Ngày 16/8, Tòa án nhân dân tối cao công bố Nghị quyết số 05/2019/NQ-HĐTP ngày 15/8/2019 hướng dẫn áp dụng Điều 214 về tội gian lận bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp, Điều 215 về tội gian lận bảo hiểm y tế và Điều 216 về tội trốn đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động của Bộ luật Hình sự. Nghị quyết này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 1/9/2019.
Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Trí Tuệ cho biết: Các hành vi nợ, trốn đóng và gian lận về BHXH, BHYT, BHTN ngày càng gia tăng và diễn biến phức tạp và gây những khó khăn trong công tác quản lý Quỹ BHXH. Bộ Luật Hình sự năm 2015 bổ sung 3 tội danh về gian lận , trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN nhưng trong quá trình gặp nhiều khó khăn do cách hiểu chưa thống nhất. Tòa án nhân dân tối cao đã phối hợp với Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, BHXH Việt Nam, Tổng Liên đoàn và các cơ quan hữu quan đóng góp ý kiến và đã xây dựng Nghị quyết số 05 để hướng dẫn chi tiết việc xử lý những vướng mắc trên thực tế.
Cụ thể, Nghị quyết 05/2019/NQ-HĐTP làm rõ 15 khái niệm của một số thuật ngũ được sử dụng trong hướng dẫn áp dụng các Điều 214, 215, 216 của Bộ luật Hình sự; hướng dẫn cụ thể một số tình tiết định khung hình phạt; truy cứu trách nhiệm hình sự trong một số trường hợp cụ thể.
Điểm đáng lưu ý đối với hành vi trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN thực hiện trước 0 giờ 00 phút ngày 1/1/2018 thì không xử lý về hình sự theo Điều 216 của Bộ luật Hình sự. Trong các vụ án hình sự mà bị can, bị cáo bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trốn đóng, gian lận BHXH, BHYT, BHTN thì cơ quan BHXH tham gia tố tụng với tư cách bị hại.
Theo Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Trí Tuệ, trong hơn năm qua, Tòa án nhân dân tối cao đã thụ lý hơn 100 hồ sơ chuyển từ cơ quan điều tra liên quan đến gian lận, trốn đóng BHXH, BHYT, BHTN mới chỉ đưa ra xét xử một số vụ như chiếm dụng BHXH tại Phú Thọ; gian lận BHYT tại Hòa Bình…
Ông Bùi Sỹ Lợi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội cho biết: Việc Tòa án nhân dân tối cao ban hành Nghị quyết 05 sẽ đảm bảo thống nhất pháp luật trong xét xử đối với các tội danh tại các Điều 214, 215, 216 của Bộ luật Hình sự, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm và xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực BHXH, BHYT, BHTN.
Còn ông Đào Việt Ánh, Phó Tổng giám đốc BHXH Việt Nam nhận định: Trong năm qua, khi áp dụng Bộ luật Hình sự xử lý 3 tội danh trên nên khi tiếp nhận xử lý hồ sơ các vụ việc liên quan đến trốn, gian lận BHXH, BHYT, BHTN gặp nhiều vướng mắc so với thực tiễn. Việc ban hành Nghị quyết 05 xác định rõ hành vi vi phạm, quy trình tiếp nhận hồ sơ, xác định thời gian xử lý vụ việc hình sự từ 1/1/2018…
“Cùng với công bố Nghị quyết 05, Tòa án nhân dân tối cao sẽ thông tin đến các Thẩm phán và cán bộ, công chức Tòa án để nghiêm túc thực hiện; đồng thời giới thiệu Nghị quyết đến các cơ quan, tổ chức và nhân dân để theo dõi, giám sát”, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Trí Tuệ cho biết.
