Giữa nhịp điệu sôi động của phố đi bộ Hà Nội, một không gian dành cho nghề thủ công đang tạo nên những trải nghiệm khác biệt. Tại không gian nghệ thuật thủ công đương đại Thơ Heritage House, du khách có thể chiêm ngưỡng những tác phẩm tranh thêu cổ quý hiếm, trong đó có các tác phẩm mang dấu ấn thời Nguyễn và tranh Tứ Phủ Hàng Trống, đồng thời khám phá những sáng tạo mới trên thời trang, phụ kiện và các sản phẩm ứng dụng.
Không chỉ dừng lại ở việc trưng bày, không gian còn đưa nghệ nhân và hoạt động thủ công đến gần công chúng. Du khách có thể trực tiếp quan sát từng đường kim, mũi chỉ, tìm hiểu kỹ thuật thêu và lắng nghe câu chuyện về quá trình trao truyền nghề qua nhiều thế hệ.
Sự ra mắt của không gian nghệ thuật thủ công diễn ra trong bối cảnh Hà Nội đẩy mạnh bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với phát triển không gian sáng tạo và làng nghề truyền thống, qua đó góp phần hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa, đưa các giá trị văn hóa, di sản trở thành nguồn lực cho phát triển bền vững.
Kết nối các làng nghề bằng sáng tạo
Nhà thiết kế Nguyễn Thơ Thơ, nhà sáng lập thương hiệu Thơ Heritage House trải lòng, càng đi sâu vào lĩnh vực văn hóa truyền thống, chị càng nhận thấy văn hóa Việt Nam là một kho tàng rộng lớn và vô giá, mở ra nhiều ý tưởng sáng tạo từ các nghề truyền thống.
Việt Nam có nhiều làng nghề truyền thống với những sản phẩm đẹp, người làm nghề có tay nghề cao, nhưng không phải ai cũng có điều kiện hoặc kinh nghiệm về thương mại, đổi mới sản phẩm và tiếp cận thị trường. Theo nhà thiết kế Nguyễn Thơ Thơ, đây là điều đáng tiếc bởi nhiều sản phẩm thủ công vẫn chưa có cơ hội lan tỏa rộng rãi.
Từ nghề thêu, chị cùng các cộng sự phát triển những sản phẩm túi thêu truyền thống, kết hợp với các nghề thủ công khác như khảm sừng, khảm trai. Với chị, việc kết nối nghề và sản phẩm của nhiều làng nghề có thể tạo nên những sản phẩm mới, góp phần đưa nghề thủ công Việt Nam đến gần hơn với đời sống đương đại.
Thông qua thời trang và các sản phẩm ứng dụng thêu, nhà thiết kế Nguyễn Thơ Thơ mong muốn kết hợp với những sản phẩm của các làng nghề khác như nón lá, sản phẩm thủ công từ cỏ bàng, sơn mài… để tạo nên những sản phẩm thủ công Việt Nam tinh tế và đặc sắc hơn.
Theo chị Nguyễn Thơ Thơ, việc đưa không gian nghệ thuật thủ công đến số 61 Tràng Tiền trước hết nhằm giúp công chúng trực tiếp cảm nhận giá trị của nghề truyền thống, qua đó đưa nghề đến với đông đảo công chúng hơn. Đây là tuyến phố lịch sử, có lượng người qua lại lớn, đặc biệt là du khách trong và ngoài nước, tạo điều kiện để các kỹ thuật thủ công được tái hiện trực tiếp và câu chuyện về nghề đến gần hơn với công chúng.
Trong bối cảnh người trẻ ngày càng quen với thời trang nhanh và những sản phẩm có thể mua, sử dụng ngay, việc quan sát một nghệ nhân kiên nhẫn dành hàng giờ để thêu từng chi tiết trên trang phục mang đến một trải nghiệm khác về giá trị của thời gian và lao động thủ công. Đó cũng là cơ hội để người trẻ “sống chậm lại”, cảm nhận giá trị của một sản phẩm cần nhiều thời gian và công sức mới có thể hoàn thiện. Từ trải nghiệm đó, nhiều bạn trẻ có thêm cảm hứng, ý tưởng kết hợp và cách tiếp cận mới với nghề truyền thống.
“Đôi khi, khi mua một sản phẩm thêu tay, nhiều người chưa cảm nhận hết được sự kỳ công và thời gian dành cho sản phẩm. Khi có nghệ nhân trực tiếp ngồi thêu tại đây, du khách có thể thấy rõ một sản phẩm thêu tay được tạo nên công phu như thế nào”, nhà thiết kế Nguyễn Thơ Thơ chia sẻ.
