Lời giải mới cho cơn khát năng lượng của các trung tâm dữ liệu

Các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực địa nhiệt đang chạy đua để khai thác những tầng đá sâu nhất và nóng nhất.

Những đơn vị dẫn đầu có thể cung cấp năng lượng cho giai đoạn phát triển tiếp theo của lưới điện, bao gồm cả các trung tâm dữ liệu. Thị trường rộng lớn hơn đã bắt đầu làm quen với công nghệ địa nhiệt cải tiến từ đầu năm nay, khi Fervo Energy chính thức lên sàn chứng khoán. Tuy nhiên, tâm điểm của tuần này lại là công nghệ địa nhiệt từ các tầng đá siêu nóng.

Một trạm biến áp ven đường cao tốc ở bang Maryland (Mỹ), trong bối cảnh nhu cầu đầu tư hạ tầng điện phục vụ các trung tâm dữ liệu AI ngày càng gia tăng. Ảnh: Ngọc Quang/TTXVN
Một trạm biến áp ven đường cao tốc ở bang Maryland (Mỹ), trong bối cảnh nhu cầu đầu tư hạ tầng điện phục vụ các trung tâm dữ liệu AI ngày càng gia tăng. Ảnh: Ngọc Quang/TTXVN

Địa nhiệt đang trở thành lĩnh vực được các nhà đầu tư, các công ty công nghệ, và thậm chí cả Chính phủ Mỹ cũng đặc biệt quan tâm. Công nghệ cơ bản này đã tồn tại từ nhiều thập kỷ trước, nhưng những tiến bộ trong kỹ thuật khoan (vốn được học hỏi từ ngành công nghiệp dầu khí) đã tạo ra cú hích mạnh mẽ cho nó. Mỹ sở hữu tiềm năng rất lớn, với công suất phát điện lên tới 57 terawatt - dư sức cung cấp năng lượng cho làn sóng các trung tâm dữ liệu phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) trong tương lai.

Một dạng năng lượng địa nhiệt mới nổi, được gọi là địa nhiệt từ các tầng đá siêu nóng, có thể giúp ngành này khai phá phần lớn tiềm năng đó. Bí quyết của công nghệ địa nhiệt từ các tầng đá siêu nóng nằm ở những biến đổi xảy ra với nước ở độ sâu cực lớn. Khi tiến gần hơn đến phần lõi siêu nóng của Trái Đất, cả nhiệt độ và áp suất đều tăng lên đáng kể. Đến một ngưỡng nhất định, nước thông thường sẽ chuyển sang trạng thái chất lỏng siêu tới hạn - một dạng trạng thái trung gian giữa khí và lỏng, có khả năng mang theo nguồn năng lượng khổng lồ. Chỉ riêng một giếng khai thác từ tầng đá siêu nóng có thể tạo ra công suất điện từ 15 megawatt trở lên.

Công nghệ địa nhiệt từ các tầng đá siêu nóng đang tiến gần hơn đến giai đoạn thương mại hóa. Mới đây, Quaise Energy thông báo Google đã trở thành khách hàng của doanh nghiệp này. Google cho biết sẽ chi hơn 500 triệu USD để đảm bảo nguồn cung 50 megawatt điện từ một dự án của Quaise tại miền trung Oregon - nơi sẽ khai thác nguồn nhiệt cực lớn ở độ sâu gần 5 km.

Google chấp nhận trả mức giá cao hơn cho lượng điện mà Quaise cung cấp, nhưng điều này hoàn toàn phù hợp với chiến lược của doanh nghiệp này là sớm tiếp cận và hợp tác với các nhà cung cấp tiềm năng. Chẳng hạn, trước đây Google cũng từng là nhà đầu tư và là một trong những khách hàng đầu tiên của Fervo. Trong khi đó, Mazama Energy (công ty được Khosla hậu thuẫn) gần đây thông báo đã tìm ra cách giữ cho các đầu khoan luôn mát trong quá trình khai thác tại những khu vực có đá cực nóng. Cũng trong tuần trước, XGS Energy đã nhận được một khoản tài trợ từ Bộ Năng lượng để phát triển và hoàn thiện các loại vật liệu, thiết kế giếng khoan cùng các mô hình kỹ thuật, nhằm nâng cao độ tin cậy khi hoạt động ở những độ sâu có sự hiện diện của đá cực nóng.

XGS đang bắt đầu thăm dò lĩnh vực khai thác địa nhiệt ở các tầng địa chất cực nóng, trong khi Mazama và Quaise coi đây là trọng tâm cốt lõi của họ, dù mỗi bên chọn những hướng tiếp cận hoàn toàn khác biệt.

Công nghệ của Quaise nghe như bước ra từ phim khoa học viễn tưởng. Ở độ sâu khoảng 4 km, Quaise sẽ thay mũi khoan thông thường bằng một thiết bị sử dụng ống phát sóng vi ba công suất cao. Thiết bị này bắn các tia bức xạ sóng milimet vào đá, biến đá thành tro bụi. Mục tiêu là giúp việc khoan ở những điều kiện cực nóng trở nên hiệu quả về chi phí – một thách thức lớn đối với các mũi khoan kim loại truyền thống vốn bị mài mòn rất nhanh ở nhiệt độ cao như vậy.

Ngược lại, Mazama cho rằng các mũi khoan truyền thống vẫn có thể hoạt động tốt nếu được giữ ở nhiệt độ thấp.

