Trao đổi với phóng viên báo Tin tức và Dân tộc, đại biểu Vũ Minh Đạo, đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu đã chia sẻ thẳng thắn về sự đổi mới trong tư duy và kỹ thuật làm luật, việc đưa chính sách đi thẳng vào cuộc sống, cũng như kỳ vọng khơi thông nguồn lực cho các địa phương đặc thù, miền núi.
Thưa đại biểu, kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI đã thông qua số lượng lớn các dự án luật và nghị quyết quan trọng để thể chế hóa kịp thời các chủ trương lớn trong giai đoạn phát triển mới. Theo đại biểu, đâu là điểm đột phá rõ nét nhất về tư duy lập pháp tại kỳ họp này, đặc biệt là sự chuyển đổi từ tư duy "quản lý" sang "kiến tạo và phát triển", khơi thông các nguồn lực?
Đây là một kỳ họp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, không chỉ bởi số lượng lớn các luật, nghị quyết được thông qua mà còn ở sự đổi mới mạnh mẽ trong tư duy và phương thức lập pháp.
Điểm đột phá rõ nét nhất là chuyển mạnh từ tư duy lập pháp thiên về quản lý sang kiến tạo phát triển; pháp luật không chỉ là công cụ quản lý Nhà nước, mà còn phải tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực và tạo động lực cho phát triển.
Đặc biệt, hoạt động lập pháp đã bám sát hơn yêu cầu thực tiễn, vừa giải quyết kịp thời những vấn đề cấp bách, vừa tạo hành lang pháp lý cho các nhiệm vụ chiến lược, lâu dài. Tinh thần xuyên suốt là pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn, đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và thực sự trở thành động lực thúc đẩy phát triển đất nước.
Thực tế cho thấy nhiều đạo luật khi đi vào cuộc sống vẫn phải chờ nghị định hay thông tư hướng dẫn mới thì mới có thể thực thi. Tại kỳ họp thứ hai này, Quốc hội có những giải pháp kỹ thuật lập pháp nào để siết chặt kỷ luật, tăng tính cụ thể ngay trong luật, nhằm hạn chế tối đa độ trễ của chính sách sau khi bấm nút thông qua, thưa đại biểu?
Một trong những đổi mới đáng chú ý là nâng cao trách nhiệm của cơ quan trình, cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc tiếp thu, giải trình, hoàn thiện dự án luật; đồng thời tăng cường sự phối hợp chặt chẽ giữa Chính phủ và các cơ quan của Quốc hội ngay trong quá trình xây dựng pháp luật.
Vì vậy, các quy định được rà soát kỹ hơn về tính khả thi, bảo đảm sát thực tiễn và có thể triển khai ngay khi luật có hiệu lực.
Về kỹ thuật lập pháp, cần quy định rõ ngay trong luật những nội dung đã ổn định, đủ điều kiện thực hiện; chỉ giao Chính phủ và các cơ quan có thẩm quyền quy định chi tiết những vấn đề thực sự cần thiết, nhất là nội dung mang tính kỹ thuật hoặc thường xuyên biến động.
Quan trọng hơn, phải chuẩn bị đồng bộ các điều kiện thi hành, nhất là văn bản quy định chi tiết, nguồn lực và trách nhiệm tổ chức thực hiện, khắc phục tình trạng luật có hiệu lực nhưng phải chờ hướng dẫn. Đây chính là yêu cầu nâng cao kỷ luật, kỷ cương và hiệu quả của hoạt động lập pháp.
Việc thông qua luật mới chỉ là bước khởi đầu; khâu tổ chức thực hiện mới quyết định thành công của chính sách. Ngay sau kỳ họp thứ hai Quốc hội khóa XVI, cá nhân đại biểu sẽ ưu tiên giám sát khâu nào, lĩnh vực nào để đảm bảo các luật, nghị quyết vừa ban hành không nằm trên giấy hoặc thực thi thiếu thống nhất giữa các bộ, ngành, địa phương?
Hiệu quả của một đạo luật không chỉ được đánh giá ở thời điểm thông qua, mà quan trọng hơn là khả năng đi vào cuộc sống. Việc thực thi pháp luật cần có thời gian, nhưng công tác theo dõi, giám sát phải được quan tâm ngay từ khâu chuẩn bị triển khai.
Trước hết, tôi quan tâm đến việc ban hành kịp thời các văn bản quy định chi tiết, phân định rõ trách nhiệm thực hiện và bảo đảm các điều kiện về nguồn lực, nhất là ở địa phương còn nhiều khó khăn.
Đồng thời, thông qua hoạt động tiếp xúc cử tri, giám sát và khảo sát thực tế, tôi sẽ cùng Đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lai Châu theo dõi việc triển khai các chính sách, đặc biệt trong lĩnh vực văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế và các chương trình mục tiêu quốc gia.
"Điều tôi quan tâm nhất là chính sách phải đến được với người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa; đồng thời kịp thời phát hiện những bất cập để kiến nghị cơ quan có thẩm quyền tháo gỡ", đại biểu Vũ Minh Đạo, đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu chia sẻ.
Là đại biểu tại tỉnh Lai Châu, theo ông, những luật, nghị quyết nào có tính đặc thù, giải quyết được vấn đề tại địa phương?
