Theo truyền thông quốc tế, Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 17/9 thông báo phê duyệt gói vũ khí tiềm năng trị giá 24,3 tỷ USD dành cho Saudi Arabia. Ngoài tối đa 48 tiêm kích F-35, gói này có thể bao gồm 49 động cơ máy bay do Pratt & Whitney sản xuất cùng nhiều linh kiện khác.
Theo Bộ Ngoại giao Mỹ, thương vụ sẽ giúp Saudi Arabia tăng khả năng đối phó các mối đe dọa hiện tại và trong tương lai, củng cố năng lực phòng thủ trong nước, đồng thời cải thiện khả năng phối hợp với lực lượng Mỹ, các nước trong khu vực và thành viên NATO.
Kế hoạch được thông qua khi Saudi Arabia phải đối mặt với đợt tấn công mới của lực lượng Houthi do Iran hậu thuẫn. Vừa qua, nhóm này phát động một chiến dịch quân sự quy mô lớn tại Yemen, đồng thời tấn công các mục tiêu của Saudi Arabia và đe dọa hoạt động hàng hải trên Biển Đỏ.
Houthi cũng bị cho là đứng sau các vụ tấn công tàu chở dầu của Saudi Arabia tại eo biển Bab al-Mandeb, tuyến đường quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu dầu mỏ. Đà tiến công của lực lượng này tại Yemen, cùng xung đột Mỹ - Iran ở eo biển Hormuz, đã góp phần đẩy giá dầu vượt 100 USD/thùng.
Giới chức Saudi Arabia ngày 17/9 thông báo trường hợp dân thường đầu tiên thiệt mạng kể từ khi Houthi nối lại các cuộc tấn công vào nước này. Một người tử vong và hai người khác bị thương sau khi mảnh vỡ từ một máy bay không người lái bị đánh chặn rơi xuống.
Nguy cơ vấp phải phản đối tại Quốc hội Mỹ
Dù được chính quyền Tổng thống Trump phê duyệt, kế hoạch bán F-35 nhiều khả năng sẽ gặp sự phản đối từ Quốc hội Mỹ và các nhóm vận động từng góp phần ngăn chặn những nỗ lực chuyển giao loại tiêm kích hiện đại này cho các chính phủ Trung Đông.
Ông Raja Krishnamoorthi, nghị sĩ cấp cao của Đảng Dân chủ tại Ủy ban Tình báo Hạ viện Mỹ, cảnh báo thương vụ có thể đe dọa an ninh quốc gia nếu được phép triển khai.
Các quan chức tình báo Mỹ nhiều lần phản đối việc chuyển giao những tiêm kích tiên tiến nhất của nước này ra nước ngoài do lo ngại Trung Quốc có thể tiếp cận công nghệ then chốt. Ông Krishnamoorthi cho rằng Bắc Kinh đã dành nhiều thập niên tìm cách thu hẹp khoảng cách công nghệ với Washington, do đó Mỹ không nên tạo thêm cơ hội để Trung Quốc đạt mục tiêu này.
Ngay cả khi hoàn tất các thủ tục cần thiết, thời điểm Saudi Arabia tiếp nhận F-35 vẫn có thể bị lùi nhiều năm do năng lực sản xuất của Mỹ đang quá tải.
Trước đó, Mỹ đã phê duyệt thương vụ bán các hệ thống tên lửa dẫn đường chính xác và bom trị giá 7 tỷ USD cho Saudi Arabia. Washington cũng thông qua hàng loạt gói vũ khí trị giá hàng tỷ USD dành cho các đồng minh vùng Vịnh kể từ khi chiến sự với Iran bùng phát.
Trong khi đó, Tổng thống Trump hạ thấp nguy cơ từ Houthi và không cam kết rõ ràng về khả năng Mỹ bảo vệ Saudi Arabia. Trong chuyến thăm Ireland cuối tuần trước, ông Trump nhận định lực lượng này không muốn đối đầu với Mỹ.
Xuất khẩu dầu mỏ của Saudi Arabia đã giảm mạnh trong những tháng gần đây do các cuộc tấn công ngày càng gia tăng trong khu vực. Giá dầu tiếp tục đi lên vào tuần trước sau khi Riyadh đóng tuyến đường ống xuất khẩu Đông - Tây, vốn cho phép nước này đưa dầu ra thị trường mà không phải đi qua eo biển Hormuz, vì các vụ tấn công mà Saudi Arabia cho là xuất phát từ Iraq.
