Thông qua nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp, đào tạo kỹ năng phù hợp với nhu cầu thị trường và hỗ trợ phát triển sinh kế tại chỗ, tỉnh hướng tới tạo thêm việc làm, cải thiện thu nhập và nâng cao đời sống cho người dân vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Đổi mới đào tạo nghề, tăng cường liên kết với doanh nghiệp
Năm học 2026–2027, toàn tỉnh Hà Tĩnh đặt kế hoạch tuyển sinh mới 24.740 người ở các trình độ cao đẳng, trung cấp, sơ cấp và đào tạo dưới ba tháng. Cùng với mở rộng cơ hội học nghề, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp đang từng bước chuyển mạnh sang đào tạo theo nhu cầu thị trường, tăng thời lượng thực hành và chú trọng khả năng tìm kiếm việc làm sau tốt nghiệp.
Tại các trường nghề trên địa bàn, hoạt động đào tạo được đổi mới theo hướng trang bị kỹ năng thực hành, tiếp cận công nghệ và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp. Các trường như Cao đẳng Công nghệ Hà Tĩnh, Cao đẳng Kỹ thuật Việt – Đức Hà Tĩnh tập trung đào tạo những ngành nghề có nhu cầu tuyển dụng như công nghệ ô tô, cơ điện tử, điện công nghiệp, hàn và cắt gọt kim loại. Trong đó, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Việt – Đức Hà Tĩnh hiện đào tạo 17 ngành, nghề, duy trì hợp tác với hơn 50 doanh nghiệp để tổ chức thực hành, thực tập và hỗ trợ kết nối việc làm cho học sinh, sinh viên.
Ông Trần Thành Đồng, Phó Trưởng phòng Quản lý đào tạo và Đảm bảo chất lượng, Trường Cao đẳng Kỹ thuật Việt – Đức Hà Tĩnh, cho biết nhà trường chú trọng đào tạo theo nhu cầu doanh nghiệp, tăng cường thực hành và gắn chương trình học với thực tế sản xuất. Thông qua hợp tác với các đơn vị sử dụng lao động, trường tạo điều kiện để học sinh, sinh viên tiếp cận môi trường làm việc, nâng cao kỹ năng nghề và khả năng thích ứng với yêu cầu tuyển dụng. Nhà trường cam kết tỷ lệ sinh viên có việc làm sau tốt nghiệp đạt trên 92%.
Cùng với đổi mới hoạt động đào tạo, Hà Tĩnh cũng thực hiện sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Tháng 6/2026, Trường Trung cấp Kỹ nghệ Lý Tự Trọng được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trường Trung cấp nghề Lý Tự Trọng và Trường Trung cấp Kỹ nghệ. Sau sáp nhập, nhà trường tiếp tục chú trọng kết hợp học văn hóa với học nghề, tăng cường thực hành và phối hợp với doanh nghiệp tổ chức thực tập có hưởng lương, giúp người học tích lũy kinh nghiệm, nâng cao khả năng tìm kiếm việc làm sau tốt nghiệp.
Theo ông Lê Hữu Sỹ, Hiệu trưởng Trường Trung cấp Kỹ nghệ Lý Tự Trọng, nhà trường chú trọng liên kết với doanh nghiệp, tạo điều kiện để học sinh được thực tập có hưởng lương trong quá trình đào tạo. Cùng với chính sách miễn học phí học nghề đối với học sinh vừa học văn hóa vừa học nghề, hoạt động này góp phần giảm chi phí học tập, giúp người học tích lũy kinh nghiệm và mở rộng cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.
Việc tăng cường liên kết giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp góp phần đưa hoạt động giáo dục nghề nghiệp đến gần hơn với nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Thông qua các chương trình thực hành, thực tập, người học có điều kiện tiếp cận môi trường sản xuất, rèn luyện tác phong công nghiệp và bổ sung kỹ năng cần thiết trước khi tham gia thị trường lao động.
Đối với lao động vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, việc nâng cao chất lượng đào tạo cần đi đôi với mở rộng khả năng tiếp cận giáo dục nghề nghiệp. Bên cạnh các ngành nghề kỹ thuật phục vụ doanh nghiệp, những nghề phù hợp với điều kiện sản xuất tại địa phương cũng cần được quan tâm, nhất là trồng trọt, chăn nuôi, chế biến nông sản, dịch vụ và các ngành nghề nông thôn. Hình thức đào tạo linh hoạt về thời gian, địa điểm sẽ tạo thuận lợi để người dân vừa học nghề, vừa duy trì hoạt động sản xuất và chăm lo cuộc sống gia đình.
