Thông qua mô hình hợp tác xã và các hoạt động bồi dưỡng kỹ năng nghề, lao động nông thôn có thêm cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển giáo dục nghề nghiệp gắn với giảm nghèo bền vững.
Từ nghề sông nước đến dịch vụ du lịch cộng đồng
Nằm ở hạ lưu sông Trà Khúc, rừng dừa nước Tịnh Khê từ lâu gắn bó với đời sống của người dân ven biển Quảng Ngãi. Những hàng dừa xanh trải dài theo dòng sông không chỉ góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, duy trì nguồn lợi thủy sản mà còn tạo nên cảnh quan đặc trưng để phát triển du lịch trải nghiệm. Trên những chiếc thuyền nhỏ len lỏi giữa rừng dừa, người dân địa phương vừa đưa du khách tham quan, vừa giới thiệu về lịch sử, cảnh quan và những nét sinh hoạt truyền thống của vùng sông nước. Du khách còn có thể trải nghiệm bắt cá, bắt cua, đan lá dừa, thưởng thức các món ăn đặc sản và tham gia hoạt động giao lưu văn hóa. Từ những công việc vốn gắn với sinh hoạt, sản xuất hằng ngày, người dân Tịnh Khê đang từng bước chuyển sang cung cấp dịch vụ du lịch. Tuy nhiên, để đáp ứng nhu cầu của du khách, ngoài kinh nghiệm sông nước, người làm du lịch cần được trang bị thêm kỹ năng giao tiếp, thuyết minh, tổ chức hoạt động trải nghiệm và bảo đảm an toàn khi phục vụ khách.
Được thành lập tháng 4/2023, Hợp tác xã Nông nghiệp và Du lịch cộng đồng Mỹ Khê đã trở thành đầu mối liên kết các hộ dân tham gia phát triển du lịch tại rừng dừa nước Tịnh Khê. Theo thông tin ghi nhận tháng 5/2025, mô hình đã thu hút hơn 40 hộ gia đình có rừng dừa nước tham gia hoạt động du lịch cộng đồng. Điểm đáng chú ý là hợp tác xã không chỉ tổ chức các dịch vụ đưa đón khách mà còn tập huấn kiến thức, kỹ năng phục vụ du lịch cho người dân, nhất là kỹ năng thuyết minh, giới thiệu và quảng bá điểm đến. Nhờ đó, hoạt động du lịch từng bước đi vào nền nếp, người dân có thêm khả năng tiếp cận khách hàng và tham gia cung cấp dịch vụ.
Anh Trần Văn Quang, ở xóm Khê Thủy B, thôn Trường Định, là một trong những người dân tham gia mô hình. Gia đình anh có 7 sào rừng dừa nước, trước đây chủ yếu khai thác lá dừa làm tấm lợp để bán. Khi du lịch phát triển, gia đình mở thêm dịch vụ giải khát, phục vụ cơm trưa và đón khách lưu trú. Việc được hợp tác xã hướng dẫn kỹ năng phục vụ, thuyết minh và quảng bá du lịch giúp gia đình anh có thêm nguồn thu, cải thiện đời sống.
Từ một nghề truyền thống gắn với khai thác sản phẩm rừng dừa, người dân đã có thể kết hợp nhiều hoạt động dịch vụ trên cùng nguồn tài nguyên. Đây là hướng chuyển đổi sinh kế phù hợp với điều kiện địa phương, đồng thời khuyến khích cộng đồng gìn giữ cảnh quan để phát triển du lịch lâu dài. Đến năm 2025, khu vực rừng dừa nước đã hình thành hơn 10 cơ sở lưu trú homestay. Hợp tác xã tiếp tục phát triển các điểm tham quan, chòi phục vụ ẩm thực, hoạt động văn nghệ và trải nghiệm nghề truyền thống; đồng thời kết nối với các điểm du lịch lân cận để xây dựng chương trình tham quan đa dạng hơn.
Theo ông Võ Minh Chính, Phó Chủ tịch UBND xã Tịnh Khê, địa phương xác định bảo tồn, tiếp tục phát triển diện tích rừng ngập mặn là nhiệm vụ quan trọng nhằm phục hồi nguồn lợi thủy sản đặc trưng. Duy trì và phát triển rừng ngập mặn cũng là một trong những định hướng phát triển du lịch trải nghiệm của địa phương. Định hướng này tạo cơ sở để người dân vừa bảo vệ nguồn tài nguyên, vừa phát triển các dịch vụ phù hợp, qua đó mở rộng cơ hội việc làm ngay tại quê hương.
