Thảo luận về dự án Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) tại Quốc hội sáng 30/10, các đại biểu Quốc hội đề nghị kiểm soát, bảo vệ khoản tiền người mua giao cho chủ đầu tư, từ tiền đặt cọc tối đa 5%, khoản 5% giá trị hợp đồng còn lại đến thư bảo lãnh ngân hàng theo đúng bản chất giao dịch, làm rõ điều kiện giải tỏa và trách nhiệm hoàn trả khi phát sinh rủi ro.
Các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) nhất trí cao sự cần thiết sửa đổi Luật nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển thị trường bất động sản minh bạch, ổn định và tạo thuận lợi cho hoạt động đầu tư kinh doanh, khơi thông nguồn lực đất đai, nhà ở và thị trường bất động sản, gắn với bảo vệ quyền tài sản, khả năng an cư và trách nhiệm giải trình.
Đại biểu Lương Đình Hưng (Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An) cho rằng, dự thảo Luật trình Quốc hội lần này có nhiều điểm tiến bộ, được chỉnh sửa toàn diện, giảm được số lượng điều khoản, tập trung quy định những vấn đề mang tính nguyên tắc, ổn định lâu dài, giao Chính phủ quy định các nội dung cần điều chỉnh linh hoạt trong quá trình thực hiện. Đại biểu Lương Đình Hưng kỳ vọng, sau khi được Quốc hội thông qua, Luật sẽ góp phần tháo gỡ vướng mắc, bất cập trong thực tiễn, khơi thông nguồn lực đất đai, nhà ở, phát triển thị trường bất động sản minh bạch, bền vững.
Đóng góp ý kiến vào từng điều khoản cụ thể của dự thảo luật, như: Đối với nhà ở hình thành trong tương lai, quy định giới hạn tiền đặt cọc ở mức không quá 5% và chỉ được thu khi bất động sản đủ điều kiện đưa vào kinh doanh được các đại biểu đánh giá là cần thiết để bảo vệ người mua.
Tuy nhiên, theo đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ), để quy định có thể thực hiện trong thực tế, cần kiểm soát cả dòng tiền đặt cọc; đề nghị khoản tiền này phải được chuyển vào tài khoản phong tỏa tại ngân hàng bảo lãnh của dự án; chủ đầu tư chưa được rút tiền cho đến khi bất động sản đủ điều kiện kinh doanh và hai bên chính thức ký hợp đồng mua bán.
Cùng quan tâm đến nguy cơ thu tiền trước thời điểm được phép, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn ĐBQH tỉnh Lâm Đồng) lưu ý các khoản tiền có thể được thu dưới tên gọi “giữ chỗ”, “đăng ký nguyện vọng” hoặc “phí ưu tiên”, kể cả thông qua sàn phân phối.
Nếu chỉ căn cứ tên gọi để xác định khoản thu có phải tiền đặt cọc hay không, quy định có thể bị lách và rủi ro sẽ chuyển sang người mua. Đại biểu Dương Khắc Mai đề nghị xác định khoản thu theo bản chất: Nếu khoản tiền nhằm bảo đảm giao kết hợp đồng hoặc ứng trước giá mua, thuê mua khi bất động sản chưa đủ điều kiện kinh doanh thì cần có quy định kiểm soát và xử lý tương ứng, không phụ thuộc tên gọi.
Đại biểu Lương Thị Hoa (Đoàn ĐBQH tỉnh Thanh Hóa) cũng đề nghị bổ sung nguyên tắc kiểm soát khoản thu theo bản chất, không để các thỏa thuận "giữ chỗ", "đăng ký nguyện vọng", "phí ưu tiên" trở thành cách thu tiền trước thời điểm cho phép.
Còn đại biểu Trần Anh Tuấn (Đoàn ĐBQH TP Hồ Chí Minh) đề nghị làm rõ trách nhiệm của chủ đầu tư và tổ chức, cá nhân trực tiếp nhận tiền, kể cả trường hợp thu qua bên trung gian; việc hoàn trả, bồi thường cần căn cứ vào giao dịch và hành vi vi phạm cụ thể, phù hợp với Bộ luật Dân sự.
Kiến nghị việc cần rà soát kỹ nội dung Điều 7 (khoản 4, khoản 5), Điều 8 (khoản 1, điểm b khoản 2, khoản 4), đại biểu Lương Đình Hưng đề nghị dự thảo Luật chỉnh lý theo hướng: Bổ sung nguyên tắc bảo đảm quốc phòng, an ninh. Quy định loại trừ các khu vực nhạy cảm, trọng yếu về quốc phòng, an ninh, không cho phép chủ thể nước ngoài có quyền sở hữu, tiếp cận hoặc khai thác để tránh ảnh hưởng đến yêu cầu bảo vệ công trình quốc phòng, an ninh, mục tiêu trọng yếu của quốc gia.
Quy định rõ thẩm quyền xác định quy hoạch, phạm vi, ranh giới, vị trí, tiêu chí, tính chất khu vực được tiếp cận, khu vực hạn chế tiếp cận hoặc khu vực bị nghiêm cấm giao dịch mua, thuê, thuê mua bất động sản đối với chủ thể nước ngoài.
Quy định trách nhiệm và các điều kiện tuân thủ của cả chủ thể Việt Nam, cả chủ thể nước ngoài nhằm bảo đảm quốc phòng, an ninh trong giao dịch, kinh doanh bất động sản, kể cả trong thời gian triển khai dự án của doanh nghiệp và thời gian quản lý, sử dụng về lâu dài.
Quy định bắt buộc phải lấy ý kiến Bộ Quốc phòng, Bộ Công an khi thẩm định danh mục các dự án được phép giao dịch với chủ thể nước ngoài nhằm bảo đảm quốc phòng, an ninh; bổ sung quy định về thẩm quyền xác định khu vực nhạy cảm về quốc phòng, an ninh theo danh mục của Bộ Quốc phòng, Bộ Công an.
Giao Chính phủ quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành các điều khoản của Luật có liên quan tới giao dịch kinh doanh bất động sản với chủ thể là tổ chức, cá nhân nước ngoài.
