Vì vậy, để phát triển kinh tế - xã hội trong một nền kinh tế mở, chuyển đổi số và coi khoa học, công nghệ là trụ cột quan trọng trong giai đoạn tới, Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) đang hoàn thiện dự thảo Luật Đo lường (sửa đổi) để trình Quốc hội trong kỳ họp tới.
Theo ông Trần Hậu Ngọc, Phó Chủ tịch Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia, các nội dung của chính sách được đề xuất sửa đổi, bổ sung tại dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường lần này thể chế hóa đầy đủ, đúng đắn, kịp thời chủ trương, đường lối của Đảng, Chính phủ trong việc “Đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng” theo Chỉ thị số 38-CT/TW ngày 30/7/2024 của Ban Bí thư; “Sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện đồng bộ các quy định pháp luật” theo Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị. Đồng thời, hướng tới cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh với mục tiêu bãi bỏ ít nhất 30% điều kiện đầu tư kinh doanh không cần thiết theo Nghị quyết số 66/NQ-CP ngày 26/3/2025 của Chính phủ.
Ông Trần Quý Giầu, Trưởng Ban Đo lường, Ủy ban Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng quốc gia nhấn mạnh: trước yêu cầu mới của thực tiễn phát triển, đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế số, kinh tế xanh và yêu cầu hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, việc sửa đổi, hoàn thiện hành lang pháp lý về đo lường là cực kỳ quan trọng. Dự thảo Luật Đo lường (sửa đổi) lần này tập trung vào ba nhóm chính sách lớn, hướng tới hiện đại hóa quản lý nhà nước, nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia để tạo thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số.
Dự thảo Luật Đo lường (sửa đổi) tập trung vào nhóm chính sách nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia với mục tiêu phát huy vai trò doanh nghiệp tham gia xây dựng năng lực hệ thống đo lường quốc gia. Đồng thời, củng cố và nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia theo hướng hiện đại, hội nhập quốc tế; huy động hiệu quả nguồn lực xã hội cùng Nhà nước đầu tư, vận hành hạ tầng đo lường quốc gia. Ngoài ra, dự thảo Luật Đo lường (sửa đổi) cũng hướng tới nâng cao năng lực tự bảo đảm đo lường của doanh nghiệp, coi doanh nghiệp là chủ thể trung tâm của hệ thống đo lường. Hoạt động đo lường được xác định là hạ tầng kỹ thuật tạo lập độ tin cậy và niềm tin xã hội, phục vụ trực tiếp cho phát triển kinh tế, bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Nhóm chính sách nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia ưu tiên nâng cao năng lực đo lường phục vụ công nghệ mới, năng lượng mới, nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược; phục vụ nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo; đáp ứng yêu cầu đo lường trong các lĩnh vực của kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, tín chỉ carbon và các đối tượng đo trong không gian số. Cùng với đó, nâng cao năng lực cho đội ngũ nhân lực làm công tác đo lường từ trung ương đến địa phương và tại doanh nghiệp đảm bảo phát huy vai trò của doanh nghiệp trong đầu tư, cung ứng và vận hành các hoạt động đo lường. Đặc biệt, việc hoàn thiện cơ chế thừa nhận kết quả đo lường của nước ngoài trong trường hợp trong nước chưa đủ năng lực.
Đối với nhóm chính sách về chuyển đổi số toàn diện hoạt động đo lường với mục tiêu là hiện đại hóa phương thức quản lý nhà nước về đo lường thông qua chuyển đổi số toàn diện; chuyển từ phương thức quản lý truyền thống dựa trên kiểm soát thủ công sang phương thức quản lý dựa trên dữ liệu đo lường, nền tảng số và đánh giá rủi ro. Việc tập trung vào nhóm chính sách về chuyển đổi số cũng nhằm nâng cao tính minh bạch, thuận tiện, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước. Luật Đo lường (sửa đổi) lần này hướng tới xây dựng khung pháp lý tiên phong về chuyển đổi số hoạt động đo lường, chủ động định hình mô hình quản lý đo lường số trong bối cảnh phát triển kinh tế số và xã hội số.
Nhóm chính sách về chuyển đổi số toàn diện với mục tiêu hình thành và phát triển các nền tảng số, cơ sở dữ liệu quốc gia về đo lường, hướng tới thực hiện định danh duy nhất và quản lý vòng đời phương tiện đo trên môi trường số và thừa nhận giá trị pháp lý của hồ sơ, tem và chứng chỉ đo lường điện tử. Đặc biệt, việc chuyển đổi số trong lĩnh vực đo lường góp phần khẳng định vai trò quản lý nhà nước trong thanh tra, kiểm tra theo mức độ rủi ro, nâng cao năng suất, chất lượng, đổi mới sáng tạo trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Ông Trần Quý Giầu nhấn mạnh: Đối với nhóm chính sách phân định thẩm quyền quản lý nhà nước về đo lường sẽ thể chế hóa đầy đủ việc phân định thẩm quyền giữa trung ương và chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực đo lường; điều chỉnh các quy định pháp luật liên quan nhằm bảo đảm triển khai hiệu quả mô hình quản lý đo lường mới, giảm chồng chéo, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước. Đồng thời, điều chỉnh điều kiện hoạt động của tổ chức kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm theo hướng phù hợp với thực tiễn; bãi bỏ thủ tục cấp giấy chứng nhận dấu định lượng nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp.
Đối với 3 nhóm chính sách chính trong dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số Điều của Luật Đo lường, đại diện Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cho biết: Hiện nay EVN đang bán điện cho hơn 30 triệu khách hàng với khoảng 31 triệu công tơ nên ảnh hưởng của đo lường trong thanh toán điện năng là rất lớn nên việc đổi mới, nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng có vai trò quan trọng và phù hợp với sự phát triển đất nước trong bối cảnh chuyển đổi số. Tập đoàn Điện lực Việt Nam thống nhất với Dự thảo Luật Đo lường (sửa đổi) lần này tập trung vào 3 nhóm chính sách, tuy nhiên, cần lưu ý quy định chi tiết, bảo đảm việc giải quyết các vấn đề vướng mắc hiện nay như: Thực trạng trong vấn đề truy xuất dữ liệu kiểm định để giảm các thủ tục hành chính liên quan; chỉ định hoạt động kiểm định, phương tiện đo...
Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số Điều của Luật Đo lường sẽ đẩy mạnh các hoạt động về tiêu chuẩn - đo lường - chất lượng, ưu tiên triển khai mạnh mẽ hạ tầng chất lượng quốc gia theo hướng tập trung, thống nhất từ trung ương đến địa phương, đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế và nâng cao năng suất dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo” theo Nghị quyết 154/NQ-CP năm 2025 ngày 31/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ.