Tôi đặc biệt quan tâm đến những quyết sách trực tiếp tháo gỡ điểm nghẽn về hạ tầng, tạo sinh kế, nâng cao đời sống Nhân dân và bảo đảm quốc phòng, an ninh tại địa bàn miền núi, biên giới như Lai Châu.
Dự án đầu tư xây dựng đường bộ cao tốc Bảo Hà – Lai Châu (đoạn Bảo Hà – Tân Phong) được Quốc hội khóa XVI xem xét quyết định chủ trương đầu tư. Đây là con đường chiến lược không chỉ mở ra không gian phát triển mới, tăng cường kết nối vùng, thúc đẩy thương mại, du lịch và thu hút đầu tư, mà còn có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quốc phòng, an ninh khu vực biên giới.
Thứ hai là một số luật, nghị quyết liên quan đến phòng, chống ma túy và các chương trình mục tiêu quốc gia.
Đây là những chính sách có tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế xã hội, giảm nghèo bền vững, bảo đảm an sinh xã hội, giữ gìn an ninh, trật tự và nâng cao chất lượng cuộc sống của đồng bào các dân tộc.
Đối với Lai Châu, điều quan trọng là các quyết sách này phải được cụ thể hóa thành nguồn lực và giải pháp phù hợp với đặc thù địa bàn, để người dân thực sự được thụ hưởng thành quả phát triển.
Nhắc đến phát triển kinh tế xanh, du lịch được coi là mũi nhọn nhưng cũng có đặc thù riêng với từng địa bàn. Đại biểu nhìn nhận thế nào về cơ hội từ nghị quyết phát triển du lịch và hướng đi riêng cho miền núi phía Bắc, cụ thể là Lai Châu?
Đây là cơ hội và động lực để tạo điều kiện thúc đẩy phát triển du lịch thành ngành kinh tế mũi nhọn. Việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách đặc thù cho phát triển du lịch thể hiện quyết tâm đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp ngày càng lớn cho tăng trưởng kinh tế.
Giá trị đem lại từ du lịch rất lớn; có thể nói là "kinh tế xanh", không chỉ tạo nguồn thu mà còn thúc đẩy các ngành dịch vụ, tạo việc làm, bảo tồn văn hóa và nâng cao đời sống người dân.
Trong giai đoạn này, Nhà nước cần tập trung hỗ trợ thông qua chính sách thuế, thị thực (visa) cùng các cơ chế liên quan đến đầu tư cơ sở hạ tầng và phát triển sản phẩm du lịch mới.
Đây chính là cách Nhà nước sử dụng nguồn lực đầu tư ban đầu để dẫn dắt, huy động các nguồn lực xã hội, tạo giá trị gia tăng lớn hơn cho nền kinh tế.
Các chính sách mới sẽ tạo thêm động lực cho doanh nghiệp và địa phương khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế du lịch, đồng thời mở ra cơ hội phát triển cho những vùng còn nhiều khó khăn.
Lai Châu có tiềm năng phát triển du lịch rất lớn, song rào cản hiện nay nằm ở sự hạn chế của hạ tầng kết nối. Tuyến cao tốc kết nối với Lai Châu sẽ đóng vai trò như một mạch máu giao thông chiến lược, mở ra cơ hội thu hút đầu tư và phát triển du lịch.
Khi hạ tầng giao thông, cơ sở lưu trú và dịch vụ được đầu tư đồng bộ, Lai Châu sẽ có điều kiện mở rộng thị trường khách, phát triển các sản phẩm du lịch đa dạng, chất lượng cao.
Khi nút thắt hạ tầng được khơi thông, địa phương sẽ phát huy trọn vẹn lợi thế về cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, trở thành “lá phổi xanh” phía Tây Tổ quốc và phát triển du lịch bền vững dựa trên nền tảng bản sắc văn hóa dân tộc.
Tại Lai Châu, đồng bào các dân tộc chiếm tới 80% dân số; mỗi dân tộc lại sở hữu những nét văn hóa đặc trưng, tạo nên chất liệu phong phú để xây dựng các tour, tuyến du lịch độc đáo.
Thay vì rập khuôn theo mô hình của các địa phương khác, Lai Châu có lợi thế riêng biệt về địa hình đồi núi, khí hậu trong lành và chiều sâu văn hóa bản địa.
Hướng đi phù hợp nhất là phát triển du lịch xanh, du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng và du lịch trải nghiệm văn hóa, lấy người dân làm chủ thể, lấy bản sắc văn hóa các dân tộc làm nền tảng và bảo vệ môi trường làm nguyên tắc xuyên suốt.
Tôi tin tưởng Lai Châu sẽ bứt phá theo hướng đi này, gắn kết chặt chẽ với việc phát triển các loại dược liệu quý đặc hữu như sâm Lai Châu và cây lá thuốc bản địa.
Đặc biệt, cần gắn phát triển du lịch với sinh kế của đồng bào, để người dân không chỉ tham gia cung cấp dịch vụ mà thực sự được hưởng lợi từ hoạt động du lịch. Đó mới là hướng phát triển bền vững, vừa tạo động lực tăng trưởng, vừa bảo tồn và phát huy những giá trị văn hóa đặc sắc của vùng Tây Bắc.
Xin trân trọng cảm ơn đại biểu!