Theo truyền thông Anh, trên TikTok, xu hướng “ferritin face - khuôn mặt thiếu sắt” đang thu hút sự chú ý khi nhiều người cho rằng khuôn mặt nhợt nhạt, quầng thâm mắt, da khô và tóc rụng là dấu hiệu cơ thể thiếu sắt dự trữ. Tuy nhiên, các chuyên gia nhận định những biểu hiện này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, do đó cần xét nghiệm máu để xác định chính xác tình trạng sức khỏe.
Sắt là khoáng chất thiết yếu mà cơ thể phải hấp thụ từ thực phẩm. Ferritin là protein có nhiệm vụ lưu trữ sắt, chủ yếu ở gan, và giải phóng khi cơ thể cần.
Nồng độ ferritin trong máu giúp đánh giá lượng sắt dự trữ. Theo hướng dẫn của Viện Quốc gia về Sức khỏe và Chăm sóc Xuất sắc Anh (NICE), chỉ số dưới 30 microgam/lít thường cho thấy tình trạng thiếu sắt. Giáo sư Sue Pavord, chuyên gia huyết học tại các bệnh viện thuộc Đại học Oxford, cho biết mức dưới 50 microgam/lít cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo.
Thiếu sắt có thể khiến cơ thể mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và ảnh hưởng đến diện mạo. Theo Giáo sư Pavord, sắt cần thiết cho mọi tế bào, vì vậy tình trạng thiếu hụt có thể khiến da xỉn màu, kém săn chắc, đồng thời làm người bệnh trông nhợt nhạt và thiếu sức sống.
Tuy nhiên, Giáo sư Toby Richards thuộc Đại học East London lưu ý những thay đổi về ngoại hình thường rõ rệt hơn ở người có lượng sắt dự trữ xuống mức rất thấp.
Kinh nguyệt và thai kỳ là những nguyên nhân phổ biến gây thiếu sắt ở phụ nữ. Theo Giáo sư Pavord, tình trạng này còn có thể bắt nguồn từ chế độ ăn không cung cấp đủ sắt hoặc khả năng hấp thu dưỡng chất kém, chẳng hạn ở người mắc bệnh celiac.
Mất máu do các vấn đề đường tiêu hóa, như viêm dạ dày hoặc polyp, cũng có thể làm suy giảm lượng sắt dự trữ. Vận động viên là nhóm cần lưu ý do nhu cầu sắt có thể tăng khi cơ thể hoạt động với cường độ cao.
Dù vậy, quầng thâm mắt, da khô, môi nứt nẻ hay tóc rụng không phải dấu hiệu đặc hiệu của thiếu sắt. Những biểu hiện này cũng có thể liên quan đến di truyền, thiếu ngủ, căng thẳng, mất nước hoặc thay đổi nội tiết tố.
Vì vậy, việc nhận thấy bản thân có những triệu chứng được mô tả trên mạng xã hội không đồng nghĩa với việc chắc chắn mắc bệnh.
Giáo sư Richards khuyến nghị người có nguy cơ cao, như phụ nữ có kinh nguyệt nhiều, đang mang thai, đã sinh con hoặc người ăn chay, thuần chay, nên trao đổi với bác sĩ về việc xét nghiệm máu.
Các xét nghiệm có thể bao gồm công thức máu toàn bộ, định lượng ferritin và kiểm tra vitamin B12, folate để đánh giá những nguyên nhân khác gây triệu chứng tương tự.
Theo ông Richards, thiếu sắt là vấn đề sức khỏe nghiêm trọng, đặc biệt ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Trong khi đó, Giáo sư Pavord nhấn mạnh việc tìm nguyên nhân thiếu hụt rất quan trọng. Người cao tuổi nghi ngờ thiếu sắt cần được thăm khám để kiểm tra nguy cơ chảy máu đường ruột.
Viên sắt có thể mua tại hiệu thuốc, nhưng người dùng không nên tự lựa chọn liều điều trị khi chưa xác định tình trạng sức khỏe. Giáo sư Richards lưu ý nhiều sản phẩm bổ sung trên thị trường chứa hàm lượng thấp, không đủ để điều trị thiếu sắt đã được xác nhận. Người bệnh cần được hướng dẫn sử dụng liều phù hợp và xét nghiệm lại sau khoảng ba tháng.
Các chuyên gia đánh giá việc thu hút sự chú ý đến tình trạng thiếu sắt là tích cực, bởi mệt mỏi kéo dài ở phụ nữ đôi khi bị xem là điều bình thường do áp lực công việc, kinh nguyệt và chăm sóc con cái.
Tuy nhiên, bác sĩ đa khoa Asiya Maula thuộc cơ sở y tế tư nhân The Health Suite cảnh báo người dùng có thể tự kết luận mình bị thiếu chất chỉ vì nhận thấy một số triệu chứng trên mạng.
Các chuyên gia khuyến cáo không nên dùng ngoại hình làm căn cứ chẩn đoán hoặc tự bổ sung sắt theo lời khuyên trên TikTok. Khi có dấu hiệu đáng ngờ, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ và xét nghiệm nếu cần thiết. Xu hướng “ferritin face” có thể giúp nâng cao nhận thức về sức khỏe, nhưng không thể thay thế đánh giá y khoa.
