Việc xây dựng Luật Đô thị đặc biệt là yêu cầu khách quan nhằm đáp ứng yêu cầu về một khung pháp lý đặc biệt vượt trội, ổn định lâu dài, nhằm hình thành một mô hình quản trị đô thị hiện đại, trở thành “đột phá của đột phá” để tạo cho Thành phố bứt phá mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.
Theo báo cáo của Sở Tư pháp Thành phố Hồ Chí Minh, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt gồm 9 chương, 45 điều, đề xuất nhiều cơ chế mang tính đột phá nhằm tạo động lực để Thành phố phát triển vượt trội. Luật hướng đến trao quyền, tăng thẩm quyền cho Thành phố Hồ Chí Minh với gần 300 thẩm quyền được đề xuất giao cho thành phố, trong đó giao HĐND Thành phố hơn 140 thẩm quyền, UBND Thành phố hơn 130 thẩm quyền và Chủ tịch UBND Thành phố hơn 20 thẩm quyền.
Góp ý cho dự thảo luật, đại diện các vụ, cục chức năng của Bộ Tư pháp cho rằng, một trong những vấn đề cốt lõi nhất cần làm rõ trong Luật Đô thị đặc biệt là thẩm quyền của đô thị đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh như đã được xác định tại Nghị quyết số 09-NQ/TW của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thành phố Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới, vốn là cơ sở chính trị quan trọng để xây dựng dự án Luật Đô thị đặc biệt.
Theo đó, trọng tâm của luật phải là phân quyền và trao quyền thực chất cho Thành phố Hồ Chí Minh, đặc biệt là việc trao thêm quyền cho HĐND Thành phố trong việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật để chủ động xử lý các vấn đề phát sinh tại địa phương, phù hợp với thực tiễn phát triển của đô thị đặc biệt Thành phố Hồ Chí Minh. Việc giao quyền cho Thành phố trên nguyên tắc đảm bảo không trái với Hiến pháp, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và nền hành chính quốc gia nhưng đồng thời ưu tiên áp dụng Luật Đô thị đặc biệt trong trường hợp có quy định khác biệt.
Các đơn vị chức năng của Bộ Tư pháp đề nghị Thành phố Hồ Chí Minh nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số nội dung tại một số điều của dự thảo luật để hoàn thiện dự thảo luật theo hướng tinh gọn, đảm bảo tính logic, tránh việc quy định chung chung gây khó khăn trong việc thi hành luật, hoặc có thể gây vướng mắc khi trong tương lai có địa phương khác cũng được công nhận là đô thị đặc biệt.
Cuộc làm việc ngày 16/6 giữa UBND Thành phố Hồ Chí Minh và Bộ Tư pháp là một trong những bước chuẩn bị cuối cùng để hoàn thiện dự thảo Luật Đô thị đặc biệt. Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường cho biết, theo lộ trình, tới đây Bộ Tư pháp sẽ lấy ý kiến các bộ, ngành, địa phương về dự thảo luật; vào đầu tháng 7, Bộ Tư pháp tiến hành thẩm định dự án luật và trình Chính phủ để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét trước ngày 15/7/2026.
