Ông Nguyễn Thành Vinh, Chủ tịch VBAB và cũng là giám đốc điều hành công ty may mặc Sir Tailor, luôn bận rộn di chuyển giữa châu Âu với Việt Nam nhưng chưa lúc nào hết nhiệt tình với công việc chung.
Trò chuyện với phóng viên TTXVN tại Brussels nhân ngày doanh nhân Việt Nam (13/10), ông Nguyễn Thành Vinh cho biết, Hội được thành lập từ tháng 11/2024 với khoảng 60 hội viên tại Bỉ, VBAB nay đã mở rộng địa bàn sang Luxembourg và Hà Lan, có đại diện tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh và ngày càng có nhiều hoạt động kết nối với các hội đoàn khác ở châu Âu. Ban quản trị của hội đều là những người thành công trong lĩnh vực của mình, cùng mong muốn kết nối cộng đồng doanh nghiệp Việt với nhau, với doanh nghiệp trong nước và với đối tác châu Âu.
Với mục đích ấy, VBAB đã hợp tác với Hội Doanh nghiệp và Doanh nhân Việt Nam tại Anh (VBUK), nối hai trung tâm của châu Âu: London (trung tâm tài chính và thương mại) và Brussels (trung tâm thể chế, chính sách của Liên minh châu Âu). Hội liên kết với Hội Trí thức Việt Nam tại Bỉ và Luxembourg (ViLaB) để tổ chức những sự kiện quy mô, và đồng hành cùng Thương vụ Việt Nam tại Bỉ trong một số sự kiện, gần đây nhất là Vietnam International Sourcing 2026 (Chuỗi sự kiện “Kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế 2026”) ở Thành phố Hồ Chí Minh.
Vì sao là Benelux? Vì vùng ở châu Âu gồm 3 nước lân cận nhau là Bỉ, Hà Lan và Luxembourg là cửa ngõ đưa thương hiệu Việt vươn ra châu Âu. Rotterdam của Hà Lan và Antwerp-Bruges của Bỉ là hai cảng đón hàng hóa châu Á vào châu Âu. Brussels là nơi đặt trụ sở của Ủy ban châu Âu và Hội đồng châu Âu, “cửa ngõ thể chế” để doanh nghiệp nắm bắt tiêu chuẩn và định hướng thị trường chung. Số liệu cũng nói lên điều đó. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Hà Lan đạt 14,3 tỷ USD, và Hà Lan là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam trong Liên minh châu Âu (EU). Mặc dù trao đổi thương mại giữa Việt Nam và Bỉ có quy mô nhỏ hơn nhưng Bỉ vẫn giữ vai trò cửa ngõ thể chế mà không nước nào thay thế được.
Khi được hỏi doanh nghiệp Việt tại Benelux đã tận dụng được những gì sau hơn 6 năm Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Liên minh châu Âu (EVFTA) có hiệu lực, ông Nguyễn Thành Vinh cho biết thuận lợi đầu tiên là sau 6 năm triển khai Hiệp định, phần lớn dòng thuế đã về 0%. Thứ hai, cơ cấu kinh tế Việt Nam và các nước Benelux có tính bổ trợ lẫn nhau. Thứ ba, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam tại Benelux có lợi thế am hiểu cả hai thị trường, nhờ nhiều năm sinh sống, làm việc và kinh doanh tại châu Âu.
“Chúng tôi có lợi thế hiểu thị trường Việt Nam, đồng thời có kinh nghiệm sinh sống, làm việc và kinh doanh tại châu Âu”, ông Nguyễn Thành Vinh cho biết. Theo ông, đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Việt Nam, sự kết nối thông qua Hiệp hội Doanh nghiệp Việt Nam tại Bỉ, Hà Lan và Luxembourg (VBAB) có thể giúp xây dựng niềm tin ngay từ những giao dịch đầu tiên.
