Theo truyền thông Anh, ngay cả trong thời gian chiến tranh, hàng hóa vẫn được vận chuyển vào Iran bằng đường bộ, đường biển và đường hàng không.
Theo đó, Iran đã xây dựng mạng lưới cơ quan quân sự bí mật có phạm vi hoạt động toàn cầu để nhập khẩu lượng thiết bị quân sự, thuốc nổ và xe tải hạng nặng trị giá ít nhất 2 tỷ USD kể từ tháng 1/2025, qua đó né tránh cả lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ lẫn các biện pháp trừng phạt của phương Tây.
Ẩn sau những cái tên bắt đầu bằng các chữ cái MOD, viết tắt của Bộ Quốc phòng, là hơn 5.000 cơ quan tạo thành một cỗ máy tài chính và quân sự đáng gờm. Dấu vết hoạt động tài chính của các cơ quan này xuất hiện trên vận đơn và các dữ liệu vận chuyển khác từ năm 2016. Một số cơ quan có liên hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) và các tập đoàn kinh doanh được gọi là bonyad.
Những thông tin này hé lộ một phần lời giải cho một trong những bí ẩn lớn nhất của cuộc chiến: Bằng cách nào IRGC có thể bổ sung kho tên lửa và UAV trong khi liên tục phóng hàng nghìn quả đạn và thiết bị bay?
Trong 18 tháng, từ tháng 1/2025 đến tháng 6/2026, bao gồm cả 4 tháng đầu của cuộc chiến Iran – Mỹ, chỉ riêng một cơ quan trong mạng lưới này (mang mã số MOD 346428) đã nhập khẩu số lượng lớn nhiên liệu đẩy tên lửa, thuốc nổ và linh kiện vũ khí thiết yếu để chế tạo UAV và tên lửa, cùng các xe tải hạng nặng có thể được sử dụng làm phương tiện phóng tên lửa. Các thiết bị này được vận chuyển vào Iran bằng đường bộ, đường biển và đường hàng không.
Các cơ quan bí mật này đều sử dụng cùng một địa chỉ tại Tehran với địa chỉ của Bộ Quốc phòng và Hậu cần Lực lượng Vũ trang Iran (MODAFL). Hồ sơ đăng ký ghi ngày thành lập của các cơ quan là 11/2/1979, thời điểm Đại giáo chủ Ayatollah Khomeini lên nắm quyền tại Iran. Tuy nhiên, hồ sơ cho thấy phần lớn các cơ quan trên thực tế được thành lập vào năm 2013, khi Iran chật vật đối phó với các lệnh trừng phạt khiến xuất khẩu dầu thô và đồng nội tệ lao dốc.
Các cơ quan này tạo thành xương sống của bộ máy mua sắm quân sự và né tránh trừng phạt của Iran. Họ vận hành một mạng lưới các cá nhân đứng tên hộ và công ty bình phong ở nước ngoài, được gọi chung là các bên ủy thác. Những bên này sử dụng nguồn thu từ hoạt động bán dầu bí mật để mua hàng hóa cho Iran.
Các chỉ huy quân sự cấp cao tham gia những chương trình phát triển tên lửa đạn đạo và UAV của Iran sử dụng mạng lưới này.
Mặc dù quân đội Iran đã phải chịu nhiều lệnh trừng phạt của Mỹ trong nhiều thập kỷ, nhưng không có bằng chứng cho thấy các cơ quan trong số các cơ quan nói trên đã bị các chính phủ phương Tây đưa vào danh sách trừng phạt.
Ông Miad Maleki, cựu quan chức cấp cao Bộ Tài chính Mỹ, người tham gia xây dựng chương trình trừng phạt của Mỹ nhằm vào Iran, nhận định: “Đây là toàn bộ hệ sinh thái hoạt động thương mại của quân đội Iran”.
Mạng lưới nhập khẩu vũ khí đã cung cấp nhiều nguyên liệu thô cần thiết để Iran chế tạo tên lửa và UAV. Những loại vũ khí này được sử dụng trong các cuộc tấn công chính xác liên tiếp của Iran nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng tại vùng Vịnh, giúp Iran hạn chế tác động từ chiến dịch quân sự của Mỹ.
Ngoài các linh kiện riêng lẻ, Iran còn mua máy móc chính xác có thể được sử dụng để tự sản xuất thiết bị quân sự. Theo dữ liệu nhập khẩu cập nhật đến tháng 6, các mặt hàng được mua bao gồm máy tiện điều khiển bằng máy tính có độ tinh vi cao, lò nung chùm tia điện tử và máy gia tốc hạt. Tất cả đều có ứng dụng công nghiệp và cũng có thể được sử dụng để sản xuất thiết bị quân sự, trong đó có thân UAV và tên lửa.
Dữ liệu cho thấy kể từ khi chiến tranh bắt đầu, các mặt hàng trị giá 27 triệu USD do quân đội Iran mua được ghi nhận có xuất xứ từ Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), trong đó gần như toàn bộ được vận chuyển bằng đường biển.
Iran đã tấn công cơ sở hạ tầng của UAE cho đến tháng 5 và hiện vẫn tiếp tục sử dụng UAV và tên lửa tấn công các tàu chở dầu thô của nước này.
Lô hàng gần đây nhất từ UAE, được khai báo là thiết bị điện tử, được vận chuyển bằng đường biển ngày 27/6, chín ngày sau khi Mỹ thông báo đình chỉ lệnh phong tỏa hải quân. Lệnh phong tỏa được nối lại vào giữa tháng 7 và vẫn đang có hiệu lực.
Một cơ quan có hoạt động mua sắm được ghi nhận từ năm 2016 đặc biệt đáng chú ý, đó là MOD 346428.
Theo số liệu thống kê hải quan được truyền thông Iran công bố, giá trị hàng hóa mà MOD 346428 mua từ nước ngoài đã tăng đều qua các năm, từ 442 triệu USD trong 12 tháng kết thúc vào tháng 3/2023 lên 988 triệu USD trong 12 tháng tiếp theo. Số liệu này đưa MOD 346428 vào nhóm 10 nhà nhập khẩu hàng đầu của Iran.
MOD 346428 đã nhập khẩu lượng thiết bị quân sự trị giá 2,3 tỷ USD trong giai đoạn từ tháng 1/2025 đến tháng 6/2026.
Dữ liệu nhập khẩu cho thấy, từ tháng 1 đến tháng 4/2025, MOD 346428 đã nhập khẩu 886 tấn hóa chất vào tổ hợp cảng Bandar Abbas của Iran. Theo mã phân loại hàng hóa, lô hàng bao gồm natri clorat và các hợp chất peclorat khác, là những tiền chất quan trọng để sản xuất nhiên liệu tên lửa rắn.
Bên cạnh các nguyên liệu có thể được sử dụng để sản xuất nhiên liệu tên lửa, dữ liệu còn cho thấy Iran nhập khẩu xe tải hạng nặng mà quân đội nước này sử dụng làm bệ phóng cơ động ngụy trang cho tên lửa và UAV.
Vào mùa thu năm 2022, một thương nhân ô tô Iran sinh sống tại Italy đã mua 6 xe tải Iveco Eurocargo với giá 426.000 euro. Người này vận chuyển số xe trên đến một công ty khác tại Dubai. Công ty này sau đó chuyển số xe này đến cảng Bandar Abbas. Mã số định danh gồm 11 chữ số của bên mua cuối cùng thuộc về MOD 346428. Trong giai đoạn từ tháng 1/2025 đến tháng 6/2026, MOD 346428 nhập khẩu thêm 435 xe tải Iveco.
