Nhiều hạng mục tại Khu bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa thôn Làng Teng - không gian linh thiêng, nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa của đồng bào dân tộc H’re - đang bị xuống cấp nghiêm trọng.

Nằm giữa núi rừng Quảng Ngãi, Khu bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa thôn Làng Teng, xã Ba Động là không gian linh thiêng, nơi lưu giữ hồn cốt văn hóa của đồng bào dân tộc H’re. Nơi đây không chỉ là điểm hẹn của người dân địa phương trong những dịp lễ hội, mà còn là cánh cửa mở ra cho du khách muốn tìm hiểu về một nền văn hóa giàu bản sắc. Tuy nhiên, nhiều hạng mục tại khu bảo tồn đang xuống cấp nghiêm trọng. Những ngôi nhà sàn truyền thống, vốn là biểu tượng của văn hóa H’re nay đã mục nát, chính quyền phải đặt biển cảnh báo nguy hiểm. Khuôn viên rộng lớn trở nên hoang phế, cỏ dại mọc um tùm.

Ông Phạm Văn Điền, một người con của bản làng chia sẻ: “Nhìn nhà sàn xuống cấp tôi rất buồn. Bà con chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị nên tháo dỡ hoặc phục dựng lại để vừa đảm bảo cảnh quan, vừa an toàn cho con trẻ”.

Dự án “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa thôn Làng Teng” có tổng vốn đầu tư hơn 10,5 tỷ đồng, triển khai trên diện tích 1,48 ha, từng được kỳ vọng trở thành niềm tự hào của cộng đồng. Dự án phục dựng một nhà sinh hoạt cộng đồng bằng bê tông, ba nhà sàn truyền thống, chòi lúa và chuồng trâu. Sau khi bàn giao cho huyện Ba Tơ năm 2018, do thời tiết khắc nghiệt và thiếu kinh phí duy tu, nhiều hạng mục nhanh chóng hư hỏng.

Hiện nay, chỉ còn nhà sinh hoạt bằng bê tông trụ vững. Một nhà sàn đã được sửa chữa năm 2024, một nhà khác đang sắp sập, còn lại một nhà sàn cùng chòi lúa, chuồng trâu đã tháo dỡ. Không gian sinh hoạt chung cũng lồi lõm, cỏ mọc um tùm.

Trưởng thôn Làng Teng Phạm Văn Lam cho biết, trước đây nơi này thường đón khách tham quan, nhất là học sinh đến trải nghiệm nghề dệt thổ cẩm. “Tình trạng xuống cấp không chỉ gây mất mỹ quan, ảnh hưởng đời sống văn hóa tinh thần, mà còn để lại ấn tượng không tốt với du khách. Người dân mong muốn được tháo dỡ hạng mục hư hỏng, phục dựng lại và cùng chung tay dọn dẹp, tạo không gian xanh - sạch - đẹp để thu hút du khách trở lại”, ông Lam nói.

Bà Võ Thị Bích Lê, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Ba Động cũng thừa nhận thực trạng đáng báo động này. “Địa phương đã họp, chỉ đạo các ban ngành rà soát, đánh giá hiện trạng và đề xuất lên cấp tỉnh phương án tháo dỡ, tạo khuôn viên khang trang. Đồng thời, chúng tôi cũng kiến nghị hỗ trợ thêm kinh phí để phục dựng, giúp du khách có những trải nghiệm sâu sắc hơn về văn hóa H’re như nghề dệt thổ cẩm và trồng hoa để làm đẹp cảnh quan”, bà Lê cho biết.

Theo chính quyền và người dân, việc phục hồi Khu bảo tồn văn hóa H’re không chỉ là bảo tồn vật chất, mà còn là khôi phục một phần hồn của cộng đồng. Đây là trách nhiệm chung của cả hệ thống và cũng là nguyện vọng tha thiết của đồng bào, để di sản không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục lan tỏa trong dòng chảy thời gian./.