Cánh cửa vào thị trường châu Âu đã rộng mở, nhưng không phải doanh nghiệp Việt Nam nào cũng có thể tận dụng hiệu quả những cơ hội mà EVFTA mang lại. Theo ông Nguyễn Thành Vinh, mức độ tận dụng hiệp định giữa các doanh nghiệp hiện chưa đồng đều. Một số doanh nghiệp đã phát triển hoạt động nhập khẩu, phân phối và kết nối đối tác, trong khi nhiều doanh nghiệp nhỏ vẫn gặp khó khăn do hạn chế về nguồn lực và mạng lưới phân phối.
Thách thức đầu tiên là các tiêu chuẩn của EU ngày càng khắt khe, từ an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường đến trách nhiệm trong chuỗi cung ứng và quy định về ghi nhãn. Bên cạnh đó, năng lực cạnh tranh của nhiều doanh nghiệp còn hạn chế do quy mô nhỏ và chưa xây dựng được quan hệ hợp tác dài hạn với các nhà nhập khẩu. Việc tiếp cận thị trường cũng là một trở ngại khi doanh nghiệp thiếu thông tin về khách hàng, hệ thống phân phối và các quy định chuyên ngành, trong khi phải đối mặt với chi phí logistics, tiếp thị và chứng nhận.
“EVFTA không tự động tạo ra đơn hàng. Hiệp định mở cánh cửa, nhưng doanh nghiệp phải có năng lực sản xuất, chất lượng, chứng nhận và chiến lược phát triển thị trường dài hạn để bước qua cánh cửa đó”, ông Nguyễn Thành Vinh nhấn mạnh.
Vậy hàng hóa Việt Nam đang có vị thế như thế nào tại thị trường Bỉ? Theo ông, dệt may, giày dép và thời trang, chủ yếu theo hình thức gia công cho các thương hiệu lớn, đã tạo dựng được chỗ đứng nhất định. Cà phê, hạt tiêu, gia vị, một số mặt hàng nông sản chế biến, đồ gỗ, nội thất và sản phẩm công nghiệp cũng đã hiện diện tại thị trường này.
Trong khi đó, dư địa phát triển vẫn còn đáng kể đối với các sản phẩm thân thiện với môi trường, nguyên liệu bền vững, hàng hóa có khả năng truy xuất nguồn gốc rõ ràng, cũng như dịch vụ gia công phần mềm. Theo ông Nguyễn Thành Vinh, cơ hội không chỉ nằm ở việc gia tăng kim ngạch xuất khẩu mà còn ở khả năng nâng cấp mô hình kinh doanh: chuyển từ gia công sang xây dựng thương hiệu, từ xuất khẩu nguyên liệu sang sản phẩm chế biến, từ cạnh tranh về giá sang cạnh tranh bằng chất lượng, thiết kế và độ tin cậy. Ngoài thương mại hàng hóa, Việt Nam và Bỉ còn có tiềm năng mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, năng lượng, logistics, chuyển giao công nghệ và kỹ thuật.
Từ thực tiễn hoạt động của cộng đồng doanh nghiệp, ông Vinh cho rằng cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan xúc tiến thương mại, cơ quan thương vụ Việt Nam tại châu Âu và các hiệp hội doanh nghiệp nhằm chia sẻ thông tin thị trường, nhu cầu mua hàng, đối tác tiềm năng và cơ hội đầu tư. Các hiệp hội như VBAB có thể tham gia triển khai những chương trình xúc tiến thương mại, tổ chức hội chợ, khảo sát thị trường và kết nối trực tiếp với các nhà mua hàng.
Bên cạnh đó, VBAB mong muốn được tham gia các đoàn đàm phán, thăm chính thức và làm việc của Việt Nam với các đối tác châu Âu, đồng thời được cập nhật thông tin về kết quả đàm phán, chính sách và định hướng hợp tác của Việt Nam với khu vực.
EVFTA đã tạo ra khuôn khổ thuận lợi cho thương mại và đầu tư, nhưng để biến cơ hội thành kết quả cụ thể, doanh nghiệp Việt Nam cần nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng thương hiệu và phát triển mạng lưới đối tác tin cậy tại thị trường châu Âu.