Bồi dưỡng kỹ năng nghề, nâng cao thu nhập cho lao động nông thôn
Thực tế tại Tịnh Khê cho thấy, du lịch cộng đồng muốn phát triển bền vững không thể chỉ dựa vào cảnh quan thiên nhiên. Người dân cần có kỹ năng nghề phù hợp, từ điều khiển phương tiện đưa khách tham quan, bảo đảm an toàn, giao tiếp, thuyết minh đến chế biến ẩm thực, tổ chức lưu trú và quảng bá dịch vụ.
Trong mô hình Hợp tác xã Nông nghiệp và Du lịch cộng đồng Mỹ Khê, việc tập huấn kỹ năng giúp các hộ dân chuyển từ hoạt động tự phát sang phối hợp tổ chức dịch vụ. Hợp tác xã đồng thời giữ vai trò kết nối các hộ cung cấp dịch vụ với doanh nghiệp kinh doanh du lịch, mở rộng khả năng tiếp cận thị trường. Hợp tác xã đã đón trên 50 doanh nghiệp kinh doanh du lịch đến tìm hiểu, tham quan và trải nghiệm. Vào các dịp cao điểm cuối tuần, lễ, Tết, điểm du lịch rừng dừa nước có thời điểm đón trên 1.000 lượt khách mỗi ngày. Đây là điều kiện thuận lợi để người dân phát triển thêm các dịch vụ phục vụ khách tham quan. Cùng với hoạt động của hợp tác xã, các chương trình bồi dưỡng kỹ năng du lịch cộng đồng trên địa bàn tỉnh cũng được chú trọng. Nội dung tập huấn hướng tới xây dựng sản phẩm, tổ chức tour, kỹ năng phục vụ, quảng bá điểm đến và ứng dụng công nghệ số, giúp người lao động thích ứng với nhu cầu ngày càng đa dạng của thị trường du lịch.
Ngày 7/5/2026, UBND tỉnh Quảng Ngãi ban hành Kế hoạch số 168/KH-UBND về thực hiện Chương trình đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông thôn đến năm 2030. Tỉnh đặt mục tiêu bình quân mỗi năm đào tạo, đào tạo lại và bồi dưỡng nâng cao kỹ năng nghề cho khoảng 16.000 lao động nông thôn; trong đó, đào tạo nghề phi nông nghiệp chiếm khoảng 60%. Đáng chú ý, tỉnh phấn đấu tỷ lệ lao động có việc làm sau đào tạo đạt trên 85%. Các chương trình đào tạo được yêu cầu gắn với nhu cầu của doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, kinh doanh và người lao động. Du lịch cộng đồng là một trong những lĩnh vực được chú trọng phát triển thành mô hình sinh kế, bên cạnh kinh tế hợp tác, chế biến nông sản và các ngành nghề truyền thống.
Kế hoạch cũng ưu tiên hỗ trợ học nghề cho người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, lao động ở vùng khó khăn, ngư dân và các nhóm cần hỗ trợ. Việc tổ chức đào tạo linh hoạt, kết hợp học với thực hành tại cơ sở sản xuất, kinh doanh được xác định là giải pháp nâng cao khả năng có việc làm, tự tạo việc làm sau đào tạo. Đây cũng là định hướng phù hợp với mục tiêu của Tiểu dự án 1 “Phát triển giáo dục nghề nghiệp vùng nghèo, vùng khó khăn” thuộc Dự án 4 “Phát triển giáo dục nghề nghiệp, việc làm bền vững” của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021–2025. Trong đó, đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm, phát triển sinh kế và nâng cao thu nhập là yêu cầu quan trọng đối với lao động thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ mới thoát nghèo và người có thu nhập thấp.
Từ mô hình Hợp tác xã Nông nghiệp và Du lịch cộng đồng Mỹ Khê có thể thấy, khi người dân được hướng dẫn kỹ năng, tham gia tổ chức dịch vụ và kết nối với thị trường, những nghề truyền thống có thêm cơ hội phát triển theo hướng mới. Việc kết hợp bảo tồn rừng dừa nước với bồi dưỡng kỹ năng làm du lịch không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch địa phương mà còn tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập, hướng tới giảm nghèo bền vững cho lao động nông thôn./.