Gắn đào tạo với việc làm và giảm nghèo bền vững
Cùng với nâng cao chất lượng hoạt động của các trường nghề, Hà Tĩnh đang triển khai Kế hoạch số 337/KH-UBND ngày 1/6/2026 về thực hiện Chương trình “Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông thôn đến năm 2030”, trong đó xác định đào tạo nghề gắn với giải quyết việc làm là một trong những nhiệm vụ trọng tâm.
Theo kế hoạch, giai đoạn 2026–2030, tỉnh phấn đấu đào tạo, đào tạo lại và bồi dưỡng nâng cao kỹ năng nghề cho 10.179 lao động nông thôn, trong đó đào tạo nghề phi nông nghiệp chiếm khoảng 70%, nghề nông nghiệp khoảng 30%. Tỉnh đặt mục tiêu tỷ lệ người học có việc làm sau đào tạo đạt trên 85%.
Kế hoạch được triển khai trên phạm vi toàn tỉnh, trong đó ưu tiên vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, các địa bàn đặc biệt khó khăn. Việc đào tạo nghề cho lao động dân tộc thiểu số được định hướng phù hợp với nhu cầu của người học, điều kiện sản xuất và đặc thù phát triển kinh tế - xã hội từng địa phương. Để thực hiện mục tiêu này, Hà Tĩnh chú trọng khảo sát nhu cầu học nghề, lựa chọn ngành nghề phù hợp với định hướng phát triển kinh tế địa phương và nhu cầu sử dụng lao động của doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở sản xuất, kinh doanh. Các lĩnh vực được quan tâm gồm nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, chế biến nông sản, phát triển ngành nghề nông thôn, dịch vụ và du lịch cộng đồng.
Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, đào tạo nghề không chỉ hướng tới đáp ứng nhu cầu tuyển dụng mà còn cần gắn với phát triển sinh kế tại chỗ. Những kiến thức, kỹ năng về trồng trọt, chăn nuôi, chăm sóc cây trồng và tổ chức sản xuất có thể giúp người dân nâng cao hiệu quả kinh tế hộ gia đình, từng bước cải thiện thu nhập.
Tại bản Rào Tre, xã Phúc Trạch, tỉnh Hà Tĩnh, mô hình trồng cây dó trầm đang mở thêm hướng sinh kế cho đồng bào dân tộc Chứt. Theo thông tin công bố trong tháng 10/2026, bản có 14 hộ tham gia trồng hơn 12.000 cây dó trầm. Trong đó, gia đình anh Hồ Xuân Nam đã trồng hơn 600 cây và đang tích cực chăm sóc để cây sinh trưởng, phát triển tốt.
Chia sẻ về quá trình chăm sóc vườn cây, anh Hồ Xuân Nam cho biết ban đầu còn lo ngại vì chưa quen kỹ thuật trồng dó trầm. Sau khi được hướng dẫn cách chăm sóc, anh đã tự tin hơn trong việc duy trì vườn cây. Nhìn những cây dó trầm ngày một phát triển, anh phấn khởi và hy vọng đây sẽ là hướng phát triển kinh tế mới cho gia đình.
Câu chuyện của anh Nam cho thấy ý nghĩa của việc trang bị kiến thức, kỹ năng sản xuất phù hợp với điều kiện thực tế của người dân vùng miền núi. Dù cây dó trầm cần nhiều năm mới có thể cho thu nhập, việc người dân từng bước nắm bắt kỹ thuật và chủ động chăm sóc cây trồng là yếu tố quan trọng để phát triển mô hình lâu dài. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với các chương trình hỗ trợ sinh kế và đào tạo kỹ năng cho lao động vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Định hướng gắn đào tạo nghề với giải quyết việc làm cũng phù hợp với mục tiêu của Tiểu dự án 3 thuộc Dự án 5, Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021–2025. Trong đó, phát triển giáo dục nghề nghiệp được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với nhu cầu của người lao động, điều kiện phát triển kinh tế - xã hội địa phương và thị trường lao động. Từ việc củng cố mạng lưới cơ sở giáo dục nghề nghiệp, mở rộng hợp tác với doanh nghiệp đến triển khai các chương trình đào tạo nghề nông thôn, Hà Tĩnh đang hướng tới nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tạo thêm cơ hội việc làm cho người lao động. Việc tiếp tục ưu tiên vùng đồng bào dân tộc thiểu số, gắn đào tạo với nhu cầu thực tế và phát triển sản xuất sẽ góp phần cải thiện thu nhập, ổn định đời sống và thúc đẩy giảm nghèo bền vững tại các địa bàn miền núi.
