Khu trung tâm TP Hồ Chí Minh phát triển hiện đại bên sông Sài Gòn. Ảnh: Hồng Đạt/TTXVN
Theo bà Nguyễn Trúc Vân, Giám đốc Trung tâm Mô phỏng và Dự báo kinh tế - xã hội, Viện Nghiên cứu phát triển TP Hồ Chí Minh, trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số, yêu cầu đặt ra không chỉ là duy trì các động lực truyền thống mà còn phải tạo lập những động lực mới đủ mạnh để thúc đẩy nền kinh tế phát triển nhanh và bền vững.
Xét trên góc độ tổng cầu, vốn đầu tư vẫn là động lực quan trọng nhất đối với tăng trưởng. Trong khi đó, xét ở góc độ tổng cung, khu vực thương mại - dịch vụ tiếp tục giữ vai trò đầu tàu của nền kinh tế thành phố. Bên cạnh hai động lực truyền thống là đầu tư và tiêu dùng, TP Hồ Chí Minh cần dựa nhiều hơn vào những động lực tăng trưởng mới gồm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để nâng cao năng suất, tạo ra giá trị gia tăng cao và tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Để đầu tư thực sự trở thành “đầu kéo” tăng trưởng, bà Nguyễn Trúc Vân cho rằng, trước hết thành phố cần tận dụng tối đa các cơ chế, chính sách đặc thù được Trung ương trao quyền, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, rút ngắn thủ tục hành chính và tập trung nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược như vành đai, metro, cao tốc, cảng biển. Đồng thời, cần rà soát, cắt giảm các dự án kém hiệu quả để ưu tiên vốn cho những công trình có khả năng tạo tác động lan tỏa lớn.
“Hiệu quả đầu tư công không chỉ được đo bằng tỷ lệ giải ngân mà quan trọng hơn là chất lượng dự án, hiệu quả sử dụng vốn và mức đóng góp vào tăng trưởng GRDP. Vì vậy, cùng với việc tháo gỡ các điểm nghẽn về giải phóng mặt bằng, thành phố cần điều chuyển nguồn vốn từ các dự án chậm tiến độ sang những dự án có khả năng triển khai nhanh và hiệu quả hơn”, bà Nguyễn Trúc Vân nhấn mạnh.
Một yêu cầu khác là đa dạng hóa nguồn lực đầu tư thông qua xã hội hóa, tăng cường hợp tác công - tư và mở rộng liên kết vùng; trong đó, việc hình thành chuỗi liên kết giữa Thủ Thiêm - Long Thành - Cái Mép được kỳ vọng sẽ tạo nên cực tăng trưởng mới về logistics, công nghiệp công nghệ cao và dịch vụ, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của TP Hồ Chí Minh trong khu vực.
Song song với nguồn lực tài chính, thành phố cần nâng cao năng lực quản trị dự án, tăng cường chuyển đổi số trong giám sát đầu tư, nâng cao trách nhiệm của đội ngũ cán bộ thực thi và đầu tư mạnh cho nguồn nhân lực chất lượng cao để khai thác hiệu quả các công trình hạ tầng sau khi hoàn thành.
Ở góc độ đơn vị hỗ trợ doanh nghiệp, ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC), cho rằng việc khơi thông nguồn lực xã hội trước hết phải bắt đầu từ việc cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh.
Thông qua hoạt động xúc tiến đầu tư, xúc tiến thương mại và vận hành Hệ thống Đối thoại Doanh nghiệp - Chính quyền Thành phố, ITPC ghi nhận nhiều doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất, thủ tục đầu tư kéo dài, khó tiếp cận vốn, chi phí logistics và chi phí đầu vào còn cao.
Bên cạnh đó, những biến động của kinh tế thế giới cùng các yêu cầu ngày càng khắt khe về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, tiêu chuẩn ESG và phát triển bền vững cũng đang tạo sức ép lớn đối với doanh nghiệp.
Theo ông Lê Anh Hoàng, đầu tư là một trong ba động lực quan trọng của tăng trưởng cùng với tiêu dùng và xuất khẩu. Vì vậy, hoạt động xúc tiến đầu tư chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được triển khai đồng bộ từ cải thiện môi trường đầu tư, chuẩn bị danh mục dự án, xác định nhà đầu tư mục tiêu cho đến hỗ trợ triển khai và đồng hành sau cấp phép.
Trong ngắn hạn, thành phố cần tập trung tháo gỡ khó khăn cho các dự án đã được chấp thuận, hỗ trợ doanh nghiệp hiện hữu mở rộng đầu tư, thúc đẩy dòng vốn đã cam kết sớm được giải ngân để nhanh chóng đi vào sản xuất. Đối với các dự án mới, cần lựa chọn có trọng tâm, ưu tiên các nhà đầu tư chiến lược có năng lực tài chính, sở hữu công nghệ nguồn, có khả năng chuyển giao công nghệ, phát triển chuỗi cung ứng và tạo giá trị gia tăng cao cho nền kinh tế.
Không chỉ chú trọng thu hút đầu tư, TP Hồ Chí Minh cũng cần tiếp tục mở rộng thị trường tiêu thụ cho doanh nghiệp thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại, kết nối giao thương và khai thác hiệu quả các hiệp định thương mại tự do (FTA). Đồng thời, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế, đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới công nghệ nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh.
Đại diện các sở, ngành cũng cho rằng, mục tiêu tăng trưởng hai con số của TP Hồ Chí Minh không thể chỉ dựa vào mở rộng quy mô đầu tư, mà cần tạo ra hệ sinh thái phát triển đồng bộ; trong đó, đầu tư công đóng vai trò dẫn dắt, đầu tư tư nhân và FDI là động lực bổ sung, thương mại - dịch vụ tiếp tục là trụ cột tăng trưởng, còn khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ trở thành động lực mới quyết định chất lượng tăng trưởng của thành phố trong giai đoạn tới.
Khi các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và môi trường đầu tư được tháo gỡ, nguồn lực xã hội sẽ được khơi thông, tạo nền tảng để TP Hồ Chí Minh hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững và giữ vững vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước.