 Nhà máy hạt nhân Bushehr nằm cách thủ đô Tehran 1.200 km. Ảnh: Reuters |
Đài BBC (Anh) cho biết Ngoại trưởng Pompeo cảnh báo rằng Iran có thể “phải chiến đấu để bảo vệ nền kinh tế” một khi lệnh trừng phạt của Mỹ có hiệu lực.
Ông Pompeo đã tiết lộ về “kế hoạch B” đối với Iran, theo đó nêu 12 điều kiện Washington cần để có thể bắt đầu “thỏa thuận mới” với Tehran. Ngoại trưởng Mỹ còn nêu rõ các lệnh trừng phạt sẽ được nới lỏng khi Washington thật sự nhận thấy có thay đổi trong chính sách của Iran.
Các quan chức chính quyền Mỹ cho biết kế hoạchnày là để tập hợp một liên minh toàn cầu nhằm gây áp lực với Iran trong các cuộcđàm phán về “một cấu trúc an ninh mới”, chứ không chỉ về chương trình hạt nhâncủa Tehran. Trong bài phát biểu của mình, Ngoại trưởng Pompeo nói rõ 12 yêucầu đối với Iran có việc dừng hoạt động làm giàu urani, cam kếtkhông tái chế plutoni, đóng cửa các lò phản ứng nước nặng, đồng thời công khaitoàn bộ khía cạnh quân sự trong chương trình hạt nhân, vĩnh viễn từ bỏ các hoạtđộng này dưới sự kiểm chứng của bên ngoài.
Trong số các yêu cầu còn có nội dung liên quan đến việc cho phép các thanh sátviên tiếp cận không hạn chế các cơ sở hạt nhân, ngừng phát triển chương trìnhtên lửa đạn đạo, chấm dứt chính sách bành trướng ở Trung Đông thông qua việc hậuthuẫn các nhóm vũ trang tại Syria, Liban và Yemen, trả tự do cho các công dân Mỹđang bị Iran giam giữ và dừng các đe dọa hủy diệt Nhà nước Do Thái Israel.
Iran nhanh chóng chỉ trích “tối hậu thư” này của Mỹ, điều mà Washington yêu cầuIran phải tuân thủ nếu không sẽ phải gánh chịu thêm các đòn trừng phạt kinh tếnghiêm trọng. Một quan chức cấp cao của Iran cho rằng điều này cho thấy Mỹ đangtìm cách “thay đổi chế độ” tại Iran, cáo buộc từng gắn liền với cuộc xâm lượcmà Mỹ tiến hành tại Iraq năm 2003 để lật đổ Tổng thống Saddam Hussein.
Liên minh châu Âu (EU) cũng phản đối bài phát biểu của tân Ngoại trưởng Mỹ vàtuyên bố vẫn tôn trọng hoàn toàn việc triển khai thỏa thuận hạt nhân 2015. Theonhận định của hãng tin Reuters, Ngoại trưởng Pompeo sẽ đối mặt với nhiều tháchthức nếu muốn thuyết phục các đồng minh châu Âu chấp thuận “kế hoạch B” về Iransau khi Tổng thống Trump đơn phương rút Mỹ khỏi Kế hoạch Hành động Chung Toàndiện (JPCOA).
Tuyên bố của EU có đoạn: “Bài phát biểu của Ngoại trưởng Pompeokhông thể hiện rằng việc rời khỏi JCPOA đã hay sẽ giúp khu vực an toàn hơn trướcnguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân, hay có thể giúp chúng ta có vị thế tốt hơn đểgây áp lực đối với những gì Iran làm trong khu vực, bên ngoài phạm vi JPCOA.Không có bất kỳ sự thay thế nào cho JPCOA”.
Trong khi đó các đồng minh khu vực của Mỹ như các nước Arập vùng Vịnh vàIsrael, những nước chỉ trích gay gắt thỏa thuận hạt nhân, đã hoan nghênh lậptrường của Chính quyền Tổng thống Donald Trump thể hiện trong bài phát biểu củaNgoại trưởng Pompeo.
Nhiều nhà phân tích cho rằng “kế hoạch B” mà Ngoại trưởng Pompeo đềcập tới và được chính quyền Mỹ cùng các đồng minh khu vực hoan nghênh thực chấtlà một “giấc mơ viển vông”.
