Khói bốc lên từ đám cháy rừng ở Bilgoraj, Ba Lan ngày 6/5/2026. Ảnh: PAP/TTXVN
Theo trang Daily Mail (Anh), các nhà khoa học thuộc Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), nhận định xác suất xảy ra El Niño trong giai đoạn từ tháng 6 đến tháng 8/2026 hiện đã lên tới 80%. Thậm chí, khả năng hiện tượng này kéo dài ít nhất đến tháng 11 được ước tính ở mức 90%.
Điều đáng chú ý là các chuyên gia dự báo El Niño lần này có thể kéo theo các đợt nắng nóng cực đoan trên phạm vi rộng, ảnh hưởng tới nhiều khu vực trên thế giới.
Vậy điều gì có thể xảy ra nếu El Niño thực sự xuất hiện?
Mặc dù tác động của mỗi đợt El Niño không hoàn toàn giống nhau, hiện tượng này thường làm gia tăng lượng mưa tại một số khu vực ở Nam Mỹ, miền nam nước Mỹ, vùng Sừng châu Phi và Trung Á.
Ngược lại, nhiều nơi khác có thể đối mặt với tình trạng khô hạn kéo dài hơn bình thường, bao gồm Trung Mỹ, phía bắc Nam Mỹ, khu vực Caribe, Australia, Indonesia và một số vùng thuộc Nam Á.
Các nhà khoa học cũng cảnh báo năm 2026 có thể trở thành năm nóng nhất từng được ghi nhận.
Nếu dự báo này trở thành hiện thực, thế giới sẽ vượt qua kỷ lục được thiết lập vào năm 2024 - thời điểm nhiệt độ trung bình toàn cầu lần đầu tiên cao hơn 1,5 độ C so với mức trung bình của thời kỳ tiền công nghiệp.
El Niño hình thành như thế nào?
Dao động Nam El Niño (ENSO) là một hình thái khí hậu tự nhiên luân phiên giữa pha nóng El Niño và pha lạnh La Niña theo chu kỳ từ hai đến bảy năm.
Trong pha El Niño, lượng nước ấm tích tụ ở Thái Bình Dương bắt đầu lan rộng, làm nhiệt độ bề mặt trung bình của Trái Đất tăng lên.
Phần nhiệt lượng này sau đó được giải phóng vào khí quyển, góp phần đẩy nhiệt độ toàn cầu tăng cao trong nhiều tháng liên tiếp.
Chu trình tự nhiên này đã tồn tại suốt hàng trăm nghìn năm trong lịch sử khí hậu Trái Đất.
Tuy nhiên, những tín hiệu hiện nay cho thấy đợt El Niño năm nay có thể nằm trong số những sự kiện mạnh nhất từng được ghi nhận.
Theo WMO, từ cuối tháng 4 đến giữa tháng 5, nhiệt độ bề mặt biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương xích đạo - vùng được sử dụng làm chỉ báo theo dõi El Niño - đã tiến gần ngưỡng xác nhận hiện tượng này.
Nhiệt độ mặt biển gia tăng chủ yếu do lớp nước ấm bất thường nằm bên dưới bề mặt ở khu vực nhiệt đới Thái Bình Dương.
Theo WMO, nhiệt độ tại các lớp nước này hiện cao hơn mức trung bình khoảng 6 độ C, tạo nên một nguồn nhiệt dự trữ rất lớn, có thể tiếp tục thúc đẩy El Niño phát triển mạnh hơn trong thời gian tới.
Không chỉ vậy, Chỉ số Dao động Nam (Southern Oscillation Index) - yếu tố phản ánh những biến động của khí quyển liên quan đến El Niño - cũng đang cho thấy các dấu hiệu phù hợp với quá trình hình thành hiện tượng này.
Liên hợp quốc cảnh báo về những tác động lan rộng
Người dân di chuyển dưới trời nắng nóng tại New Delhi, Ấn Độ ngày 18/5/2026. Ảnh: ANI/TTXVN
Tổng Thư ký Liên hợp quốc António Guterres cho rằng các bằng chứng khoa học hiện nay đã rất rõ ràng. “El Niño gần như chắc chắn sẽ xuất hiện trong những tháng tới với xác suất lên tới 90%”, ông nói.
Theo ông Guterres, thế giới cần coi đây là một lời cảnh báo khẩn cấp về khí hậu. “El Niño sẽ khiến tình trạng nóng lên toàn cầu trở nên nghiêm trọng hơn. Những tác động của hiện tượng này sẽ mạnh hơn, lan xa hơn và vượt qua biên giới các quốc gia với tốc độ đáng báo động”, ông cho biết thêm.
Người đứng đầu Liên hợp quốc cũng nhấn mạnh rằng cách ứng phó hiệu quả nhất là đẩy nhanh các nỗ lực chống biến đổi khí hậu, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, thúc đẩy chuyển đổi sang năng lượng tái tạo, bảo vệ các cộng đồng dễ bị tổn thương và mở rộng hệ thống cảnh báo sớm.
Có thể tái hiện kịch bản El Niño lịch sử năm 1997 - 1998
Các nhà khí tượng học nhận định cường độ của El Niño lần này có thể tương đương sự kiện năm 1997 – 1998, một trong những đợt El Niño mạnh nhất từng được ghi nhận và từng đưa nhiệt độ toàn cầu lên mức cao kỷ lục vào thời điểm đó.
Tổng Thư ký WMO Celeste Saulo cho rằng thế giới cần chuẩn bị cho khả năng xảy ra một đợt El Niño mạnh, bởi hiện tượng này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng hạn hán và mưa cực đoan, đồng thời gia tăng nguy cơ xuất hiện các đợt nắng nóng trên cả đất liền lẫn đại dương.
Bà nhấn mạnh rằng El Niño giai đoạn 2023 -2024 nằm trong nhóm năm sự kiện mạnh nhất từng được ghi nhận và đã góp phần khiến nhiệt độ toàn cầu năm 2024 lập kỷ lục mới.
Theo bà Saulo, WMO sẽ tiếp tục theo dõi chặt chẽ diễn biến khí hậu trong những tháng tới nhằm cung cấp thông tin cho các chính phủ, tổ chức nhân đạo và những lĩnh vực chịu ảnh hưởng lớn của thời tiết và khí hậu.
“Các dự báo khí hậu theo mùa cùng hệ thống cảnh báo sớm có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc bảo vệ tính mạng con người, đồng thời giảm thiểu những tác động đối với nền kinh tế và cộng đồng”, bà nói.