Bảo tồn chim yến, giữ gìn ‘vàng trắng’ của biển Khánh Hòa

Hoàn thiện cơ chế bảo vệ chim yến

Theo các chuyên gia bảo tồn đa dạng sinh học, chim yến mang lại giá trị kinh tế đồng thời là một mắt xích quan trọng trong hệ sinh thái ven biển. Tình trạng sử dụng lưới tàng hình, thiết bị phát âm thanh để bẫy chim đang làm suy giảm số lượng cá thể trưởng thành, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sinh sản của quần thể yến tự nhiên. Nếu không có giải pháp mạnh, nguồn tài nguyên đặc hữu của Khánh Hòa và ở nhiều địa phương khác sẽ đối mặt nguy cơ suy giảm trong những năm tới.

Ông Võ Văn Công, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Khánh Hòa cho biết toàn tỉnh hiện có hơn 1.400 nhà nuôi yến cùng quần thể 33 đảo, 173 hang yến tự nhiên, tạo lợi thế đặc biệt để phát triển ngành yến sào. Công tác quản lý đang gặp nhiều khó khăn khi tình trạng săn bắt chim yến trái phép diễn ra ngày càng tinh vi. Các đối tượng thường sử dụng lưới tàng hình, loa dẫn dụ và hoạt động vào ban đêm, gây khó khăn cho lực lượng kiểm tra.

Chỉ riêng tại Công ty TNHH Nhà nước Một thành viên Yến sào Khánh Hòa (gọi tắt là Yến sào Khánh Hòa, doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước), từ tháng 1/2025 đến ngày 6/7/2026, lực lượng tuần tra đã phát hiện 346 vụ giăng lưới bẫy bắt chim yến trái phép, thu giữ 762 tấm lưới với tổng chiều dài hơn 38km. Đáng chú ý, các hành vi vi phạm không còn mang tính tự phát mà đã có dấu hiệu tổ chức, lựa chọn địa điểm, thời gian hoạt động và thường xuyên thay đổi phương thức nhằm né tránh lực lượng chức năng.

Tỉnh Khánh Hòa đang chỉ đạo các sở, ngành và địa phương tăng cường tuần tra, xử lý nghiêm các hành vi săn bắt chim yến trái phép. Bên cạnh đó, địa phương phối hợp với các bộ, ngành, nhà khoa học và doanh nghiệp nhằm xây dựng các giải pháp bảo tồn và phát triển bền vững ngành yến sào” - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng khẳng định.

Cùng với giải pháp về mặt quản lý, các chuyên gia kiến nghị bổ sung chim yến vào nhóm động vật cần ưu tiên bảo vệ. Các địa phương và doanh nghiệp liên quan đến quản lý và nuôi chim yến cần tăng cường nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ để theo dõi quần thể ngoài tự nhiên.

Bảo vệ thương hiệu trước vấn nạn hàng giả

Việt Nam hiện có quần thể chim yến tại 23 trong số 34 tỉnh, thành phố. Đến năm 2025, cả nước có khoảng 30.000 nhà yến, giá trị sản xuất của ngành đạt khoảng 600 triệu USD mỗi năm. Kim ngạch xuất khẩu tổ yến ước đạt từ 200-300 triệu USD, chiếm tỷ trọng lớn trong tổng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm chăn nuôi.

Khánh Hòa là địa phương sở hữu quần thể chim yến đảo tự nhiên lớn nhất châu Á với 33 đảo và 173 hang yến. Từ nguồn tài nguyên đặc hữu này, thương hiệu Yến sào Khánh Hòa đã được gây dựng qua hàng trăm năm, trở thành sản phẩm đặc trưng của địa phương.

Quần thể chim yến đảo cùng nghề khai thác yến sào đã tạo nên thương hiệu Yến sào Khánh Hòa (thương hiệu quốc gia), đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và quảng bá hình ảnh địa phương. Đối với tỉnh Khánh Hòa, phát triển ngành yến sào không thể tách rời nhiệm vụ bảo tồn chim yến và phát triển giá trị thương hiệu quốc gia.

Thời gian gần đây, Yến sào Khánh Hòa không chỉ đối mặt với nạn săn bắt chim yến, thương hiệu này còn chịu sức ép từ tình trạng sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng nhái. Lực lượng chức năng đã phát hiện nhiều vụ sản xuất hàng giả quy mô lớn tại các tỉnh Đồng Tháp và Vĩnh Long, thu giữ hàng trăm nghìn sản phẩm mang nhãn hiệu “Yến sào Khánh Hòa”. Thực trạng này không chỉ gây thiệt hại cho doanh nghiệp mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi người tiêu dùng và uy tín của thương hiệu.

Theo ông Phạm Kim Đăng, Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), Bộ sẽ tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, thúc đẩy nghiên cứu khoa học và phối hợp với các địa phương xây dựng chuỗi giá trị yến sào hiện đại, đáp ứng yêu cầu của các thị trường quốc tế.