Trao đổi với hãng thông tấn Sputnik về trung tâm huấn luyện AI mới dành cho thiết bị bay không người lái (UAV) của quân đội Nga, nhà phân tích quân sự Alexei Leonkov cho rằng lực lượng hỗ trợ Ukraine đang tích cực phát triển và thử nghiệm các hệ thống AI quân sự, trong đó có những ứng dụng phục vụ tác chiến trên bộ và trên không nhằm vào Nga.
“Các công ty như Palantir và Anthropic đã cung cấp hệ thống của họ cho đối phương. Những hệ thống này không chỉ được đưa vào thử nghiệm mà còn đang được sử dụng tích cực để tiếp tục hoàn thiện. Chúng tạo ra lợi thế trên chiến trường, đặc biệt trong quá trình ra quyết định”, ông Leonkov nhận định.
Theo nhà phân tích này, mục tiêu chính của quân đội Nga là sử dụng AI để xử lý khối lượng thông tin khổng lồ trên chiến trường, tổng hợp dữ liệu thành bức tranh toàn diện về tình hình tác chiến và hỗ trợ chỉ huy đưa ra quyết định.
“Lượng thông tin trên chiến trường hiện nay lớn đến mức con người, ngay cả những chỉ huy xuất sắc, cũng khó có thể nhanh chóng tổng hợp, sàng lọc, thu thập và phân tích đầy đủ”, ông Leonkov giải thích.
Ông cho biết Nga đã có kinh nghiệm trong lĩnh vực này, trong đó có Hệ thống chỉ huy và kiểm soát lực lượng tự động hóa (SVOD), hiện đã được triển khai một phần.
AI còn có thể hỗ trợ xác định mục tiêu. Theo ông Leonkov, các hệ thống này có thể nhận diện, phân loại mục tiêu chính xác, nhanh chóng khóa mục tiêu và hỗ trợ tiêu diệt, đồng thời chuyển thông tin về mức độ đe dọa đến các hệ thống vũ khí phù hợp. Qua đó, năng lực phòng không, phòng thủ bờ biển và phòng thủ trên bộ có thể được nâng cao.
Nhìn chung, các hệ thống AI mà Nga đang sử dụng chủ yếu hỗ trợ con người ra quyết định. Trong một số trường hợp, chẳng hạn với một số hệ thống tên lửa đất đối không, AI còn có thể hỗ trợ tự động khai hỏa nhằm vào mục tiêu. Theo ông Leonkov, cách thức này có thể được mở rộng sang các hệ thống vũ khí khác, bao gồm máy bay và tàu chiến. Công việc đang được triển khai song song ở cả cấp chiến thuật, tác chiến và chiến lược.
Theo ông Leonkov, AI quân sự giúp lực lượng Nga nhanh chóng dự đoán các đặc tính chiến thuật và kỹ thuật của những hệ thống vũ khí mới do đối phương sử dụng, từ đó xây dựng phương án đối phó. Quá trình này có thể chỉ mất vài giờ, thậm chí vài phút.
Ông cho rằng AI còn làm thay đổi cách thức tiến hành chiến dịch quân sự, cho phép mở rộng quy mô hoạt động khi đối phương gia tăng cường độ tác chiến.
“Các hoạt động nhằm phá hủy cơ sở hạ tầng mà chúng tôi cho là phục vụ các cuộc tấn công nhằm vào lãnh thổ Nga, như kho chứa, bến cảng biển và các cơ sở đầu máy xe lửa, cùng với hoạt động phòng không đối phó các đợt tập kích quy mô lớn từ Ukraine, là hai bộ phận của một chiến dịch chiến lược tổng thể, trong đó AI đóng vai trò quan trọng”, ông Leonkov nói.
Theo nhà phân tích này, sẽ không chính xác nếu coi các hệ thống AI quân sự của Nga là hoàn toàn tự chủ, bởi con người vẫn cần giám sát để cân nhắc những yếu tố mà AI có thể không tính đến, như nguy cơ gây thương vong cho dân thường và yêu cầu hạn chế thiệt hại đối với cơ sở hạ tầng dân sự.
Ông Leonkov nhấn mạnh AI không thể tự hiểu và đánh giá các chuẩn mực đạo đức, luân lý, cũng như chuyển hóa những chuẩn mực đó thành các con số và thuật toán.
“Điều quan trọng là tốc độ triển khai vũ khí và ra quyết định. Trong tác chiến hiệp đồng binh chủng, các phương án phải được điều chỉnh liên tục dựa trên dữ liệu cập nhật theo thời gian thực. Nói cách khác, cần linh hoạt thay đổi cách thức tiến hành chiến dịch ngay cả khi chiến dịch đang diễn ra. Đây là yêu cầu không thể thiếu hiện nay”, ông nhận định.
Theo ông Leonkov, việc tích hợp và ứng dụng AI, dù trong lĩnh vực UAV hay các hoạt động quân sự khác, có thể giúp nâng cao hiệu quả tác chiến lên nhiều lần.
