Công tác tìm kiếm hài cốt liệt sỹ đang được lực lượng chức năng thực hiện một cách khoa học, chặt chẽ, khẩn trương và tích cực.
Chắp nối ký ức
Những ngày qua, đồi Sim là một trong những địa điểm được tập trung tìm kiếm tại xã Đặng Thùy Trâm. Đường lên đồi khó đi, địa hình hiểm trở, thời tiết nắng nóng, khắc nghiệt nên lực lượng tìm kiếm phải bắt đầu công việc từ sáng sớm và làm đến chiều muộn.
Trung tá Phạm Duy Phương, Phó Ban Chỉ huy Quân sự xã Đặng Thùy Trâm cho biết, thông tin về đồi Sim được ông Nguyễn Văn Thông, 78 tuổi, ở phường Đức Phổ, cung cấp. Trước đây, ông Thông là y tá tại bệnh xá bác Mười ở Đức Phổ, cách đồi Sim khoảng 1 km. Ông là người trực tiếp chôn cất 12 hài cốt liệt sĩ tại khu vực này. Từ thông tin của ông Thông, lực lượng chức năng tiếp tục thu thập thông tin từ nhân chứng lịch sử, những người từng chiến đấu, tham gia quy tập và người dân địa phương. Các nguồn tin được rà soát, đối chiếu để xác định những điểm trùng khớp, làm cơ sở tham mưu UBND xã xây dựng kế hoạch xác minh.
Tuy nhiên, sau gần 60 năm, nhiều nhân chứng đã lớn tuổi, không còn khả năng trực tiếp đến thực địa để chỉ vị trí chính xác. Trong khi đó, địa hình đồi Sim cũng thay đổi đáng kể. Khu vực từng là rừng nguyên sinh, nay đã được phát dọn, trồng keo, khiến những dấu mốc trước đây không còn nguyên vẹn.
Khu vực đồi Sim tại xã Đặng Thùy Trâm (Quảng Ngãi) đã tìm kiếm được 8 hài cốt liệt sĩ.
“Những miêu tả của nhân chứng với thực địa, có nhiều thay đổi, vị trí không trùng lặp. Chúng tôi phải đến từng người dân rà soát lại những thông tin được cung cấp, cùng nhân chứng sống ở địa phương miêu tả thực trạng địa hình cách đây gần 60 năm để tìm điểm trùng khớp”, Trung tá Phạm Duy Phương cho biết thêm.
Đồi Sim nằm trên đỉnh núi cao, đất đá xen kẽ, gây khó khăn cho việc đào tìm. Lực lượng chức năng phải sử dụng máy đào hỗ trợ công tác tìm kiếm.
Là người có nhiều năm kinh nghiệm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, ông Tô Đức Lâm ở phường Đức Phổ tự nguyện lên đồi Sim phối hợp với lực lượng chức năng sau khi nhận được thông tin về các vị trí chôn cất.
Theo ông Lâm, trước đây việc tìm kiếm, quy tập chủ yếu được thực hiện thủ công, không có máy móc hỗ trợ. Với địa hình nhiều đất đá như đồi Sim, phương pháp này đòi hỏi rất nhiều công sức. Hiện nay, máy đào được sử dụng để hỗ trợ, nhưng phải đào từng lớp đất mỏng, khoảng 10-20 cm, từ ngoài vào trong. Khi phát hiện những dấu hiệu như mảnh tăng, võng hoặc dây dù, lực lượng tìm kiếm phải dừng máy và chuyển sang đào thủ công. Khi phát hiện một vị trí, khu vực xung quanh tiếp tục được mở rộng tìm kiếm về các hướng.
Ngoài máy móc, lực lượng vũ trang tỉnh Quảng Ngãi kết hợp phương pháp thủ công để tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên đồi Sim, xã Đặng Thùy Trâm.
Với những người đã nghỉ hưu, không quân hàm hay nhận thù lao, việc tham gia tìm kiếm xuất phát từ mong muốn đưa đồng đội trở về. Họ cùng lực lượng chức năng miệt mài lần theo ký ức, kết nối thông tin và vận dụng kinh nghiệm để xác định vị trí các phần mộ.
Trực tiếp tham gia tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại đồi Sim, Thượng úy Đặng Hoàng Thiên, Ban Chỉ huy Quân sự xã Đặng Thùy Trâm, cho biết lực lượng phải theo dõi từng gàu múc của máy đào. Ngay ngày đầu tiên, khi phát hiện những mảnh tăng, võng, anh và đồng đội rất xúc động.
“Là thế hệ trẻ, một quân nhân, tôi sẽ cố gắng hết sức, nỗ lực tối đa, tìm kiếm từng chi tiết nhỏ nhất với mong muốn đưa các liệt sĩ về với địa phương, gia đình”, Thượng úy Đặng Hoàng Thiên chia sẻ.
Trong gần 10 ngày, lực lượng chức năng đã tìm kiếm trên diện tích khoảng 600 m² tại đồi Sim và quy tập được 8 hài cốt liệt sĩ; tại thôn Đồng Răng, tìm thấy 1 hài cốt liệt sĩ. Công tác tìm kiếm đang tiếp tục được mở rộng.
Tiếp nối hành trình tìm kiếm
Ngoài máy móc, lực lượng vũ trang tỉnh Quảng Ngãi kết hợp phương pháp thủ công để tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trên đồi Sim, xã Đặng Thùy Trâm.
Tỉnh Quảng Ngãi xác định công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị quan trọng. Thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, lực lượng vũ trang tỉnh đã xây dựng kế hoạch và triển khai nhiệm vụ với quyết tâm cao nhất.
Bà Nguyễn Thị Vân, Chủ tịch UBND xã Đặng Thùy Trâm, cho biết khi tìm kiếm, quy tập được hài cốt liệt sĩ, xã tổ chức thờ cúng trang nghiêm tại địa phương. Tại nơi thờ cúng, 5 tổ thay nhau trực 24/24 giờ và cúng cơm hằng ngày cho các liệt sĩ. Ngoài hai vị trí đã xác định tại đồi Sim và phía sau thôn Đồng Răng, xã Đặng Thùy Trâm còn 6 vị trí cần tiếp tục rà soát, kiểm tra, xác minh và xác định tọa độ theo thông tin người dân cung cấp. Trên cơ sở đó, xã sẽ xây dựng kế hoạch trình Ban Chỉ đạo của tỉnh phê duyệt để tiếp tục tìm kiếm đợt 2.
Theo Đại tá Trịnh Công Sơn, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi, thời gian qua, lực lượng vũ trang tỉnh phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương tổ chức tìm kiếm hài cốt liệt sĩ chặt chẽ, khoa học, với tinh thần, mệnh lệnh từ trái tim. Công tác này hiện được triển khai tại tất cả các xã, phường trong tỉnh. Đến nay, 6 địa phương đã tìm kiếm, quy tập được 30 hài cốt liệt sĩ. Thời gian tới, lực lượng chức năng tiếp tục mở rộng địa bàn, thu thập thông tin do người dân cung cấp và đẩy mạnh công tác tìm kiếm.
Đây là nhiệm vụ thiêng liêng, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc, đồng thời là sự tri ân của lực lượng vũ trang tỉnh Quảng Ngãi đối với sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ, đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc.
Trên đồi Sim, những lớp đất vẫn tiếp tục được bóc lên từng ngày. Mỗi thông tin được xác minh, mỗi dấu tích được tìm thấy lại mở thêm hy vọng đưa những người đã hy sinh trở về với đồng đội, gia đình và quê hương.
