Theo The Kyiv Independent, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky hoan nghênh quyết định của Mỹ, nhưng cảnh báo quá trình bàn giao có thể kéo dài vài năm. Trong khi đó, Kiev cần số tên lửa này ngay trong mùa đông năm nay để bảo vệ cơ sở hạ tầng năng lượng trước các cuộc tấn công.
Ông Zelensky kêu gọi Mỹ và các đối tác sử dụng tên lửa đánh chặn từ kho dự trữ hiện có để cung cấp cho Ukraine, sau đó mới bổ sung lại số vũ khí này thông qua các hợp đồng mới. Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, đề xuất bán vũ khí bao gồm tên lửa đánh chặn PAC-3 MSE, loại tên lửa tốc độ cao, tiên tiến được thiết kế cho hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa Patriot, cùng phụ tùng thay thế và hỗ trợ hậu cần.
Thương vụ sẽ do Canada, Đức và Na Uy tài trợ thông qua chương trình JUMPSTART, cơ chế mua sắm cấp tốc do Mỹ dẫn đầu, cho phép các đồng minh và đối tác quốc tế tài trợ để nhanh chóng tiếp cận vũ khí do Mỹ sản xuất. Chính phủ Mỹ không sử dụng ngân sách cho thương vụ này. Nguồn kinh phí bổ sung sẽ đến từ Ukraine, với sự hỗ trợ thông qua khoản vay của Liên minh châu Âu (EU).
Tuy nhiên, việc phê duyệt mới chỉ là bước tiến hướng tới khả năng thực hiện thương vụ, chưa đồng nghĩa với một giao dịch hoàn tất. Bộ Ngoại giao Mỹ chưa công bố thời gian cụ thể cho việc sản xuất và bàn giao. Quốc hội Mỹ thường có 30 ngày để xem xét các đề xuất bán vũ khí cho Ukraine, trong khi quá trình sản xuất và chuyển giao những hệ thống vũ khí phức tạp có thể kéo dài nhiều năm.
Trong khi đó, theo Bloomberg, phát biểu với báo giới tại Riga (Latvia) ngày 30/10, Tướng Alexus Grynkewich, Tư lệnh Tối cao các lực lượng Đồng minh tại châu Âu của NATO, cho biết Washington vẫn tiếp tục cung cấp tên lửa Patriot và nhiều loại vũ khí khác cho Ukraine thông qua Danh mục các yêu cầu ưu tiên cho Ukraine (PURL) do NATO điều phối.
“Mọi thứ đều đã được bàn giao; thực tế là chúng tôi vừa thực hiện một đợt chuyển giao trong tuần qua”, ông Grynkewich nói, đồng thời khẳng định các đợt bàn giao vẫn đang được tiến hành. Ông không tiết lộ số lượng và chủng loại tên lửa cụ thể.
Tướng Grynkewich nhấn mạnh không có hạng mục nào trong các gói PURL do các đồng minh châu Âu tài trợ bị chậm trễ. Theo ông, tất cả yêu cầu chuyển giao vũ khí từ bên thứ ba gửi tới Chính phủ Mỹ đều đã được phê duyệt và NATO đang tiếp tục triển khai các gói PURL tiếp theo.
Những tuyên bố này khác với các phát biểu gần đây của Tổng thống Zelensky, người nhiều lần bày tỏ lo ngại về tiến độ Mỹ cấp phép chuyển giao các loại tên lửa phòng không mà Ukraine đang cần.
Ngày 18/10, ông Zelensky cho biết Washington mới chỉ phê duyệt một phần số tên lửa đánh chặn Patriot được mua thông qua sáng kiến PURL, trong khi các lô còn lại vẫn đang chờ cấp phép. Ông cũng cho biết Ukraine đã phải chờ gần một tháng để Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth phê duyệt việc chuyển giao tên lửa Patriot và NASAMS từ các nước đồng minh.
Theo Tổng thống Ukraine, trong năm 2026, nước này chỉ nhận được trung bình 12 tên lửa đánh chặn Patriot mỗi tháng từ Mỹ, thấp hơn nhiều so với nhu cầu đối phó với các cuộc tấn công bằng tên lửa đạn đạo của Nga. Theo Interfax-Ukraine, ông Zelensky nêu ví dụ: “Hãy tưởng tượng: bạn có thể tin tưởng vào 150 tên lửa mỗi năm từ Mỹ, nhưng bạn cần phải bắn hạ 150 tên lửa đạn đạo mỗi tháng”.
Chênh lệch giữa nguồn cung và nhu cầu cho thấy sức ép đối với Ukraine trong việc bổ sung tên lửa đánh chặn để bảo vệ các thành phố và cơ sở hạ tầng trọng yếu.
Hiện Ukraine tiếp nhận tên lửa phòng không do Mỹ sản xuất thông qua nhiều hình thức, trong đó có mua sắm và chuyển giao từ kho dự trữ của các đồng minh theo chương trình PURL. Các hoạt động này vẫn cần được Mỹ phê duyệt. Kiev cũng đang phát triển các hệ thống phòng thủ riêng nhằm giảm phụ thuộc vào nguồn cung vũ khí nước ngoài.
Theo Defense News ngày 30/10, Ukraine đang phát triển hệ thống phòng thủ tên lửa mang tên Freyja, được thiết kế để đánh chặn tên lửa đạn đạo. Ukraine đã hoàn thành phần dự án của mình, song các thành phần chủ chốt do các đối tác châu Âu cung cấp vẫn đang trong quá trình phát triển.
Thương vụ tên lửa Patriot mới được Mỹ phê duyệt diễn ra trong bối cảnh Washington và Kiev còn những bất đồng liên quan đến hỗ trợ quân sự và các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột với Nga.
Các quan chức Mỹ đã bác bỏ nhận định cho rằng việc chậm chuyển giao vũ khí nhằm gây sức ép buộc Ukraine hạn chế các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng chế biến dầu và kho chứa dầu tại Nga. Ngày 20/10, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định những chậm trễ này không xuất phát từ một chỉ thị chính trị có chủ ý.