Tuy nhiên, để nghề thủ công thực sự sống trong đời sống đương đại, theo chị Nguyễn Thơ Thơ, cần có sự kết nối giữa ý tưởng sáng tạo của nhà thiết kế và kinh nghiệm, kỹ năng của nghệ nhân. Khi đưa một hình ảnh dân gian hay một chi tiết từ quá khứ vào sản phẩm, nhà thiết kế phải tìm cách kết nối với hiện tại, tạo nên sự phù hợp với thẩm mỹ đương đại.
“Nhà thiết kế và nghệ nhân sẽ cùng ngồi lại với nhau để đưa ý tưởng vào sản phẩm. Một thiết kế khi chuyển thành sản phẩm thêu cần kinh nghiệm xử lý về chất liệu, màu sắc, hình dáng. Khi đó, nhà thiết kế và nghệ nhân cần tôn trọng lẫn nhau: Nghệ nhân tôn trọng sự sáng tạo mới của người trẻ, còn nhà thiết kế tôn trọng kinh nghiệm của nghệ nhân…”, chị Nguyễn Thơ Thơ cho biết.
Sự kết hợp giữa sáng tạo đương đại và kinh nghiệm nghề không chỉ tạo ra những sản phẩm phù hợp với thị hiếu hiện nay, mà còn mở thêm hướng tiếp cận mới đối với nghề thủ công truyền thống.
Đưa nghề thủ công vào nhịp sống đương đại
Nghệ nhân Lê Thị Huyền (thôn Đình Tổ, xã Thượng Phúc, TP Hà Nội) bày tỏ niềm vui khi không gian nghệ thuật thủ công đương đại thu hút khá đông khách tham quan. Nhiều người bày tỏ sự yêu thích đối với các sản phẩm thủ công, từ thêu, nhung, gấm, lụa đến khăn…
“Ở xã tôi cũng có nghề truyền thống nhưng chủ yếu phát triển ở quy mô nhỏ lẻ. Tôi rất cảm ơn nhà sáng lập Nguyễn Thơ Thơ đã đưa nghề thủ công ra không gian trung tâm để nhiều du khách trong nước và quốc tế có cơ hội tiếp cận”, nghệ nhân Lê Thị Huyền chia sẻ.
Tại không gian, các nghệ nhân cũng trực tiếp hướng dẫn du khách, đặc biệt là các bạn trẻ, trải nghiệm thêu. Những người mới bắt đầu được hướng dẫn từ các chi tiết đơn giản, sau đó từng bước làm quen với những kỹ thuật khó hơn.
Nghệ nhân Lê Thị Huyền cho biết, nhiều độ tuổi khác nhau đều thể hiện sự thích thú với nghề thêu và các sản phẩm như áo dài, túi xách. Cô mong rằng, không gian thủ công tại 61 Tràng Tiền tiếp tục được giới thiệu rộng rãi để nhiều du khách biết đến hơn, qua đó góp phần đưa nghề thủ công Việt Nam đến gần công chúng.
Anh Trương Văn Đông, khách tham quan chia sẻ: “Đi trên phố đi bộ, tôi bắt gặp một không gian mới và thấy khá ấn tượng. Nhiều sản phẩm thủ công của Việt Nam được trưng bày tại đây rất thu hút. Tôi đặc biệt thích các sản phẩm sơn mài với cách thể hiện có phần mới mẻ. Bản thân tôi cũng thường quan tâm đến các sản phẩm thủ công mỹ nghệ của Việt Nam.
Điều khiến tôi ấn tượng là tại đây có các nghệ nhân trực tiếp ngồi thêu, tạo nên một trải nghiệm khá độc đáo. Bình thường, chúng ta khó hình dung một sản phẩm thủ công được tạo nên qua những công đoạn như thế nào. Nhưng khi được tận mắt quan sát quy trình thực tế, tôi có thể cảm nhận rõ hơn sự công phu, cũng như giá trị của các sản phẩm thủ công Việt Nam”.
Từ những đường kim, mũi chỉ và đôi bàn tay người thợ, nghề thủ công đang tìm được cách bước vào đời sống hôm nay. Khi truyền thống gặp gỡ sáng tạo và được công chúng trực tiếp cảm nhận, những giá trị tưởng như thuộc về quá khứ lại có thêm cơ hội được đánh thức, lan tỏa và tiếp nối.
