh, hướng tiếp cận này đòi hỏi sự phối hợp liên ngành chặt chẽ giữa các nhà sinh học, di truyền học và băng hà học. Ông cho biết, nghiên cứu đã xác định các khu vực ưu tiên khảo sát cao tại Nam Cực gồm dãy núi Hudson, dãy Ford và dãy Shackleton - nơi các mô hình thềm băng hiện tại có độ bất định lớn nhất. Việc tập trung dữ liệu sinh học tại đây sẽ cung cấp bằng chứng quyết định về các thời kỳ tan băng trong quá khứ, làm tiền đề cho các cuộc thám hiểm quốc tế nhằm tối ưu hóa mô hình dự báo tương lai.
Kết quả nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học One Earth.
