Video PGS.TS Nguyễn Chu Hồi chia sẻ:
Trao đổi với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc, PGS.TS Nguyễn Chu Hồi, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Biển và Hải đảo Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XV nhấn mạnh, việc chuyển từ quản trị theo ngành sang quản trị thống nhất theo không gian biển là chìa khóa giúp Việt Nam làm chủ, tự chủ chiến lược và bảo vệ vững chắc chủ quyền quốc gia từ sớm, từ xa.
Thưa ông, ông đánh giá như thế nào về điểm mới cốt lõi của Nghị quyết 20 lần này trong việc gắn kết giữa phát triển kinh tế biển với bảo đảm quốc phòng, an ninh?
Nghị quyết 20 vừa kế thừa kinh nghiệm quốc tế, vừa xuất phát từ thực tiễn Việt Nam, đặc biệt là kết quả thực hiện các nghị quyết trước đây như Nghị quyết 09 (năm 2007) và Nghị quyết 36 về về phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam.
Có thể nói, Nghị quyết 20 mang một bước phát triển về mặt tiến bộ, tạo ra một triết lý phát triển mới. Chúng ta đang chuyển từ tư duy quản trị, khai thác theo ngành, phân cắt, đơn lẻ sang quản trị thống nhất theo không gian.
Bản chất của biển là một không gian tổng thể và là đối tượng phát triển của nhiều ngành. Nếu trước đây chúng ta chỉ phát triển và quản lý theo từng ngành, tiếp cận quản trị theo không gian liên ngành hiện nay sẽ bảo đảm được mục tiêu toàn diện và đem lại đa lợi ích. Đặc biệt là sự hài hòa giữa phát triển kinh tế và bảo vệ an ninh, chủ quyền biển đảo.
Thực hiện tốt Nghị quyết 20 sẽ giúp chúng ta hướng tới mục tiêu bao trùm: Làm chủ và tự chủ về chiến lược biển. Tự chủ chiến lược là tư duy chung của Đại hội XIV của Đảng, trong đó tự chủ chiến lược biển chính là một kênh dẫn quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu đó.
Vậy tư duy tự chủ chiến lược biển này sẽ kết nối như thế nào với các mục tiêu quốc phòng, thưa ông?
Bài phát biểu mới đây của Chuẩn đô đốc Phạm Minh Tuấn đại diện Bộ Quốc phòng đã thể hiện rất trúng và khái quát về vấn đề tự chủ biển.
Để đạt được tự chủ chiến lược biển và đưa Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, chúng ta phải giải quyết thành công 4 trục trụ cột chính: Thứ nhất là mạnh về thể chế. Thể chế và quản trị biển phải theo tiếp cận mới, phản ánh đúng triết lý phát triển của Nghị quyết 20; Mạnh về khoa học - công nghệ biển. Khoa học công nghệ phải tiến tiên để tránh tụt hậu mà còn đón đầu, dự báo trước các diễn biến phức tạp của biển và đại dương. Khoa học công nghệ không chỉ tác động đến kinh tế mà còn phục vụ trực tiếp cho an ninh, quốc phòng; Mạnh về kinh tế biển: Phát triển kinh tế biển hiệu quả, xanh và bền vững theo đúng mục tiêu của Nghị quyết 36; Mạnh về an ninh, quốc phòng: Bảo vệ vững chắc chủ quyền, quyền chủ quyền, quyền tài phán, đồng thời làm chủ vùng biển để khai thác không gian sinh tồn cho dân tộc.
Trong quy hoạch không gian biển, việc phát triển các khu vực đặc khu và được nhìn nhận ra sao trong chiến lược mới này, thưa ông?
Trước đây, chúng ta có hệ thống 12 huyện đảo đóng vai trò như những trung tâm phát triển kinh tế, đồng thời là các điểm phòng thủ then chốt trên không gian biển của Việt Nam. Sau quá trình sắp xếp, Việt Nam hiện có 21 tỉnh có biển trên tổng số 34 tỉnh cùng hệ thống 13 đặc khu. Trong đó, đặc khu Thổ Châu là vùng đất, đảo, quần đảo có thể nói xa bờ biển nhất của Việt Nam hiện nay.
Việc chuyển hướng sang mô hình các đặc khu thể hiện rõ tư duy gắn kết chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với bảo vệ an ninh, chủ quyền. Ngay từ khâu quy hoạch và lập chiến lược, các đặc khu này phải được tính để tạo ra lợi ích kép: phát triển kinh tế, bảo đảm quốc phòng.
Khi các đặc khu này vững vàng, chúng ta sẽ có những bình phong trụ vững, giúp bảo vệ an ninh chủ quyền và phát triển đất nước từ sớm, từ xa, cả về khái niệm không gian lẫn thời gian. Đây chính là tư duy chiến lược mới nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 20 cũng như các định hướng lớn của Đại hội XIV của Đảng.
Trân trọng cảm ơn ông!
Nghị quyết số 20-NQ/TW thống nhất định hướng xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, xác định biển là không gian sinh tồn, phát triển và bảo vệ Tổ quốc; phát triển kinh tế biển hiện đại phải gắn với bảo vệ hệ sinh thái, nâng cao đời sống nhân dân và giữ vững chủ quyền quốc gia.
