Tuy nhiên, tình trạng lạm phát khi giá năng lượng tăng cao do cuộc khủng hoảng tại eo biển Hormuz đang gây sức ép lớn lên ngân sách các quốc gia và ảnh hưởng trực tiếp đến người thu nhập thấp.
Kể từ khi xung đột Mỹ - Iran nổ ra vào ngày 28/2, việc eo biển Hormuz bị gián đoạn đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn cung năng lượng toàn cầu. Tình trạng này tác động trực tiếp đến Đông Nam Á, khu vực phụ thuộc vào vùng Vịnh với hơn 50% lượng dầu thô nhập khẩu, trong đó tỷ lệ này tại Philippines lên tới hơn 90%.
Bất chấp chi phí nhập khẩu năng lượng tăng cao, tăng trưởng kinh tế của hầu hết các nước trong khu vực vẫn ghi nhận tín hiệu khả quan. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã nâng dự báo tăng trưởng năm 2026 của khu vực Đông Nam Á từ mức 4,4%, dự báo hồi tháng 12/2025, lên 4,7%. Động lực chính đến từ sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), giúp thúc đẩy các quốc gia tham gia chuỗi cung ứng điện tử như Malaysia, Thái Lan, Singapore và Việt Nam, cùng với dòng vốn đầu tư dịch chuyển chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, giới chuyên gia đánh giá cuộc khủng hoảng hiện nay mang tính chất của một "cú sốc về phúc lợi" hơn là "cú sốc về tăng trưởng". Việc nhập khẩu năng lượng với giá cao làm xấu đi các điều kiện thương mại, bào mòn dự trữ ngoại hối và gia tăng áp lực lên ngân sách do chi phí trợ cấp phình to.
Sau 7 tháng khủng hoảng, các quốc gia như Campuchia, Lào, Myanmar và Timor Leste đang phải đối mặt với tình trạng suy giảm dự trữ ngoại hối, hạn chế khả năng nhập khẩu. Lạm phát làm suy giảm sức mua và đè nặng lên các hộ gia đình thu nhập thấp.
Để đối phó với áp lực lạm phát, các chính phủ đã áp dụng nhiều biện pháp khác nhau. Indonesia và Malaysia duy trì giá trần nhiên liệu, khiến chi phí trợ cấp từ ngân sách tăng mạnh. Thái Lan và Việt Nam cho phép tăng giá ở mức độ nhất định, kết hợp với các biện pháp bình ổn và cắt giảm thuế nhiên liệu. Tuy nhiên, bài viết đánh giá các chính sách trợ cấp và cắt giảm thuế tại hai quốc gia này chưa thực sự nhắm đúng đối tượng yếu thế nhất.
Trong khi đó, Philippines tập trung hỗ trợ nhóm thu nhập thấp trong ngành giao thông, nông nghiệp và thủy sản, dù mức hỗ trợ chưa bù đắp hoàn toàn tác động của việc tăng giá. Ngân hàng trung ương nước này đã 3 lần tăng lãi suất nhưng đồng peso vẫn rớt xuống mức thấp kỷ lục. Ngược lại, Singapore cho phép chuyển chi phí vào giá bán lẻ nhưng quản lý lạm phát bằng cách sử dụng dự trữ ngoại hối để tăng giá đồng nội tệ.
Các chuyên gia cảnh báo, nếu cú sốc năng lượng tiếp tục kéo dài, nguy cơ kinh tế đình trệ đi kèm lạm phát và thất nghiệp cao sẽ gia tăng. Những quốc gia dễ bị tổn thương nhất có nguy cơ đối mặt với rủi ro tài khóa và căng thẳng nợ công, làm hạn chế khả năng ứng phó với các thách thức khác như hiện tượng thời tiết El Nino. Dù những con số tăng trưởng tổng thể vẫn tích cực, tác động thực tế của cuộc khủng hoảng hiện nay đang tạo ra những thách thức lớn về mặt xã hội, đặc biệt đối với nhóm người yếu thế tại các quốc gia nghèo.
