Theo các công ty chứng khoán, xu hướng này phản ánh nhu cầu bổ sung nguồn vốn trung, dài hạn ngày càng lớn, song cũng tạo thêm sức ép lên chi phí vốn và biên lợi nhuận của các ngân hàng.
Lãi suất thiết lập mặt bằng mới
Thị trường trái phiếu ngân hàng đang ghi nhận sự gia tăng rõ rệt cả về quy mô phát hành lẫn mức lãi suất. Chỉ trong khoảng một tháng, lãi suất phát hành đã tăng từ vùng 8-9%/năm lên xấp xỉ 10%/năm, cao hơn đáng kể so với lãi suất tiền gửi cùng kỳ hạn.
Trong số các đợt phát hành gần đây, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín (Vietbank) chào bán hai lô trái phiếu tổng trị giá 1.500 tỷ đồng với lãi suất thả nổi lên tới 9,7%/năm. Ngân hàng TMCP Bảo Việt (BAOVIET Bank) công bố mức 9,63%/năm cho lô trái phiếu 2.000 tỷ đồng, còn Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank) cũng nâng lãi suất phát hành lên 9,3%/năm.
Trước đó, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank) cũng phát hành thành công 1.000 tỷ đồng trái phiếu kỳ hạn 3 năm với lãi suất cố định 8,6%/năm; Ngân hàng TMCP Quân đội (MB) vừa huy động gần 6.000 tỷ đồng thông qua 10 lô trái phiếu với lãi suất 8,3-8,4%/năm; Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) phát hành trái phiếu với lãi suất trên 8,1%/năm.
Theo thống kê, riêng nửa cuối tháng 6, các ngân hàng đã phát hành thành công 18 lô trái phiếu với tổng giá trị hơn 19.400 tỷ đồng. Báo cáo của Công ty cổ phần Chứng khoán MB (MBS) cho thấy trong tháng 5, nhóm ngân hàng đã vượt bất động sản để trở thành ngành phát hành trái phiếu doanh nghiệp lớn nhất thị trường.
Điểm đáng chú ý là mức lãi suất trên 8%/năm trước đây chủ yếu xuất hiện ở các trái phiếu kỳ hạn rất dài thì nay đã trở thành mặt bằng phổ biến. Lãi suất bình quân trong 12 tháng đầu của các đợt phát hành mới đã lên khoảng 8,7%/năm, cao hơn khoảng 3 điểm phần trăm so với lãi suất tiết kiệm cùng kỳ hạn.
Áp lực vốn chưa hạ nhiệt
Theo đánh giá của Công ty TNHH Chứng khoán ACB (ACBS), việc các ngân hàng chấp nhận trả lãi suất cao hơn phản ánh áp lực cạnh tranh huy động vốn ngày càng lớn trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh, trong khi lãi suất tiền gửi vẫn được cơ quan quản lý theo dõi chặt chẽ. Phát hành trái phiếu vì thế trở thành giải pháp quan trọng để bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn.
Dù vậy, ACBS cũng lưu ý chi phí huy động tăng sẽ tạo áp lực lên hiệu quả kinh doanh. Khi lãi suất trái phiếu đã tiệm cận lãi suất cho vay, khoảng chênh lệch đầu vào - đầu ra của ngân hàng bị thu hẹp đáng kể, khiến dư địa cải thiện biên lãi ròng (NIM) không còn nhiều sau khi tính đến chi phí hoạt động và dự phòng rủi ro.
Ở góc nhìn thị trường, đơn vị xếp hạng tín nhiệm FiinRatings cho rằng nhu cầu phát hành trái phiếu của các ngân hàng sẽ còn duy trì trong những tháng cuối năm. Nguyên nhân là tốc độ tăng trưởng tín dụng vẫn cao hơn huy động vốn, trong khi các ngân hàng cần bổ sung vốn cấp 2 để đáp ứng các tỷ lệ an toàn theo quy định. Theo tổ chức này, cả quy mô phát hành và mặt bằng lãi suất trái phiếu ngân hàng chưa có dấu hiệu giảm nhiệt.
Cùng quan điểm, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam nhận định áp lực chi phí vốn sẽ tiếp tục kéo dài khi Ngân hàng Nhà nước không còn nhiều dư địa để nới lỏng chính sách tiền tệ. Áp lực từ lạm phát, tỷ giá và việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) chưa phát đi tín hiệu rõ ràng về chu kỳ giảm lãi suất khiến mặt bằng lãi suất khó giảm mạnh trong ngắn hạn.
Các chuyên gia cũng cho rằng lãi suất trái phiếu ngân hàng, lãi suất liên ngân hàng và lãi suất tiền gửi đều chịu tác động từ thanh khoản của hệ thống. Vì vậy, khi nhu cầu vốn vẫn ở mức cao và huy động tiền gửi chưa theo kịp tăng trưởng tín dụng, mặt bằng lãi suất ở các kênh này nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong ngắn hạn.
Mặc dù vậy, trái phiếu ngân hàng vẫn được đánh giá là một trong những kênh đầu tư có mức độ an toàn tương đối cao nhờ chất lượng tín dụng của các tổ chức phát hành và sự giám sát chặt chẽ của cơ quan quản lý. Với lợi suất vượt trội so với tiền gửi tiết kiệm, sản phẩm này tiếp tục thu hút sự quan tâm của các quỹ đầu tư, công ty chứng khoán, doanh nghiệp bảo hiểm và các nhà đầu tư có khẩu vị rủi ro thận trọng.
