Thay đổi tư duy, hướng tới tiền lương tối thiểu đủ sống
TS Phạm Thu Lan, nguyên Phó viện trưởng Viện Công nhân và Công đoàn (nay là Viện Chiến lược và chính sách Mặt trận) cho biết: Tiền lương đủ sống theo định nghĩa của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) là mức lương thấp nhất đủ để người lao động và gia đình trang trải chi phí cơ bản cần thiết, gồm: Thực phẩm đủ dinh dưỡng, nhà ở phù hợp, y tế, giáo dục, giao thông, quan hệ xã hội, cùng khoản tiết kiệm cho tương lai. Khái niệm này có từ cách đây 80 năm, nhưng khi áp dụng tại Việt Nam được hiểu là tiền lương tối thiểu dựa trên nhóm nghèo, thu nhập thấp.
“Khái niệm tiền lương tối thiểu hiện nay chỉ đáp ứng mức sống tối thiểu chứ chưa đảm bảo 'đủ sống'. Với thực tế thu nhập và chi tiêu của người lao động hiện nay, các chỉ tiêu tính toán không còn phù hợp, vì vẫn dựa trên nhóm nghèo, thu nhập thấp. Việt Nam đã luật hóa lương tối thiểu, nhưng chưa luật hóa lương tối thiểu đủ sống. Khi đã là quốc gia có thu nhập trung bình cần chuyển từ tư duy 'lương tối thiểu' sang 'lương tối thiểu đủ sống', tức đảm bảo mức sống phù hợp cho người lao động và gia đình trong một giai đoạn nhất định. Nếu chỉ dừng lại ở mức sống tối thiểu, đất nước khó có thể bứt phá", TS Phạm Thu Lan kiến nghị.
TS Phạm Thu Lan đề xuất thay đổi tư duy mức lương tối thiểu sang mức lương tối thiểu đủ sống, bởi người lao động còn nhiều nhu cầu về thực phẩm dinh dưỡng, đi lại, giáo dục, y tế, tích lũy… Đồng thời, dự thảo Báo cáo Chính trị trình Đại hội XIV của Đảng cần bổ sung mục tiêu thực hiện "tiền lương tối thiểu đủ sống" trong phần quan điểm, mục tiêu phát triển đất nước giai đoạn 2026 - 2035; tổng kết 40 năm thực hiện chính sách tiền lương để hướng tới mục tiêu bảo đảm mức sống đủ đầy cho người lao động. Ngoài ra, cần có phương pháp tính tiền lương tối thiểu đủ sống phù hợp tiêu chuẩn quốc tế.
Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam đánh giá, tiền lương tối thiểu đủ sống là vấn đề tổ chức công đoàn quan tâm và sẽ nghiên cứu, đề xuất cấp có thẩm quyền trong thời gian tới.
Phát triển khoa học công nghệ
Góp ý Văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng, GS.TS Trần Thị Vân Hoa, nguyên Phó hiệu trưởng Đại học Kinh tế quốc dân cho rằng: Giai đoạn trước, sự tăng trưởng của Việt Nam phụ thuộc vàonhững ngành sử dụng nhân công giá rẻ. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu mức thu nhập bình quân 8.500 USD/người vào năm 2023 cần phải có sự đột phá, trong đó, sự phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo. Bài học từ Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore về tăng trưởng GDP liên tục tăng trưởng trên 10% có điểm chung là đều khai thác tốt vai trò của đổi mới sáng tạo, nguồn nhân lực chất lượng cao, xây dựng văn hóa sáng tạo toàn xã hội…
GS.TS Trần Thị Vân Hoa chia sẻ câu chuyện về một doanh nghiệp may luôn phát huy văn hóa đổi mới sáng tạo, khuyến khích công nhân may đưa ra sáng kiến và trao thưởng kịp thời nên luôn giữ sự tăng trưởng ổn định. Ví dụ, một công nhân chuyên may vòng tay áo cũng suy nghĩ làm sao may nhanh hơn, đẹp hơn, tăng năng suất để nói về bài học ý thức đổi mới từ người lao động. Do vậy tổ chức công đoàn phải nhận thức và thể hiện rõ vai trò trong mục tiêu phát triển của đất nước.
Tương tự, PGS.TS Tô Thế Nguyên, Trường đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội góp ý, cần nêu rõ vai trò của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) để mục tiêu tăng trưởng rõ ràng, dễ hiểu, dễ làm, dễ định hướng. Để có đội ngũ nhân lực chất lượng cao, Việt Nam phải phát triển các cơ sở đào tạo dẫn dắt, nòng cốt.
