Sự kiện diễn ra đúng dịp kỷ niệm 114 năm Ngày Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước (5/6/1911 - 5/6/2025) như một lời tri ân sâu sắc đối với đội ngũ văn nghệ sĩ cách mạng, những người đã góp phần quan trọng trên mặt trận tư tưởng, văn hóa trong suốt những năm tháng kháng chiến.
“Đoàn Văn công Giải phóng R - Một dấu ấn lịch sử” giới thiệu quá trình hình thành và hoạt động của Đoàn Văn công Giải phóng, đơn vị văn nghệ trực thuộc Ban Tuyên huấn Trung ương cục miền Nam, ra đời năm 1961. Trong điều kiện chiến tranh khốc liệt, Đoàn Văn công Giải phóng đã mang lời ca, tiếng hát phục vụ chiến sĩ và nhân dân tại chiến khu, góp phần cổ vũ tinh thần chiến đấu và lan tỏa lý tưởng giải phóng dân tộc.
Ấn phẩm gồm ba phần: “Vai sát vai chung một bóng cờ” (bối cảnh thành lập và hoạt động), “Chân dung tài hoa ngược dòng thác lũ” (hồi ký của các nghệ sĩ - chiến sĩ) và “Duyên này thì giữ vật này của chúng” (tuyển tập ca khúc, thư tay từ chiến trường). Đây là công trình nghiên cứu - tư liệu có giá trị lịch sử, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, tinh thần hy sinh và niềm đam mê nghệ thuật của các thế hệ đi trước.
Cùng ngày, triển lãm chuyên đề cùng tên cũng được khai mạc tại Bảo tàng Hồ Chí Minh Chi nhánh TP Hồ Chí Minh. Triển lãm trưng bày hơn 110 tư liệu, hình ảnh, hiện vật quý hiếm về hoạt động của Đoàn Văn công Giải phóng; được chia thành ba phần: “Chủ tịch Hồ Chí Minh với văn hóa - nghệ thuật”, “Vai sát vai chung một bóng cờ” và “Chân dung tài hoa ngược dòng thác lũ”. Triển lãm cũng đồng thời tái hiện không gian chiến khu với tiểu cảnh sinh hoạt đời thường như hầm trú ẩn, nhà lá, khoai mì, máy may quân trang...
Trong khuôn khổ chương trình còn diễn ra các tiết mục biểu diễn nghệ thuật tái hiện tác phẩm tiêu biểu của Đoàn Văn công Giải phóng như “Qua sông”, “Câu hát bông sen”, “Người sống mãi trong lòng miền Nam”…, gợi nhớ những thành tựu nổi bật như giải Bông sen vàng năm 1969 hay Apsara Vàng tại Liên hoan phim quốc tế Phnôm Pênh năm 1968.
Sự kiện không chỉ góp phần tôn vinh giá trị của nền văn hóa kháng chiến miền Nam mà còn truyền cảm hứng cho thế hệ nghệ sĩ trẻ hôm nay tiếp tục sáng tạo, đóng góp vào sự phát triển bền vững của nền văn học, nghệ thuật Thành phố và cả nước.