Công nghệ mới được Mazama công bố, có tên là Carbon Chill, sử dụng carbon dioxide (CO2) thay cho dung dịch khoan gốc nước để làm mát mũi khoan. Ở những độ sâu và nhiệt độ đó, CO2 chuyển sang trạng thái siêu tới hạn, cho phép nó lưu trữ một lượng năng lượng đáng kể. Ngay phía trên mũi khoan, CO2 được dẫn qua một van có cấu tạo tương tự như miệng phun tên lửa. Khi dòng khí đi qua van và giãn nở ở đầu bên kia, quá trình giãn nở này làm giảm nhiệt độ đột ngột, giúp nó hấp thụ một lượng nhiệt lớn. Đồng thời, dòng CO2 này cũng cuốn theo các mảnh vụn đá trong quá trình di chuyển lên bề mặt, tại đây nó sẽ được lọc sạch và tái sử dụng.

Cả Quaise và Mazama đều kỳ vọng rằng công nghệ của họ có thể vượt xa các nhà máy điện địa nhiệt thương mại tiên tiến nhất hiện nay. Bằng cách khoan sâu hơn vào những tầng địa chất nóng hơn, họ hy vọng có thể khai thác được nhiều năng lượng hơn đáng kể từ mỗi giếng khoan. Vì chi phí khoan chiếm khoảng 1/4 đến 1/3 tổng chi phí xây dựng một nhà máy điện địa nhiệt, nên việc giảm số lượng giếng khoan cần thiết sẽ giúp các dự án trở nên cạnh tranh hơn.

Các nhà đầu tư đang đặt cược rằng những công nghệ này sẽ sớm chứng minh được hiệu quả. Theo dữ liệu từ công ty công nghệ và dữ liệu tài chính PitchBook, Quaise đã huy động được hơn 270 triệu USD từ các nhà đầu tư như Prelude Ventures, Collaborative Fund và Engine Ventures, với sự tham gia của Vinod Khosla trong vai trò nhà đầu tư thiên thần - những doanh nhân thành đạt hoặc người có thu nhập ròng cao sử dụng tiền cá nhân để đầu tư vào các công ty khởi nghiệp ở giai đoạn rất sớm để đổi lấy cổ phần sở hữu hoặc nợ chuyển đổi. Mazama đã huy động được 171 triệu USD từ các nhà đầu tư, bao gồm Khosla Ventures, Doerr Capital và Bill Gates.

Cũng như bất kỳ công nghệ mới nào, luôn tồn tại rủi ro rằng các phương pháp này có thể không mang lại hiệu quả như mong đợi. Tuy nhiên, theo đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành (CEO) Sriram Vasantharajan, những kết quả ban đầu cho thấy triển vọng khả quan: Mazama đã hoàn thành việc khoan giếng thứ hai nhanh hơn 80% so với giếng đầu tiên, và công nghệ làm mát bằng CO2 của công ty còn giúp rút ngắn thêm 20% thời gian khoan. Điều này, cùng với sự tin tưởng mà Google dành cho Quaise, cho thấy cuộc đua khai thác năng lượng địa nhiệt từ các tầng đá siêu nóng đang ngày càng trở nên sôi động.

Anh Quân/TTXVN (Theo TechCrunch)

Dành cho bạn

Tổng thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte. Ảnh: AFP/TTXVN (Không được sử dụng, chia sẻ bởi bên thứ ba)

Tổng Thư ký NATO lên tiếng về vụ vật thể nghi là tên lửa Nga xâm phạm không phận Ba Lan

Tổng Thư ký NATO Mark Rutte khẳng định toàn bộ các nước thành viên sát cánh cùng Ba Lan sau vụ các vật thể bay nghi của Nga xâm phạm không phận nước này ngày 20/11. Trong chuyến thăm Vácsava (Warsaw), ông đánh giá cao phản ứng của lực lượng phòng không đồng minh, đồng thời cho biết giới chức Ba Lan vẫn đang làm rõ các tình tiết liên quan.

Từ cuộc chiến kỳ diệu giành sự sống đến cái chết bi kịch của hà mã Fiona

Từ cuộc chiến kỳ diệu giành sự sống đến cái chết bi kịch của hà mã Fiona

Hà mã Fiona từng chiếm được tình cảm của người dân trên khắp thế giới khi sinh non và phải chiến đấu để giành giật sự sống. Nhiều năm sau, những người từng dõi theo quá trình trưởng thành của Fiona đang đau buồn trước cái chết của con vật này. Các bác sĩ thú y không còn phương án nào để cứu chữa cho Fiona vì nó nuốt phải một chiếc mũ vô tình rơi vào khu vực sinh sống.

Hình ảnh về thành phố tên lửa ngầm mới do Lực lượng Hàng không Vũ trụ thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) công bố ngày 10/11/2026 được hãng thông tấn bán chính thức Mehr của Iran đăng tải cùng ngày

Iran công bố thành phố tên lửa mới, tuyên bố kiểm soát diễn biến giao tranh

Tại lễ công bố một thành phố tên lửa mới ngày 21/11, Tư lệnh Lực lượng Hàng không Vũ trụ thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), Chuẩn tướng Seyyed Majid Mousavi, tuyên bố Tehran đang kiểm soát diễn biến giao tranh và sẵn sàng ứng phó các mối đe dọa. Ông đồng thời khẳng định năng lực tác chiến của lực lượng này đã được tăng cường.