Theo tuyên bố do Đại học New South Wales (UNSW) của Australia công bố ngày 11/5, nghiên cứu phát hiện “tác động cộng hưởng ba chiều” giữa các quá trình khí hậu đã khiến Nam Đại Dương chuyển sang một trạng thái mới, từ đó kích hoạt đợt suy giảm đột ngột và nghiêm trọng của băng biển Nam Cực sau năm 2015.
Nhà nghiên cứu Aditya Narayanan, nghiên cứu viên tại UNSW Sydney cho biết, khí gây hiệu ứng nhà kính và sự suy giảm tầng ozone đã làm gia tăng cường độ gió ở Nam Cực, kéo lớp nước ấm và mặn từ sâu dưới đại dương lên bề mặt và giải phóng nhiệt, qua đó tạo ra một vòng phản hồi khiến diện tích băng biển duy trì ở mức thấp kéo dài.
Ông Narayanan, tác giả chính của nghiên cứu nhận định, Nam Cực có thể đang chuyển từ vai trò là “lá chắn” hạn chế hiện tượng nóng lên toàn cầu sang tác nhân khuếch đại quá trình này. Theo ông, băng biển Nam Cực đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì “vòng tuần hoàn đảo chiều đại dương” của Trái Đất, giúp đưa nước ấm trên bề mặt về phía hai cực và làm chìm lớp nước lạnh, đặc xuống sâu để điều hòa khí hậu toàn cầu. Băng biển cũng là nền tảng cho hệ sinh thái có năng suất sinh học cao, từ tảo, nhuyễn thể krill đến cá voi và chim cánh cụt.
Ông Narayanan cho biết, hiện tượng tích tụ nhiệt chậm dưới lớp băng biển Nam Cực ban đầu đã dẫn tới sự pha trộn mạnh của các tầng nước, tạo ra một “vòng phản hồi tiêu cực” khiến nhiệt độ quá cao để băng có thể phục hồi. Nghiên cứu cho thấy cấu trúc phân tầng của Nam Đại Dương, với lớp nước lạnh và tương đối ngọt nằm phía trên lớp nước ấm và mặn hơn ở bên dưới, vốn hoạt động như một “nắp đậy” giữ nhiệt ở tầng sâu, hiện đã suy yếu.
Dựa trên dữ liệu và mô hình mô phỏng, nhóm nghiên cứu phát hiện dòng “nước sâu vòng quanh Nam Cực” (Circumpolar Deep Water) ấm hơn đang dâng lên gần bề mặt hơn, làm tan băng biển và gây mất ổn định các hệ thống hải lưu toàn cầu, từ đó khiến Trái Đất ấm lên nhanh hơn dự kiến.
